Robotaxi Phenikaa-X bước vào sandbox: Lát cắt từ một hệ sinh thái đại học đổi mới sáng tạo

Ngày 10/9/2026, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Công ty Cổ phần Phenikaa-X phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội triển khai dự án thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh, đồng thời tổ chức trải nghiệm robotaxi tại khu vực thử nghiệm.

Dự án được thực hiện theo Quyết định số 4554/QĐ-UBND ngày 25/8/2026 của UBND TP Hà Nội và là một trong hai dự án được Thành phố phê duyệt triển khai theo cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Theo kế hoạch, Phenikaa-X sẽ thử nghiệm tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và khu vực Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc trong thời gian 24 tháng.

Sau hơn 5 năm nghiên cứu và phát triển, Phenikaa-X đưa vào chương trình bốn nhóm phương tiện gồm xe buýt tự hành, robotaxi, phương tiện vệ sinh tự hành và robot giao hàng. Các hệ thống tích hợp LiDAR, camera, radar, GNSS/RTK, IMU và bản đồ số độ chính xác cao; phần mềm và thuật toán điều khiển được đội ngũ kỹ sư Việt Nam nghiên cứu, phát triển.

Hàng chục nghìn ki-lô-mét phía sau một quyết định sandbox

Để một phương tiện tự hành xuất hiện trên đường thử là cả một quá trình kéo dài nhiều năm.

Phía sau quyết định sandbox là hàng nghìn lượt thử nghiệm và hàng chục nghìn ki-lô-mét vận hành tích lũy. Qua mỗi hành trình, dữ liệu được ghi lại để phân tích cách hệ thống nhận diện môi trường, dự đoán chuyển động và phản ứng trước những tình huống khác nhau.

Có những phiên bản thuật toán phải được loại bỏ để thay bằng phiên bản tốt hơn. Có những phản ứng chậm hơn kỳ vọng chỉ tính bằng mili-giây nhưng cũng đủ để đội ngũ kỹ thuật phải quay lại phân tích toàn bộ quá trình xử lý.

Mỗi ki-lô-mét vì thế không chỉ là quãng đường phương tiện đã đi qua mà còn tạo thêm một tập dữ liệu. Mỗi tình huống mới trên đường lại trở thành một bài toán kỹ thuật cần được giải quyết.

PGS.TS Lê Anh Sơn, Giám đốc Công ty Cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa, cho biết: “Việc trở thành đơn vị tiên phong bước vào sandbox không phải là đích đến, mà là một trách nhiệm lớn hơn. Những giả định trong quá trình nghiên cứu phải được kiểm chứng bằng dữ liệu thực tế. Điều quan trọng không chỉ là phương tiện có thể vận hành, mà là chúng ta học được gì từ quá trình đó để tiếp tục hoàn thiện công nghệ.”

Xe tự hành và bài toán giao thông Việt Nam

Xe tự hành đã được thử nghiệm tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, công nghệ này không phải một lời giải có thể sao chép nguyên trạng từ thị trường này sang thị trường khác.

Đặc thù giao thông Việt Nam đặt ra những thách thức riêng: mật độ xe máy cao, dòng phương tiện hỗn hợp, chuyển động liên tục và nhiều hành vi khó dự đoán. Một phương tiện có thể xuất hiện từ điểm mù, thay đổi hướng đột ngột hoặc đi vào khoảng trống mà hệ thống chưa từng gặp trong dữ liệu huấn luyện.

Điều đó đòi hỏi hệ thống đồng thời phải nhận diện chính xác môi trường xung quanh, xử lý dữ liệu đủ nhanh và đưa ra quyết định an toàn trước những tình huống mới.

Đây cũng là lý do quá trình thử nghiệm trong điều kiện giao thông thực tế có ý nghĩa đặc biệt. Sandbox giúp các giả định kỹ thuật được kiểm chứng bằng dữ liệu thực, qua đó xác định giới hạn của hệ thống, tối ưu thuật toán và từng bước hoàn thiện công nghệ cho điều kiện vận hành tại Việt Nam.

Từ phòng thí nghiệm đến đường thật

Phenikaa-X hình thành trong hệ sinh thái Phenikaa, nơi Đại học Phenikaa và Tập đoàn Phenikaa cùng tham gia vào quá trình từ nghiên cứu đến phát triển và ứng dụng công nghệ.

Đại học cung cấp nền tảng học thuật, đội ngũ nghiên cứu và nguồn nhân lực kỹ thuật; doanh nghiệp cung cấp năng lực công nghiệp, hạ tầng thử nghiệm và nguồn lực dài hạn để các kết quả nghiên cứu tiếp tục được phát triển thành sản phẩm.

Với những công nghệ như xe tự hành, khoảng cách từ một thuật toán hoạt động tốt trong phòng thí nghiệm đến một hệ thống có thể vận hành ngoài đời thực có thể kéo dài nhiều năm.

Khi bước ra đường, một thuật toán trí tuệ nhân tạo phải đối diện với dữ liệu không hoàn hảo; hệ thống cảm biến phải hoạt động trong những điều kiện môi trường thay đổi; thuật toán điều khiển không chỉ cần đưa ra quyết định đúng mà còn phải đủ nhanh, ổn định và an toàn.

Chính những bài toán phát sinh từ thực tế sau đó có thể quay trở lại phòng thí nghiệm và giảng đường, trở thành dữ liệu và câu hỏi mới cho nghiên cứu, đào tạo.

Với người học tại Phenikaa, giá trị của mô hình này nằm ở việc khoảng cách giữa kiến thức trong giảng đường và cách công nghệ thực sự được tạo ra, thử nghiệm và hoàn thiện trong đời sống được rút ngắn. Người học không chỉ tiếp cận những tri thức đã có, mà được đặt trong một môi trường nơi các bài toán công nghệ mới vẫn đang liên tục được đặt ra và giải quyết.

Theo PGS.TS Lê Anh Sơn: “Một đại học đổi mới sáng tạo không chỉ tạo ra tri thức, mà còn tham gia vào quá trình biến tri thức thành giá trị. Khi đại học, nghiên cứu và doanh nghiệp cùng nằm trong một hệ sinh thái, chuỗi từ ý tưởng đến công nghệ, từ công nghệ đến ứng dụng được nối liền hơn.”