Nhằm thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới cơ sở giáo dục, nhiều địa phương đang nghiên cứu hoặc triển khai phương án sáp nhập các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đối với khối trường y dược, việc lựa chọn mô hình sáp nhập cần được xem xét thận trọng. Bởi, đây là lĩnh vực đào tạo đặc thù, đặc biệt.
Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị “Về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân” đã nêu rõ “Thực hiện chính sách ưu đãi tương xứng với quan điểm nghề y là nghề đặc biệt, phải được đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đặc biệt.
Trước chủ trương đó và thực tiễn đào tạo lĩnh vực sức khỏe, một số chuyên gia, lãnh đạo cơ sở đào tạo y tế cho rằng, trong bối cảnh sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục hiện nay, đối với lĩnh vực đặc thù như khối ngành sức khỏe, vấn đề đặt ra là lựa chọn mô hình nào để vừa thực hiện mục tiêu tinh gọn, vừa tận dụng được nguồn lực và bảo đảm chất lượng đào tạo nhân lực y tế cho địa phương.
Không nên sáp nhập khối ngành y dược một cách cơ học
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Bác sĩ Chuyên khoa II Tô Kỳ Nam – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Đặng Thùy Trâm cho biết, thời gian qua, trong quá trình sắp xếp, sáp nhập, tại nhiều địa phương đã xuất hiện nhiều mô hình khác nhau.
Trên thực tế, có địa phương sáp nhập trường cao đẳng y tế vào trường đại học y dược, như Trường Cao đẳng Y tế Huế sáp nhập vào Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế; Trường Cao đẳng Y tế Thái Nguyên sáp nhập vào Trường Đại học Y Dược, Đại học Thái Nguyên. Trong khi đó, có địa phương lại sáp nhập trường cao đẳng y tế vào trường cao đẳng đa ngành; có nơi sáp nhập các trường cao đẳng y tế với nhau; cũng có địa phương lựa chọn phương án sáp nhập trường cao đẳng vào bệnh viện.
Theo Bác sĩ Chuyên khoa II Tô Kỳ Nam, đào tạo y tế là đào tạo lĩnh vực đặc thù, do đó dù lựa chọn mô hình nào, mục tiêu cuối cùng vẫn phải là bảo đảm chất lượng đào tạo và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Và điều kiện bắt buộc là đơn vị tiếp nhận trường cao đẳng y dược phải là những đơn vị bảo đảm các điều kiện về đội ngũ giảng dạy, cơ sở vật chất, thực hành,... qua đó bảo đảm chuẩn đầu ra cho sinh viên.
Đơn cử, tại những địa phương có trường đại học y dược, việc sáp nhập trường cao đẳng y tế vào trường đại học sẽ mang lại nhiều thuận lợi. Khi sáp nhập, dù thuộc trường đại học, đơn vị vẫn có thể được phân công nhiệm vụ và duy trì bộ phận đào tạo trình độ cao đẳng trên cơ sở trường cao đẳng y tế trước đây. Đồng thời, có thể tận dụng thêm đội ngũ giảng viên của trường đại học tham gia giảng dạy, bổ sung nguồn lực chuyên môn cũng như tiếp cận nhiều trang thiết bị hiện đại hơn.
Tuy nhiên, theo Bác sĩ Chuyên khoa II Tô Kỳ Nam, mô hình này cần đi kèm những điều kiện chặt chẽ, cụ thể, trong đó phải phát huy vai trò tuyển sinh phục vụ nhu cầu nhân lực tại địa phương. Chẳng hạn, có thể quy định việc tuyển sinh trình độ cao đẳng chủ yếu trong địa bàn nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực y tế của địa phương.
“Chúng ta phải làm sao để công tác sáp nhập các cơ sở giáo dục đào tạo lĩnh vực y tế, vốn là lĩnh vực đặc thù không được mang tính cơ học, mà phải tận dụng được lợi thế của từng địa phương để giúp cho công tác đào tạo được phát triển nhiều hơn”, Bác sĩ Chuyên khoa II Tô Kỳ Nam nhấn mạnh.
Cũng theo thầy Nam, việc tạo được sự thống nhất chung trên toàn quốc cũng rất cần thiết, bởi nếu để mỗi địa phương thực hiện theo một cách khác nhau, công tác quản lý có thể phát sinh những hạn chế, chẳng hạn khi sinh viên có nhu cầu chuyển trường hoặc học liên thông.
Khối ngành đặc thù không thể sáp nhập vào trường đa ngành
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 2133/QĐ-BGDĐT ngày 25/7/2025 về việc phê duyệt chủ trương thành lập Phân hiệu Trường Đại học Y Dược Cần Thơ tại tỉnh An Giang trên cơ sở Trường Cao đẳng Y tế Kiên Giang.
Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Đức Phát – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Y tế Kiên Giang cho biết, hiện địa phương đang xây dựng Đề án này.
