Năm học 2026 - 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản số 5747/BGDĐT-GDNNGDTX về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ đối với giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên.
Một trong những nhiệm vụ đối với giáo dục nghề nghiệp được Bộ Giáo dục và Đào tạo nhắc đến là đổi mới công tác tuyển sinh, phát triển chương trình và tổ chức đào tạo; trong đó nhấn mạnh “từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo lộ trình, phù hợp với ngành, nghề đào tạo, chuẩn đầu ra, điều kiện thực tế, năng lực đội ngũ và cơ sở vật chất của cơ sở giáo dục nghề nghiệp”.
Tuy nhiên, đối với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên việc triển khai lộ trình này được ghi nhận là còn không ít khó khăn, vướng mắc. Lãnh đạo một số trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên đã chia sẻ về khó khăn giải pháp khắc phục với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam.
Đồng bộ nguồn lực để thực hiện lộ trình đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai
Về vấn đề này, qua trao đổi với phóng viên, thầy Lê Văn Thăng - Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hậu Lộc (tỉnh Thanh Hóa) bày tỏ, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là một định hướng tốt và nếu thực hiện được sẽ mang lại nhiều lợi ích cho người học. Tuy nhiên, với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp với đặc thù riêng.
Theo Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hậu Lộc, khác với các trường phổ thông, việc tổ chức dạy học tiếng Anh tại các trung tâm có những đặc điểm riêng. Trong đó, phải thừa nhận rằng, trình độ, năng lực của một bộ phận học viên còn hạn chế. Nhiều em khi vào trung tâm chưa có sự yêu thích, hứng thú với môn tiếng Anh, do đó việc tổ chức dạy và học ngoại ngữ cũng gặp không ít trở ngại.
Từ thực tế này, thầy Thăng cho rằng, định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai được xem là một động lực để các trung tâm thay đổi cách tiếp cận, từng bước quan tâm hơn đến việc tổ chức dạy và học ngoại ngữ. Và để bắt đầu, vấn đề trước hết vẫn là bài toán giải quyết khâu nâng cao chất lượng và số lượng của đội ngũ giáo viên trong các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên hiện nay.
“Muốn dạy tiếng Anh thì vấn đề cốt lõi là phải có giáo viên tiếng Anh, trong khi nhiều trung tâm hiện nay đang không đủ giáo viên tiếng Anh. Như tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hậu Lộc, có đến 20 lớp nhưng chỉ có một giáo viên tiếng Anh, việc triển khai lộ trình này là rất khó khăn”, thầy Thăng chia sẻ.
Về giải pháp nhân lực, theo thầy Thăng, các trung tâm cần đề xuất với cơ quan quản lý cấp trên. Tuy nhiên, việc bố trí đội ngũ còn liên quan đến cơ chế, chính sách và định biên.
Lãnh đạo Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hậu Lộc nhìn nhận, nếu bổ sung thêm yêu cầu về tiếng Anh, bài toán nhân lực cần được tính toán đồng bộ. Trong bối cảnh thiếu giáo viên, một giải pháp được đặt ra là liên kết với các đơn vị bên ngoài để tổ chức dạy tiếng Anh. Tuy nhiên, phương án này chỉ có thể triển khai thuận lợi khi có cơ chế, hướng dẫn cụ thể. Bên cạnh đó, kinh phí cũng là một vấn đề đáng lưu ý.
Một giải pháp khác được vị lãnh đạo này đề cập là tăng cường ứng dụng công nghệ, tổ chức các lớp học trực tuyến nhằm khắc phục tình trạng thiếu giáo viên. Đây có thể là một hướng đi, thế nhưng để triển khai hiệu quả thì vẫn cần nhiều điều kiện đi kèm.
Từ góc độ quản lý cơ sở giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, thầy Thăng cho rằng việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không thể chỉ giải quyết bằng một giải pháp đơn lẻ, mà cần sự chuẩn bị đồng bộ về đội ngũ, cơ chế, chương trình, cơ sở vật chất và phương thức tổ chức.
Đặc biệt, theo Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hậu Lộc, nếu triển khai chủ trương này thì cần có định hướng và cách thức thực hiện tương đối thống nhất giữa các cơ sở. Bên cạnh đó, không chỉ riêng lẻ một trung tâm mà nếu triển khai thì phải triển khai đồng bộ trong cả nước, thì mới làm tốt được.
Tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hậu Lộc, việc ghi nhận nhu cầu học tiếng Anh của học viên bước đầu được quan tâm. Tuy nhiên, trung tâm mới dừng ở việc ghi nhận nhu cầu, chưa thể triển khai đầy đủ các khâu phân loại, đăng ký và tổ chức đào tạo theo nhu cầu đó.
Theo thầy Thăng, việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không chỉ là câu chuyện tăng thêm một môn học hay tăng thời lượng học tiếng Anh. Để chủ trương đi vào thực chất, cần một hệ thống điều kiện đủ về nhân lực, chương trình, cơ chế tài chính, phương thức tổ chức và môi trường sử dụng ngoại ngữ.
