Ngày 03/9/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT về việc cắt giảm các cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và báo cáo trung gian trong cơ sở giáo dục gửi các Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh thành trong cả nước.
Mục đích nhằm giảm những cuộc thi, hồ sơ, sổ sách, hội họp và thủ tục hành chính không thực sự cần thiết để tăng thời gian, nguồn lực cho dạy học, chăm sóc, giáo dục học sinh và sinh hoạt chuyên môn; giảm áp lực, giảm hình thức để tăng chất lượng, hiệu quả và tính thực chất trong quản lý, hoạt động giáo dục. Qua đó, góp phần chống bệnh thành tích trong giáo dục, bảo đảm môi trường học tập, vui chơi lành mạnh, an toàn, phù hợp lứa tuổi, thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện đức, trí, thể, mỹ theo Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Nếu tổ chức quá nhiều cuộc thi, nặng về thi đua, giáo viên sẽ phải dành rất nhiều thời gian
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô giáo Phạm Thị Diện - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chu Văn An (phường Gia Viên, thành phố Hải Phòng) nhận định: “Việc cắt giảm các cuộc thi không nhằm hạn chế hoạt động giáo dục, trải nghiệm, giao lưu, phát triển phẩm chất, năng lực, năng khiếu của người học và năng lực chuyên môn của nhà giáo mà tập trung cắt giảm hoạt động hình thức, trùng lặp, không cần thiết, gây áp lực.
Trong nhiều năm qua, các hội thi đã tạo động lực để giáo viên nghiên cứu chuyên môn, đổi mới phương pháp, chia sẻ kinh nghiệm và khẳng định năng lực nghề nghiệp. Tuy nhiên, nếu tổ chức quá nhiều, quá nặng về thi đua, đôi khi giáo viên phải dành rất nhiều thời gian, công sức cho việc chuẩn bị một tiết dạy phục vụ hội thi. Điều đó có thể tạo thêm áp lực và chưa chắc phản ánh đầy đủ năng lực chuyên môn thực tế của người giáo viên.
Theo cô Diện, tinh thần cốt lõi cắt giảm cuộc thi không có nghĩa là cắt giảm động lực phấn đấu của giáo viên, càng không có nghĩa là hạ thấp yêu cầu đối với đội ngũ. Chủ trương này giúp cán bộ quản lý nhà trường nhìn lại cách thức phát triển đội ngũ, phải chuyển từ phát triển chuyên môn thông qua hội thi sang phát triển chuyên môn trong chính hoạt động dạy học hằng ngày.
Như vậy, yêu cầu đối với cán bộ quản lý sẽ cao hơn: phải xây dựng được một môi trường mà ở đó giáo viên tự học, đồng nghiệp học hỏi lẫn nhau và những cách làm hay được lan tỏa. Khi đó, không cần quá nhiều cuộc thi nhưng chất lượng chuyên môn vẫn đi lên.
Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến băn khoăn nếu giảm các cuộc thi giáo viên giỏi thì điều gì sẽ thay thế để duy trì động lực chuyên môn của giáo viên?
Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chu Văn An, việc sinh hoạt chuyên môn thực chất sẽ đóng vai trò rất quan trọng. Nhà trường cần tạo ra một môi trường mà giáo viên có thể học hỏi lẫn nhau thông qua dự giờ, nghiên cứu bài học, chuyên đề, chia sẻ học liệu, trao đổi về những tình huống thực tế trong lớp học. Cần chuyển từ mô hình “một giáo viên chuẩn bị thật tốt để tham gia một cuộc thi” sang “cả đội ngũ cùng nhau nâng cao chất lượng dạy học mỗi ngày”.
“Việc giảm các cuộc thi không làm giảm động lực phấn đấu của giáo viên. Bởi động lực của người giáo viên không chỉ đến từ một cuộc thi hay một danh hiệu. Tuy nhiên, khi giảm hội thi thì chúng ta cũng cần thay đổi cách ghi nhận giáo viên. Những giáo viên có sáng kiến hay, có giờ dạy hiệu quả, có đóng góp tích cực cho tổ chuyên môn, có khả năng hỗ trợ đồng nghiệp hoặc có những cách làm tạo chuyển biến rõ nét ở học sinh vẫn cần được biểu dương, khích lệ”, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Chu Văn An nhấn mạnh.
