Khi Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT thay thế Thông tư 55/2011/TT-BGDĐT chuẩn bị có hiệu lực từ ngày 15/11, câu chuyện quản lý, sử dụng các khoản đóng góp của Ban đại diện cha mẹ học sinh tiếp tục nhận được sự quan tâm. Điều lệ mới không cho phép Ban đại diện đặt ra khoản đóng góp bắt buộc, đồng thời không được thu, tiếp nhận, quản lý tiền hỗ trợ hoạt động.
Trước khi quy định mới có hiệu lực, Trường Tiểu học Hoằng Phụ (Hoằng Thanh, Thanh Hóa) đã có cách làm riêng: không thu quỹ phụ huynh, không vận động tài trợ và thậm chí không tiếp nhận cả tiền lẫn hiện vật do phụ huynh đề xuất tặng trường.
Không thu quỹ phụ huynh để giảm áp lực cho gia đình
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Trần Thị Lan - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hoằng Phụ cho biết, Trường Tiểu học Hoằng Phụ được hình thành sau quá trình sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục trên địa bàn, với quy mô hiện có khoảng 1.496 học sinh, trong đó một điểm trường có khoảng 1.064 học sinh và điểm còn lại khoảng 432 học sinh.
Với số lượng học sinh lớn, việc chủ động cân đối nguồn kinh phí, hạn chế các khoản đóng góp từ phụ huynh được nhà trường xác định là một trong những giải pháp nhằm giảm áp lực tài chính cho gia đình học sinh.
Theo cô Lan, việc không thu quỹ phụ huynh được cô thực hiện từ năm học trước tại đơn vị công tác cũ. Năm học này, trên vai trò lãnh đạo nhà trường, cô tiếp tục thực hiện hoạt động trên.
“Với nguồn kinh phí nhà nước cấp, nếu nhà trường cố gắng cân đối phù hợp thì có thể giảm thiểu việc thu đối với học sinh, phụ huynh”, cô Lan chia sẻ.
Theo nữ hiệu trưởng, ở cấp tiểu học hiện nay, nhiều hoạt động thi, giao lưu học sinh theo các cấp đã được giảm hoặc không còn tổ chức như trước. Vì vậy, việc không có quỹ phụ huynh riêng không ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động của nhà trường. Thay vì dựa vào các khoản đóng góp của phụ huynh, nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch, cân đối nguồn kinh phí được giao và thực hiện các khoản thu theo đúng hướng dẫn của cấp có thẩm quyền.
Tại Trường Tiểu học Hoằng Phụ, các khoản thu chủ yếu gồm tiền trông giữ xe đạp, vệ sinh, nước uống, quỹ Đội, chữ thập đỏ và học phẩm kiểm tra. Đáng chú ý, với khoản học phẩm kiểm tra, dù mức thu được hướng dẫn đối với cấp tiểu học ở Thanh Hóa là 63.000 đồng/học sinh/năm, nhà trường căn cứ điều kiện thực tế để giảm mức thu. Theo đó, học sinh khối 1, 2, 3 đóng 30.000 đồng/em/năm; khối 4, 5 đóng 50.000 đồng/em/năm.
Theo cô Lan, tổng các khoản thu của học sinh khối 1, 2, 3 khoảng 358.000 đồng/em/năm; khối 4, 5 khoảng 378.000 đồng/em/năm.
"Ngoài những khoản được thông báo, phụ huynh không phải đóng thêm các khoản liên quan đến hoạt động của lớp hay các dịp lễ, Tết", cô Lan chia sẻ.
Vẫn tổ chức hoạt động cho học sinh nhưng không vận động đóng góp
Theo cô Lan, việc không thu quỹ phụ huynh không đồng nghĩa với việc cắt giảm các hoạt động dành cho học sinh.
Đơn cử như, trong dịp Trung thu vừa qua, nhà trường vẫn tổ chức văn hóa, văn nghệ và thuê múa lân để tạo không khí vui tươi cho học sinh. Tuy nhiên, kinh phí được lấy từ nguồn của nhà trường thay vì vận động phụ huynh. Riêng hoạt động phá cỗ Trung thu, nhà trường không tổ chức tại trường mà để thôn, xóm và gia đình học sinh thực hiện.
“Nhà trường vẫn tổ chức các hoạt động để học sinh có không khí vui vẻ, nhưng giảm thiểu tối đa những hoạt động liên quan đến kinh phí đóng góp”, cô Lan nói.
Với các dịp 20/10, 20/11, 8/3, học sinh được tham gia các hoạt động theo chủ đề, sinh hoạt Đội và hoạt động ngoài giờ chính khóa. Nhà trường chủ động cân đối từ nguồn kinh phí được giao, không kêu gọi phụ huynh đóng góp.
Đối với Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, cô Lan cho biết nhà trường chủ yếu tổ chức hoạt động cho học sinh, còn hoạt động chung của đội ngũ giáo viên được địa phương tổ chức.
