Ngày 3/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT về việc cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian trong cơ sở giáo dục, trong đó yêu cầu không tự đặt ra hoặc yêu cầu giáo viên thực hiện thêm hồ sơ, sổ sách, biểu mẫu, báo cáo, minh chứng nếu không có căn cứ pháp lý.
Trước đó, Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT ban hành Điều lệ trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học cũng quy định việc thực hiện hồ sơ của giáo viên theo các quy định hiện hành.
Tuy nhiên, thực tế vẫn có trường quy định 30% điểm đánh giá thường xuyên dựa trên việc chấm vở ghi, cộng số lần học sinh phát biểu và mức độ tương tác với các bài học, nhiệm vụ mà giáo viên đưa lên hệ thống LMS (hệ thống quản lý học tập trực tuyến), đặt ra vấn đề cần làm rõ về căn cứ và thẩm quyền của những quy định này.
Cần phân biệt “cách đánh giá” và “cách tính điểm” theo quá trình
Thoạt nhìn, cách làm này có vẻ phù hợp với tinh thần đánh giá thường xuyên và đánh giá vì sự tiến bộ của học sinh. Giáo viên theo dõi học sinh thường xuyên hơn, học sinh có thêm động lực tham gia các hoạt động học tập, việc học không chỉ được nhìn nhận thông qua một vài bài kiểm tra.
Tuy nhiên, vấn đề cần làm rõ là nhà trường có được tự quy định tỷ lệ 30% - 70% để tính điểm môn học hay không.
Theo Thông tư số 22/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về đánh giá học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông, đánh giá thường xuyên được thực hiện thông qua nhiều hình thức như hỏi - đáp, viết, thuyết trình, thực hành, thí nghiệm và sản phẩm học tập.
Như vậy, quy định hiện hành cho phép đánh giá thường xuyên bằng nhiều hình thức, chứ không chỉ bằng một bài kiểm tra viết trên lớp. Một câu trả lời của học sinh, bài thuyết trình, sản phẩm học tập hay nhiệm vụ thực hành đều có thể được sử dụng để đánh giá nếu phù hợp với yêu cầu cần đạt và được tổ chức đúng quy định.
Tuy nhiên, từ việc được sử dụng nhiều hình thức đánh giá đến việc nhà trường tự quy định một tỷ lệ phần trăm cố định để tính điểm là hai vấn đề khác nhau.
Thông tư 22 quy định số điểm đánh giá thường xuyên được lựa chọn trong mỗi học kỳ căn cứ vào số tiết của môn học. Môn có 35 tiết/năm học có 2 điểm đánh giá thường xuyên; môn trên 35 đến 70 tiết có 3 điểm; môn trên 70 tiết có 4 điểm. Điểm trung bình môn học kỳ được tính trên cơ sở các điểm đánh giá thường xuyên và điểm đánh giá định kỳ theo công thức được quy định trong Thông tư.
Đáng lưu ý, Thông tư 22 không quy định một tỷ lệ chung theo cách 30% điểm phát biểu, chấm vở, làm bài trên LMS và 70% điểm kiểm tra trên lớp.
Do đó, nếu nhà trường yêu cầu giáo viên phải chia điểm môn học thành tỷ lệ cứng 30% - 70% thì cần làm rõ căn cứ pháp lý của cách thực hiện này. Việc tổ chức đánh giá thường xuyên là yêu cầu bắt buộc, nhưng cách tổ chức phải phù hợp với quy định về đánh giá học sinh, không nên tự biến thành một công thức tính điểm mới ở cấp trường.
Phát biểu, chấm vở, tương tác trên LMS có được dùng để đánh giá không?
Câu trả lời là có thể, nếu đó là những hoạt động đánh giá phù hợp với yêu cầu cần đạt và được sử dụng đúng với bản chất của đánh giá thường xuyên.
