Ngày 28/8/2026, tại Bangkok (Thái Lan), nhóm sinh viên chuyên ngành Logistics và hạ tầng giao thông, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải (UTT) đã tham dự và báo cáo trực tiếp tại Diễn đàn Nhà nghiên cứu trẻ (AYRF 2026), trong khuôn khổ Hội thảo Thường niên lần thứ 19 của Hiệp hội Nghiên cứu Giao thông vận tải Châu Á (ATRANS).
Bài báo mang tên: Study on the traffic and environmental impacts of single-use plastics reverse logistics: a case study of F&B chains in Hanoi do nhóm sinh viên Lê Tuấn Khang, Hoàng Minh Phương, Hồ Thị Hồng Lam, Lê Thị Huệ thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Trương Thị Mỹ Thanh.
Trưởng nhóm nghiên cứu Lê Tuấn Khang (ở giữa) cùng các thành viên tham gia Hội thảo ATRANS 2026. Ảnh: Website nhà trường.
Từ những xe thu gom rác gây ùn tắc giao thông đến nghiên cứu logistics ngược
Chia sẻ về quá trình thực hiện đề tài, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, em Lê Tuấn Khang - Trưởng nhóm nghiên cứu thông tin, ý tưởng xuất phát từ thực tế ùn tắc giao thông do xe thu gom rác thải. Từ những quan sát đó, trong quá trình thực hiện bài tập môn học của chương trình đào tạo Logistics và hạ tầng giao thông, ý tưởng nghiên cứu đã được nuôi dưỡng và phát triển thành một công trình khoa học thực nghiệm bài bản.
Được biết, năm 2025, Tuấn Khang từng gửi bài báo khoa học tới Hội thảo ATRANS nhưng không được chấp nhận. Không bỏ cuộc, em tiếp tục theo đuổi đề tài, dành khoảng 1 năm để khắc phục những hạn chế của nghiên cứu trước đó đồng thời học hỏi thêm về cách xây dựng nội dung, phương pháp nghiên cứu và tìm hiểu thực tế. Bởi vậy, việc được chấp nhận tham gia thuyết trình tại hội thảo lần này càng trở nên ý nghĩa với Tuấn Khang.
Nam sinh bày tỏ: "Vấn đề lớn nhất của bài báo trước là chủ đề và phương pháp nghiên cứu chưa thực sự hợp lý. Nhìn từ nguyên nhân đó, Tiến sĩ Trương Thị Mỹ Thanh đã gợi ý nhóm tách nội dung thành hai hướng nghiên cứu, gồm một bài về tiêu dùng xanh và một bài về logistics ngược. Với nội dung liên quan đến tiêu dùng xanh, nhóm thực hiện thuận lợi hơn vì đã có sẵn dữ liệu. Trong khi đó, bài về logistics ngược được gửi đến hội thảo gần như là một nghiên cứu mới.
Ở nghiên cứu trước, nhóm chủ yếu sử dụng Google Forms để thu thập dữ liệu. Khi thực hiện lại đề tài, nhóm chuyển sang phương pháp nghiên cứu thực địa. Nhóm đã trực tiếp đi theo các phương tiện thu gom rác, từ xe máy kéo xe gom thủ công len lỏi vào các ngõ ngách 2,75–3m tại Triều Khúc, Yên Xá (thành phố Hà Nội) đến các dòng xe tải chuyên dụng; kiên trì bấm giờ từng điểm dừng đỗ, đo đạc xung đột giao thông và phỏng vấn sâu đội ngũ nhân viên môi trường, tài xế xe rác. Kết quả, nhóm thu về bộ dữ liệu thực tế với 48 điểm dừng thu gom tại 36 cơ sở kinh doanh F&B".