Nhìn nhận từ thực tế đào tạo và quá trình chuẩn bị sáp nhập, theo thầy Phát, với lĩnh vực đặc thù như khối ngành sức khỏe, nếu các trường cao đẳng y tế có thể tiếp tục hoạt động độc lập thì sẽ tốt. Tuy nhiên, nếu phải sáp nhập, nên lựa chọn các trường đại học y dược để tận dụng được chuyên môn, cơ sở vật chất, hạ tầng cũng như hệ thống ngành đào tạo của các trường này.
Thầy Phát cho rằng, chúng ta đã chủ trương coi ngành y là nghề đào tạo đặc biệt, nếu đưa vào một cơ sở đa ngành như trường cao đẳng đa ngành hay trường đại học đa ngành thì việc tuyển sinh, đào tạo, quản lý cũng sẽ khác đi, tất yếu sẽ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của khối ngành này.
“Đã định nghĩa là ngành đặc biệt mà nhập chung vào trường đa ngành thì còn gì là đặc biệt nữa, chưa kể khối ngành này sẽ phải chịu phân tán nguồn lực đầu tư, phát triển sau khi sáp nhập”, thầy Phát phân tích.
Đáng nói, theo thầy Phát, khoản 4, Điều 45 Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2025 quy định, cơ sở giáo dục đại học được nâng cấp từ trường cao đẳng và cơ sở giáo dục đại học có trường cao đẳng sáp nhập vào trước ngày 1/1/2026 được tiếp tục tuyển sinh trình độ cao đẳng đến hết ngày 31/12/2028 đối với các ngành, nghề mà trường cao đẳng đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp, giấy chứng nhận đăng ký bổ sung hoạt động giáo dục nghề nghiệp; đồng thời có trách nhiệm đăng ký thông tin về chương trình đào tạo vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục nghề nghiệp theo quy định tại Điều 20 của Luật này. Quy định này cần bổ sung về việc cho phép trường đại học y dược đào tạo trình độ cao đẳng khối ngành sức khỏe để người học sẽ có thêm nhiều thuận lợi, trong đó có khả năng liên thông dễ dàng hơn. Khi chương trình đào tạo trình độ cao đẳng và đại học được trường đại học xây dựng thống nhất, cùng hướng tới mục tiêu đáp ứng nhu cầu nhân lực, quá trình đào tạo có thể được tổ chức thuận lợi hơn, góp phần tiết kiệm thời gian học tập cho sinh viên.
Theo Thông tư số 05/2023/TT-BLĐTBXH ngày 15/6/2023 của Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ), Y sỹ đa khoa, Dược, Điều dưỡng, Hộ sinh, Kỹ thuật xét nghiệm y học là những ngành học trình độ cao đẳng được giảm 70% học phí.
“Dù sáp nhập vào trường đại học y dược, hệ cao đẳng khối ngành sức khỏe vẫn thuận lợi tuyển sinh, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, nhu cầu về nhân lực y tế, đặc biệt nhân lực điều dưỡng, ngày càng cao, không chỉ trong nước mà còn trên cả thế giới. Hệ cao đẳng khối ngành sức khỏe vốn đào tạo một lượng lớn nhân lực y tế cho xã hội. Vì vậy, các trường cao đẳng y tế không nên vì lo ngại vấn đề tuyển sinh mà ngần ngại việc sáp nhập”, thầy Phát nói.
Tuy nhiên, để mô hình này có thể phát huy hiệu quả, theo thầy Phát, cần điều chỉnh một số quy định hiện hành.
Cụ thể, theo Điều 7 Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15, cơ sở giáo dục đại học đào tạo ngành hoặc nhóm ngành đặc thù trong lĩnh vực nghệ thuật, thể thao có thể đào tạo trình độ cao đẳng, trung cấp cùng ngành hoặc nhóm ngành; cơ sở giáo dục đại học đào tạo giáo viên được đào tạo trình độ cao đẳng cùng nhóm ngành. Các trường đại học thuộc lực lượng vũ trang và trường đại học đào tạo nhóm ngành thuộc Danh mục công nghệ chiến lược cũng được áp dụng những cơ chế tương ứng.
Thế nhưng, khối ngành sức khỏe hiện chưa được quy định trong nhóm ngành được phép đào tạo trình độ cao đẳng tại các cơ sở giáo dục đại học nói trên. Thầy Phát cho rằng, trong khi chủ trương xác định ngành y là lĩnh vực đặc thù, việc chưa đưa khối ngành sức khỏe vào quy định này là chưa hợp lý, chưa tạo điều kiện thuận lợi cho người học. Bởi, nếu các trường đại học khối ngành sức khỏe được đào tạo trình độ cao đẳng cùng chuyên ngành, sinh viên theo học hệ cao đẳng sẽ thuận lợi hơn trong quá trình liên thông lên trình độ đào tạo cao hơn đồng thời khai thác tối đa hiệu quả từ cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên của cơ sở giáo dục đại học.