Dự thảo sửa đổi, bổ sung Thông tư số 04/2025/TT-BGDĐT ngày 17/2/2025 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về kiểm định chất lượng chương trình đào tạo đang thu hút sự quan tâm của các cơ sở giáo dục đại học và chuyên gia, nhất là quy định về phạm vi chương trình đào tạo phải thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ.
Theo dự thảo, bên cạnh các chương trình đào tạo thuộc ngành đào tạo giáo viên, lĩnh vực sức khỏe và pháp luật phải thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến bổ sung tiêu chí để xác định những chương trình thuộc các ngành, lĩnh vực khác cũng nằm trong diện này.
Cụ thể, chương trình đào tạo thuộc ngành, lĩnh vực khác phải thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ nếu thuộc nhóm ngành, lĩnh vực được Nhà nước ưu tiên phát triển và được đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo, đầu tư hoặc hỗ trợ từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Một số chuyên gia cho rằng điểm mới của dự thảo thông tư là phù hợp với thực tiễn, về thể hiện rõ hơn tinh thần của Luật Giáo dục đại học trong việc gắn yêu cầu bảo đảm chất lượng với những chương trình được Nhà nước ưu tiên và bố trí nguồn lực.
Bảo đảm chất lượng chương trình đào tạo “xứng” với nguồn lực đầu tư
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Ngô Hồng Việt – Phó Trưởng phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng, Trường Đại học Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, ngoài một số chương trình đào tạo thuộc lĩnh vực đào tạo giáo viên phải thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ, như ngành Giáo dục thể chất, theo dự thảo mới, một số chương trình đào tạo khác của nhà trường cũng có thể thuộc diện phải kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ, gồm Huấn luyện thể thao và Quản lý thể dục thể thao.
Theo Tiến sĩ Ngô Hồng Việt, cơ sở để xác định hai chương trình này có thể thuộc diện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ là chính sách hỗ trợ người học.
Cụ thể, Khoản 2, Điều 9, Nghị định số 334/2026/NĐ-CP ngày 20/8/2026 quy định có cơ chế hỗ trợ người học chương trình đào tạo các ngành, nghề thuộc lĩnh vực nghệ thuật, thể dục thể thao thuộc danh mục do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành được áp dụng quy định như đối với người học các ngành đào tạo giáo viên.
Đối chiếu với quy định này, người học chương trình đào tạo Huấn luyện thể thao và Quản lý thể dục thể thao tại nhà trường đều được hưởng hỗ trợ sinh hoạt phí 3,63 triệu đồng mỗi tháng.
Trong khi đó, theo dự thảo sửa đổi, bổ sung Thông tư số 04/2025/TT-BGDĐT, chương trình đào tạo thuộc diện phải kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ khi thuộc nhóm ngành, lĩnh vực được Nhà nước ưu tiên phát triển và được đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo, đầu tư hoặc hỗ trợ từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Tiến sĩ Việt đánh giá việc dự thảo bổ sung yêu cầu kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ đối với nhóm chương trình đào tạo này là hợp lý.
"Nhà nước ưu tiên đầu tư, hỗ trợ ngân sách để cơ sở giáo dục tổ chức đào tạo thì việc đặt ra yêu cầu kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ đối với chương trình đào tạo tương ứng là phù hợp. Qua đó, yêu cầu nhà trường bảo đảm chất lượng tương xứng với nguồn lực được Nhà nước hỗ trợ.
Hay nói cách khác, kinh phí Nhà nước cấp để trường đào tạo, thì trường phải kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ nhằm bảo đảm chất lượng chương trình đào tạo, hiệu quả đầu tư ngân sách”, Tiến sĩ Ngô Hồng Việt chia sẻ.
Thực tế, ngay cả trong trường hợp dự thảo không bắt buộc, Trường Đại học Thể dục thể thao Thành phố Hồ Chí Minh vẫn thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ đối với tất cả các chương trình đào tạo trình độ đại học. Bởi, kết quả kiểm định có tác động đến nhiều hoạt động của nhà trường, trong đó có tuyển sinh, quyền tự chủ và xếp hạng cơ sở giáo dục đại học.
Liên quan đến một số ý kiến cho rằng, kiểm định chất lượng giáo dục đối với chương trình đào tạo thời gian qua đã tạo áp lực về kinh phí và nhân lực, Tiến sĩ Ngô Hồng Việt cho rằng đây là vấn đề thực tế các cơ sở giáo dục đối mặt.