Nói thêm về quá trình làm việc nhóm, Tuấn Khang cho biết, việc phân chia công việc trong nhóm được thực hiện linh hoạt. Với những nội dung có phạm vi rộng, đòi hỏi nhiều góc nhìn, các thành viên sẽ cùng thực hiện. Ví dụ như phần tổng quan lý thuyết nghiên cứu, mỗi bạn sẽ tìm hiểu và viết một phần, sau đó nhóm họp lại để so sánh, bổ sung và thống nhất thành phần tổng quan hoàn chỉnh. Với những nội dung khác, nhóm sẽ phân công dựa trên thế mạnh của từng thành viên.
Đặc biệt, Tuấn Khang đánh giá cao sự bền bỉ của các thành viên nhất là khi cùng tham gia khảo sát thực địa. “Các thành viên còn lại của nhóm đều là nữ. Có những buổi đi thực địa vất vả, phải theo xe thu gom rác, đứng ngoài đường để quan sát, ghi nhận số liệu nhưng các bạn đều không ngần ngại. Mọi người chủ động, trách nhiệm với phần việc của mình và sẵn sàng hỗ trợ nhau khi cần. Đó cũng là điều giúp nhóm có thể duy trì công việc trong thời gian dài và hoàn thành nghiên cứu” - trưởng nhóm nghiên cứu bộc bạch.
Từ khi nhận được thông báo bài nghiên cứu được chấp nhận đến thời điểm thuyết trình, Tuấn Khang có khoảng nửa tháng để chuẩn bị. Trong khoảng thời gian này, em cùng các thành viên trong nhóm hoàn thiện slide, luyện tập phần trình bày và chuẩn bị các giấy tờ cần thiết.
Nam sinh từng đạt 7.0 IELTS nên không gặp quá nhiều khó khăn về ngoại ngữ. Tuy nhiên, việc lần đầu đứng trước một hội thảo có sự tham dự của nhiều nhà khoa học uy tín vẫn khiến em sinh viên không tránh khỏi lo lắng và phải dành nhiều thời gian tập luyện. Tuấn Khang tập thuyết trình nhiều lần, mỗi lần tập là một lần điều chỉnh lại phần trình bày để đảm bảo đúng thời lượng nhưng vẫn truyền tải được đầy đủ các nội dung quan trọng của nghiên cứu.
Bền bỉ tích lũy kinh nghiệm nghiên cứu khoa học
Nhìn lại con đường đến với nghiên cứu khoa học, Tuấn Khang bộc bạch: "Năm thứ nhất, em chủ yếu tập trung vào việc học trên lớp, đọc sách và tích lũy kiến thức. Đến năm thứ hai, khi đã có nền tảng nhất định, em mới bắt đầu tham gia một cuộc thi về logistics tại trường và đạt giải Khuyến khích. Dù không đạt giải cao nhưng nhóm đã có cơ hội được làm việc với Tiến sĩ Trương Thị Mỹ Thanh và được cô hướng dẫn nghiên cứu khoa học. Với mong muốn tiếp tục chinh phục cuộc thi, trong năm tiếp theo nhóm của em đã đạt giải Nhất và lọt vào vòng bán kết toàn quốc.
Trong quá trình đó, không ít lần nhóm nhận được những nhận xét thẳng thắn về hạn chế của nghiên cứu. Em coi đó là cơ hội để nhìn lại và tiếp tục hoàn thiện. Việc nghiên cứu khoa học rất cần sự kiên trì và tinh thần tự tìm tòi vì không phải nghiên cứu nào cũng thành công ngay từ lần đầu tiên. Khoảng ba năm với nhiều lần thử sức đã giúp em tích lũy được kinh nghiệm và có cơ hội lần đầu tiên báo cáo nghiên cứu tại một diễn đàn khoa học quốc tế”.
Là người trực tiếp hướng dẫn nhóm sinh viên, Tiến sĩ Trương Thị Mỹ Thanh cho hay: "Hành trình từ một bài tập môn học đến khi hoàn thiện nghiên cứu kéo dài khoảng 1 năm của nhóm với không ít khó khăn. Nhất là khi nghiên cứu về logistics ngược có những đặc thù riêng, bởi đề tài gắn với hoạt động thu gom và xử lý rác thải.