Tiết kiệm thời gian công sức cho cả giáo viên và học sinh, tránh tạo ra cuộc đua thành tích
Cùng bàn về vấn đề này, cô giáo Đặng Thị Ngọc Anh - giáo viên Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu (phường An Biên, thành phố Hải Phòng) chia sẻ: Chủ trương rà soát, cắt giảm các cuộc thi, hội thi không cần thiết đối với giáo viên và học sinh; đồng thời tinh giản hồ sơ, sổ sách, hội họp và các báo cáo trung gian được nêu trong Công văn số 5922/BGDĐT-GDPT của Bộ Giáo dục và Đào tạo là một định hướng rất đúng đắn, thiết thực và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
Đối với giáo viên, việc tinh giản các cuộc thi, hội thi và hồ sơ, sổ sách là điều rất cần thiết. Thực tế công việc của giáo viên không chỉ có lên lớp mà còn bao gồm chuẩn bị bài, kiểm tra đánh giá, nghiên cứu chuyên môn, hỗ trợ học sinh, phối hợp với phụ huynh và tham gia các hoạt động của nhà trường.
Nếu phải dành quá nhiều thời gian cho các cuộc thi, hồ sơ, minh chứng, báo cáo hoặc những cuộc họp chưa thực sự cần thiết, quỹ thời gian dành cho nhiệm vụ chuyên môn sẽ bị thu hẹp. Khi những phần việc này được rà soát, tinh giản, giáo viên sẽ có điều kiện tập trung hơn vào chất lượng từng giờ dạy, nghiên cứu bài học, đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ và quan tâm sát hơn đến sự tiến bộ của học sinh.
Đặc biệt, không tổ chức hội thi giáo viên dạy giỏi cấp trường để lấy thành tích là một thay đổi hợp lý. Một tiết dạy trong hội thi dù được chuẩn bị công phu đến đâu cũng chỉ phản ánh một thời điểm, không thể đại diện đầy đủ cho năng lực nghề nghiệp của giáo viên. Người giáo viên cần được nhìn nhận qua cả quá trình: năng lực chuyên môn, khả năng tổ chức dạy học, sự linh hoạt trong xử lý tình huống, khả năng đáp ứng các đối tượng học sinh và hiệu quả giáo dục thực tế. Vì vậy, thay vì tập trung vào một hội thi, việc sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu bài học, dự giờ, trao đổi kinh nghiệm và hỗ trợ đồng nghiệp sẽ có giá trị lâu dài hơn đối với sự phát triển của đội ngũ.
Cũng theo cô giáo Đặng Thị Ngọc Anh, đối với học sinh, việc cắt giảm những cuộc thi không cần thiết cũng rất có ý nghĩa. Ở lứa tuổi học sinh, việc học cần đi cùng với vui chơi, trải nghiệm, rèn luyện thể chất, phát triển năng khiếu và các kỹ năng xã hội. Quá nhiều cuộc thi có thể khiến các em phải dành thêm thời gian ôn luyện, dễ hình thành tâm lý coi giải thưởng là mục tiêu của việc học. Khi những hoạt động không thực sự cần thiết được giảm bớt, học sinh sẽ có nhiều cơ hội hơn để học tập theo hứng thú, phát triển năng lực cá nhân và tham gia các hoạt động giáo dục đa dạng.
Việc không tổ chức thi học sinh giỏi cấp trường cũng cần được hiểu đúng. Đây không phải là bỏ việc phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, mà là thay đổi cách thức thực hiện. Năng lực của học sinh có thể được nhận diện qua quá trình học tập, sản phẩm học tập, hoạt động trải nghiệm và sự thể hiện của các em trong nhiều môi trường khác nhau. Những học sinh thực sự có năng lực và niềm say mê vẫn cần được quan tâm, bồi dưỡng và tuyển chọn để tham gia các kỳ thi, sân chơi phù hợp do cấp trên tổ chức. Như vậy, việc phát hiện và phát triển tài năng vẫn được bảo đảm, nhưng tránh tạo ra một cuộc đua thành tích ngay từ cấp trường.