Chẳng hạn, giáo viên yêu cầu học sinh trình bày cách giải một bài toán, thuyết trình một vấn đề, thực hiện một sản phẩm học tập hoặc hoàn thành một nhiệm vụ trên nền tảng số. Kết quả thực hiện nhiệm vụ đó có thể trở thành căn cứ để giáo viên đánh giá học sinh. Thông tư 22 đã quy định các hình thức hỏi - đáp, viết, thuyết trình, thực hành, thí nghiệm và sản phẩm học tập trong đánh giá thường xuyên.
Điều cần phân biệt là việc một hoạt động có thể được sử dụng để đánh giá không đồng nghĩa với việc nhà trường được bắt buộc quy hoạt động đó thành một tỷ lệ phần trăm cố định trong điểm môn học.
Ví dụ, một trường yêu cầu giáo viên mỗi tiết phải ghi nhận điểm phát biểu của học sinh, cuối tháng cộng lại để tạo thành một tỷ lệ nhất định trong điểm môn học; đồng thời chấm vở, theo dõi hoạt động trên hệ thống LMS và kiểm tra trên lớp theo các tỷ lệ đã định sẵn. Nếu cách làm này dẫn đến việc thay đổi hoặc làm sai lệch công thức tính điểm theo quy định của Thông tư 22 thì cần được xem xét lại về căn cứ pháp lý.
Đừng biến đánh giá quá trình thành một loại hồ sơ, sổ sách mới
Một vấn đề khác cũng cần được quan tâm là khi triển khai đánh giá quá trình, giáo viên có thể phải ghi chép thêm nhiều loại thông tin như danh sách học sinh phát biểu, bảng theo dõi điểm LMS, bảng chấm vở, bảng thống kê sản phẩm học tập hoặc phiếu theo dõi từng hoạt động.
Nếu những công cụ này phục vụ trực tiếp cho hoạt động dạy học và giúp giáo viên nắm được quá trình học tập của học sinh thì có thể có ý nghĩa chuyên môn. Tuy nhiên, nếu nhà trường biến chúng thành những loại hồ sơ bắt buộc, yêu cầu giáo viên phải in, ký, lưu, tổng hợp và báo cáo định kỳ mà không có căn cứ pháp lý thì cần xem xét lại.
Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian trong cơ sở giáo dục yêu cầu không tự đặt ra hoặc yêu cầu giáo viên thực hiện thêm hồ sơ, sổ sách, biểu mẫu, báo cáo, minh chứng nếu không có căn cứ pháp lý. Tinh thần này hướng tới việc giảm công việc hành chính, tạo điều kiện để giáo viên tập trung nhiều hơn cho hoạt động dạy học và giáo dục học sinh.
Vì vậy, khi yêu cầu giáo viên theo dõi quá trình học tập của học sinh, nhà trường cũng cần cân nhắc cách thức thực hiện sao cho thiết thực, tránh biến một yêu cầu chuyên môn cần thiết thành thêm một hệ thống bảng biểu và minh chứng.
Theo người viết, nhà trường nên hướng dẫn giáo viên thực hiện đúng quy định về đánh giá thường xuyên, khuyến khích đa dạng hình thức đánh giá phù hợp với yêu cầu cần đạt, thay vì tự áp đặt một tỷ lệ 30% - 70% hay công thức tính điểm riêng.
Đánh giá theo quá trình chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp giáo viên nhận diện sự tiến bộ của học sinh và điều chỉnh hoạt động dạy học, chứ không trở thành thêm một gánh nặng hành chính đối với giáo viên.
Tài liệu tham khảo:
https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/cong-van-5922-bgddt-gdpt-ve-cat-giam-cac-cuoc-thi-ho-so-so-sach-hoi-hop-trong-co-so-giao-duc-119260904170600372.htm
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-15-2026-TT-BGDDT-Dieu-le-truong-tieu-hoc-truong-trung-hoc-co-so-700514.aspx
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Giao-duc/Thong-tu-22-2021-TT-BGDDT-danh-gia-hoc-sinh-trung-hoc-co-so-485242.aspx
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.