Theo cô, cách làm này giúp các hoạt động giáo dục vẫn được duy trì nhưng hạn chế tối đa việc phát sinh các khoản đóng góp từ gia đình học sinh.
Phụ huynh muốn tặng ghế đá, loa đài, trường cũng không nhận
Không chỉ không thu quỹ phụ huynh, Trường Tiểu học Hoằng Phụ còn thực hiện chủ trương không tiếp nhận tiền hoặc hiện vật do phụ huynh tự nguyện tặng cho nhà trường.
Cô Lan cho biết, thực tế có những phụ huynh có điều kiện kinh tế và mong muốn đóng góp cho trường. Tuy nhiên, nhà trường thống nhất không tiếp nhận.
“Ngân sách nhà nước cấp về cơ bản đủ để thực hiện các hoạt động. Vì vậy, chúng tôi cố gắng tiết kiệm, cân đối trong nguồn kinh phí hiện có, không kêu gọi thêm”, cô Lan nói.
Theo nữ hiệu trưởng, chủ trương này đã được cô thực hiện tại đơn vị công tác trước đây. Có trường hợp phụ huynh học sinh lớp 5 khi kết thúc năm học đề xuất góp tiền để tặng nhà trường ghế đá hoặc hệ thống âm thanh phục vụ học sinh. Tuy nhiên, nhà trường từ chối.
“Nhà trường không nhận tiền bạc và cũng không nhận hiện vật”, cô Lan khẳng định.
Cô cho rằng cần phân biệt giữa tình cảm cá nhân của phụ huynh với việc nhà trường hoặc giáo viên vận động đóng góp. Nếu phụ huynh có tình cảm và tặng quà cá nhân cho giáo viên thì đó là câu chuyện riêng. Nhưng nhà trường không đứng ra vận động, không kêu gọi và không biến những đóng góp đó thành khoản thu chung.
Công khai bằng văn bản để tránh phát sinh khoản thu
Để chủ trương không thu quỹ phụ huynh được thực hiện thống nhất, cô Lan cho biết nhà trường đã ban hành văn bản và công khai tới các lớp.
Văn bản được thông báo với trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh, giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh; đồng thời được đăng trên fanpage của trường và các nhóm liên lạc của lớp.
Theo cô Lan, việc công khai bằng văn bản quan trọng hơn việc chỉ phổ biến bằng lời nói. Khi giáo viên, ban đại diện cha mẹ học sinh và phụ huynh cùng nắm được quy định, các bên có thể giám sát quá trình thực hiện.
“Giáo viên chủ nhiệm có văn bản chính thống để tổ chức thực hiện. Khi công khai thì mọi người cùng giám sát, tổ chức thực hiện và giám sát lẫn nhau”, cô nói.
Từ thực tế triển khai, cô Lan cho rằng việc công khai cũng giúp hạn chế tình trạng phụ huynh không biết khoản nào được thu, khoản nào không được thu, từ đó tránh phát sinh những khoản đóng góp ngoài chủ trương của nhà trường.
Nữ hiệu trưởng chia sẻ, đến nay, cô đã có khoảng 17 năm làm công tác quản lý tại ba trường. Theo cô, quyết định không thu quỹ phụ huynh không phải là một lựa chọn nhất thời mà xuất phát từ mong muốn giảm áp lực cho gia đình học sinh và hạn chế những khoản thu không cần thiết.
Đặc biệt, tại địa bàn nông thôn, vùng biển, nhiều gia đình học sinh còn khó khăn. Theo cô Lan, nếu ngân sách nhà nước đã bảo đảm được các hoạt động thiết yếu thì nhà trường cần chủ động tiết kiệm, cân đối thay vì tìm cách huy động thêm từ phụ huynh.
Cô cũng cho rằng việc để ban đại diện cha mẹ học sinh quản lý các khoản quỹ có thể phát sinh những vấn đề khó kiểm soát, thậm chí ảnh hưởng đến uy tín của nhà trường nếu thu, chi không phù hợp.
“Với chủ trương hiện nay và các quy định ngày càng rõ ràng, đây là việc phải làm, chứ không phải cân nhắc khó hay dễ”, cô Lan nêu quan điểm.
Theo nữ hiệu trưởng, khi nhà trường đã xác định không thu thì phải thực hiện nhất quán, đồng thời công khai để giáo viên, phụ huynh và ban đại diện cha mẹ học sinh cùng giám sát.
“Trường mình chủ trương thực hiện thế nào thì làm như thế, phải nhất quán”, cô nhấn mạnh.
Từ thực tế hai năm triển khai, cô Lan cho rằng việc không thu quỹ phụ huynh không làm giảm chất lượng hoạt động của nhà trường. Ngược lại, khi nguồn kinh phí được công khai, các khoản thu được kiểm soát và nhà trường chủ động cân đối chi tiêu, học sinh vẫn có thể được bảo đảm các hoạt động cần thiết mà phụ huynh không phải chịu thêm những khoản đóng góp ngoài quy định.