Hiện nay, đối với các loại rác thải nhựa dùng một lần, đặc biệt từ các chuỗi đồ uống và đồ ăn nhanh tại Hà Nội, việc thu gom chủ yếu vẫn được thực hiện chung với rác thải sinh hoạt. Việc phân loại tại nguồn cũng chưa thực sự phổ biến. Từ thực tế đó, có thể tiếp cận theo hướng đo lường những tác động của quá trình thu gom rác thải nhựa đối với giao thông đô thị".
Chia sẻ thêm về các học trò, cô Thanh nhấn mạnh, sự tò mò chính là yếu tố đầu tiên giúp các sinh viên bước vào nghiên cứu khoa học, các em chủ động tìm hiểu những vấn đề chuyên môn, đặt câu hỏi và mong muốn tìm câu trả lời. Đây là điểm khởi đầu quan trọng để kết nối kiến thức lý thuyết với những bài toán thực tiễn.
Cùng với đó, để tìm được đáp án phải bền bỉ, bởi nghiên cứu thực nghiệm thường mất rất nhiều công sức và thời gian. Ngoài tinh thần ham học hỏi, năng lực ngoại ngữ cũng là lợi thế của nhóm. Nhất là khi cần tổng hợp tài liệu quốc tế để xác định khoảng trống nghiên cứu, từ đó làm rõ vấn đề mà đề tài muốn giải quyết.
Đề cập thêm tới một số khó khăn khi nghiên cứu, cô Thanh chia sẻ: “Sau khi khảo sát, thu thập được số liệu, bắt đầu xây dựng mô hình nghiên cứu có lẽ là lúc vướng mắc nhất. Sinh viên chưa có nhiều kinh nghiệm nên phải làm đi làm lại nhiều lần. Để nghiên cứu đáp ứng được những yêu cầu của một bài báo và hội thảo quốc tế, nhóm phải tiếp tục chỉnh sửa mô hình, hoàn thiện phương pháp rồi mới chuyển sang bước phân tích.
Có những thời điểm tôi phải nhắc nhở vì các em làm chưa đủ sâu, chưa đủ kỹ. Sau đó, nhóm lại động viên nhau để tiếp tục thực hiện. Tôi đánh giá rất cao sự kiên trì và quyết tâm của các em” - cô Thanh bày tỏ.
Được thành lập từ năm 2008 với trụ sở chính đặt tại Thái Lan, Hiệp hội Nghiên cứu Giao thông vận tải Châu Á (Asian Transportation Research Society - ATRANS) là một trong những tổ chức học thuật quốc tế có tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực giao thông vận tải và đô thị của khu vực. Trải qua gần hai thập kỷ phát triển, chuỗi Hội thảo Thường niên của ATRANS đã trở thành điểm hẹn khoa học uy tín, nơi quy tụ các nhà hoạch định chính sách, các học giả, chuyên gia đầu ngành và các viện, trường đại học lớn từ khắp các quốc gia Châu Á.
Bước sang kỳ tổ chức lần thứ 19 với chủ đề trọng tâm hướng tới giao thông bền vững và thích ứng đô thị, hội thảo năm nay thu hút đông đảo số lượng bài báo, công trình nghiên cứu gửi về tham dự. Đặc biệt, phân ban Diễn đàn Nhà nghiên cứu trẻ (Young Researcher’s Forum – AYRF) thuộc khuôn khổ hội thảo có quy trình phản biện độc lập nghiêm ngặt, tính chọn lọc khắt khe và chỉ dành cơ hội báo cáo trực tiếp cũng như các suất học bổng tài trợ cho những công trình thực sự xuất sắc và giàu tính thực tiễn.