Đặc biệt, với nhóm học viên có đặc thù riêng về trình độ đầu vào và điều kiện học tập, lộ trình triển khai cần có sự linh hoạt, phù hợp với ngành, nghề đào tạo, chuẩn đầu ra và năng lực thực tế của từng cơ sở.
Thầy Thăng nhìn nhận, tiếng Anh ngày càng có ý nghĩa đối với quá trình học tập và phát triển nghề nghiệp của người học. Vì vậy, việc tạo cơ hội để học viên giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên được tiếp cận và sử dụng tiếng Anh cần được đặt trong một lộ trình dài hạn, với sự chuẩn bị đồng bộ từ cơ quan quản lý đến từng cơ sở giáo dục.
Cần lộ trình phù hợp, áp dụng thực tiễn với từng cơ sở để hiệu quả triển khai được thực chất
Cùng trao đổi, thầy Nguyễn Văn Công - Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hiệp Hòa (thành phố Bắc Ninh) nhìn nhận, việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là định hướng tích cực, song khi triển khai tại các Trung tâm cần tính đến đặc thù của từng nhóm người học.
Thầy Công cho biết, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hiệp Hòa thực hiện đồng thời chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông và đào tạo nghề. Với học sinh học chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông, các em đồng thời được học nghề trung cấp, trong đó chương trình nghề đã có nội dung tiếng Anh.
Theo thầy Công, khó khăn lớn nhất nếu triển khai rộng việc học tiếng Anh tại trung tâm không nằm ở đội ngũ hay cơ sở vật chất, mà ở năng lực đầu vào của người học.
“Đội ngũ và cơ sở vật chất không phải vấn đề lớn, khó khăn chủ yếu nằm ở năng lực đầu vào của người học. Đây cũng là nguyên nhân khiến việc triển khai mô hình này gặp nhiều trở ngại”, thầy Công cho hay.
Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hiệp Hòa lý giải, nhiều học sinh tại trung tâm đã gặp khó khăn về kiến thức ngay từ bậc trung học cơ sở. Qua đó, khi tiếp tục học ở một mô hình giáo dục có tính đặc thù, việc đặt thêm yêu cầu về ngoại ngữ cần được cân nhắc phù hợp với khả năng tiếp nhận của các em.
Còn theo cô Hồ Thị Kim Thoa - Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Vĩnh Linh (tỉnh Quảng Trị), việc từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai là định hướng tích cực, bởi ngoại ngữ không chỉ phục vụ việc học mà còn góp phần mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho người học sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, nhìn từ thực tiễn quản lý, cô Thoa cho rằng để một chủ trương lớn đi vào cơ sở cần có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế của từng trung tâm. Những vấn đề như cơ sở vật chất, quỹ thời gian học tập và khả năng tham gia các hoạt động trải nghiệm của học viên đều cần được tính toán ngay từ khâu tổ chức.
“Cơ hội từ việc nâng cao năng lực tiếng Anh là rõ ràng, nhưng để biến cơ hội đó thành hiệu quả thực chất cần phù hợp với năng lực của từng người học”, cô Kim Thoa nhìn nhận.
Theo lãnh đạo Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Vĩnh Linh, thay vì chỉ tập trung tăng thời lượng học tiếng Anh, cần từng bước xây dựng môi trường để học viên có cơ hội sử dụng ngoại ngữ. Trung tâm có thể tăng cường các nội dung liên quan đến môi trường song ngữ, tổ chức câu lạc bộ tiếng Anh, hoạt động trải nghiệm và các chuyến đi thực tế có yếu tố sử dụng ngoại ngữ. Từ đó, bài toán nhân lực cũng cần được quan tâm. Vì vậy, cùng với chuyển đổi phương thức dạy học, cô Thoa cho rằng cần tính toán giải pháp bổ sung nguồn lực ngoại ngữ cho các trung tâm hiện nay.
Một giải pháp khác được cô Thoa đánh giá là hiệu quả nếu thực hiện huy động giáo viên từ các trung tâm ngoại ngữ hoặc đơn vị liên kết để hỗ trợ cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, để triển khai thì việc này vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về cơ chế phối hợp, tổ chức giảng dạy và các điều kiện liên quan.
"Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai không thể thực hiện trong thời gian ngắn mà cần được triển khai từng bước, có sự chuẩn bị về đội ngũ, môi trường học tập và nguồn lực.
Với vai trò quản lý, tôi hy vọng rằng, quá trình này sẽ được triển khai theo hướng vừa đặt ra mục tiêu dài hạn, vừa tính đến điều kiện thực tế của từng cơ sở, qua đó tạo cơ hội để người học tiếp cận tiếng Anh một cách thực chất và phù hợp với nhu cầu học tập, nghề nghiệp", cô Kim Thoa bày tỏ.