Mỗi đợt kiểm định, nhà trường gần như phải huy động đội ngũ ở nhiều đơn vị cùng tham gia, phối hợp thực hiện. Trong khi đó, giảng viên vẫn phải bảo đảm nhiệm vụ giảng dạy, nên quá trình chuẩn bị hồ sơ, cung cấp minh chứng và phục vụ kiểm định tạo thêm áp lực đối với đội ngũ. Tuy nhiên, những kết quả thu được là tương xứng với nguồn lực mà nhà trường phải bỏ ra.
Thêm căn cứ để xem xét hiệu quả đầu tư ngân sách
Theo ghi nhận của phóng viên, một số chuyên gia kiểm định chất lượng giáo dục cũng bày tỏ sự đồng tình với quy định mới được đề xuất trong dự thảo.
Chia sẻ về nội dung này, Tiến sĩ, Luật sư Nguyễn Thị Thu Hà – Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Bình Dương đánh giá quy định này cũng không tạo thêm khó khăn cho các cơ sở giáo dục đại học. Bởi, ngay từ khi xây dựng chương trình đào tạo, các trường đã phải xác định chuẩn đầu ra và có hướng dẫn về đo lường, đánh giá mức độ đạt chuẩn. Chương trình đào tạo cũng phải trải qua quy trình thẩm định trước khi được tổ chức đào tạo.
Do đó, việc một chương trình đào tạo có thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ hay không không làm thay đổi yêu cầu về chuẩn đầu ra mà người học phải đạt được.
Tuy nhiên, kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ đối với chương trình đào tạo được ngân sách hỗ trợ, nhà nước giao nhiệm vụ, đặt hàng có thể thêm căn cứ để xem xét hiệu quả đầu tư, hỗ trợ; tạo cơ sở để các ngân hàng đánh giá khi cho vay. Đồng thời, giúp cơ sở giáo dục chứng minh chất lượng, củng cố thương hiệu và hướng tới phát triển bền vững.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hà lưu ý không nên xem việc hoàn thành một chu kỳ kiểm định là sự khẳng định cuối cùng về chất lượng của chương trình đào tạo. Cơ sở giáo dục phải xác định kiểm định chất lượng giáo dục là công cụ để đánh giá những điểm còn hạn chế và thúc đẩy quá trình cải tiến chất lượng chương trình, đặc biệt là những chương trình đào tạo được ngân sách hỗ trợ.
Đồng quan điểm, Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Ứng Vận – nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Văn phòng Chính phủ cho rằng, quy định trong dự thảo là hợp lý, bởi việc Nhà nước hỗ trợ nguồn lực cho một chương trình đào tạo cần đi kèm cơ chế bảo đảm và đánh giá chất lượng.
Hướng sửa đổi của dự thảo thông tư cũng tương đồng với thông lệ tại một số quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ. Đó là khi một trường đại học muốn nhận hỗ trợ của Nhà nước cho chương trình đào tạo, thì chương trình đào tạo phải đáp ứng các yêu cầu về kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định.
"Trường đại học muốn có hỗ trợ của Nhà nước cho chương trình đào tạo thì phải thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định”, Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Ứng Vận chia sẻ.
Thầy Vận cũng cho rằng, việc dự thảo xác định nhóm chương trình đào tạo phải kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ dựa trên nguồn lực Nhà nước hỗ trợ giúp phạm vi kiểm định bắt buộc được xác định có trọng tâm, tạo sự phù hợp giữa trách nhiệm bảo đảm chất lượng với mức độ tham gia, hỗ trợ của Nhà nước.
Còn với những chương trình đào tạo không nhận hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, cơ sở giáo dục có thể chủ động lựa chọn thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục định kỳ hoặc không kiểm định, tùy theo định hướng phát triển và nhu cầu của mỗi nhà trường.
Đáng chú ý, quy định mới còn tạo điều kiện để các cơ sở giáo dục chủ động nâng cao chất lượng chương trình đào tạo, khẳng định chất lượng và tạo niềm tin đối với người học, xã hội và thị trường lao động. Đặc biệt là những chương trình đào tạo không thuộc diện bắt buộc vẫn có động lực thực hiện kiểm định khi thấy cần thiết.