Còn theo cô giáo Phạm Thị Đào - Tổ trưởng tổ Khoa học xã hội, giáo viên môn Ngữ văn, Trường Trung học cơ sở An Dương (phường An Dương, thành phố Hải Phòng) nhận định, việc tổ chức hội thi giáo viên giỏi cấp xã/phường sẽ tạo động lực phấn đấu chuyên môn cho giáo viên. Đây cũng là cơ hội để giáo viên các trường giao lưu, chia sẻ phương pháp dạy học tích cực và học hỏi đồng nghiệp những kinh nghiệm quý báu để áp dụng một cách linh hoạt vào tiết dạy của mình, nâng cao hiệu quả dạy học; Giúp giáo viên rèn luyện sự tự tin, kỹ năng thiết kế hoạt động học, ứng dụng phương pháp và xử lý tình huống sư phạm; Là cơ hội để lan tỏa những tấm gương sáng tạo, tâm huyết trong ngành giáo dục.
Tuy nhiên, cô Đào cũng chỉ ra nếu bỏ hội thi giáo viên giỏi cấp xã/phường sẽ mang lại không ít lợi ích thiết thực. Trước hết, nó sẽ giảm áp lực và hình thức cho giáo viên.
Để lên một tiết dạy giỏi, cá nhân giáo viên dạy phải mất rất nhiều thời gian chuẩn bị, mất nhiều kinh phí chuẩn bị đồ dùng, làm video, phóng sự…Tổ chuyên môn cũng mất nhiều thời gian hỗ trợ, tư vấn, góp ý… ảnh hưởng trực tiếp đến các tiết dạy khác.
Khi hoạt động này được lược bỏ, giáo viên sẽ có nhiều thời gian tập trung vào dạy học thực tế, dành tâm huyết cho việc giáo dục học sinh bằng cả quá trình giáo dục lâu dài, hướng đến mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh. Đồng thời cũng giảm chi phí, thời gian tổ chức cho nhà trường và địa phương. Ban giám hiệu và lãnh đạo đánh giá được giáo viên một cách toàn diện, tránh đánh giá phiến diện qua một vài tiết thi dạy hình thức.
Cùng với việc cắt giảm các cuộc thi, chủ trương tinh giản hồ sơ, sổ sách, hội họp cũng đặc biệt cần thiết đối với giáo viên. Cô Đặng Thị Ngọc Anh nhấn mạnh, những thông tin đã có trên hệ thống dữ liệu dùng chung thì không nên yêu cầu giáo viên báo cáo lại dưới nhiều hình thức; những hồ sơ, biểu mẫu không có căn cứ hoặc không tạo ra giá trị thiết thực cũng cần được loại bỏ.
Các cuộc họp hành chính không cần thiết nên được rà soát, dành thời gian cho hoạt động dạy học và sinh hoạt chuyên môn. Việc từng bước chuyển sang hồ sơ số, sổ sách số, đồng thời không yêu cầu thực hiện song song hồ sơ giấy và điện tử có cùng nội dung sẽ góp phần giảm đáng kể công việc hành chính cho giáo viên.
Điểm quan trọng của chủ trương này là không phải “bỏ” để giảm trách nhiệm, mà là “bỏ cái không cần thiết để làm tốt hơn cái cần thiết”. Khi giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn, học sinh có thêm thời gian cho học tập, trải nghiệm và phát triển bản thân, nhà trường sẽ có thêm nguồn lực để nâng cao chất lượng giáo dục. Đây chính là sự chuyển đổi từ tư duy coi trọng số lượng hoạt động, hồ sơ và thành tích sang coi trọng chất lượng, hiệu quả và sự tiến bộ thực tế của người học.
Vì vậy, nếu được triển khai nghiêm túc và thống nhất, chủ trương này sẽ góp phần tạo nên một môi trường giáo dục nhẹ hơn về hành chính, lành mạnh hơn về thi đua và sâu hơn về chuyên môn, để giáo viên được tập trung làm nghề, học sinh được học tập và phát triển đúng nghĩa.