Dự lễ khai mạc có Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn; Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng; Nam tước Smith xứ Malvern, Quốc vụ khanh phụ trách Kỹ năng Bộ Giáo dục Vương quốc Anh; các vị Đại sứ, Trưởng đại diện các tổ chức quốc tế tại Việt Nam; đại diện lãnh đạo các đơn vị, cục vụ thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo; đại biểu, các nhà khoa học, chuyên gia, đại diện các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp trong nước và quốc tế.
Công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức
Thay mặt Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhiệt liệt chào mừng hơn 900 đại biểu, khách quý đến với Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số năm 2026.
Theo Bộ trưởng, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, đồng thời đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.
Đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà là vấn đề toàn cầu. Giáo dục vì vậy không thể chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì. Người thầy cũng phải thay đổi; nhà trường phải thay đổi; cả hệ thống giáo dục phải chuyển đổi để không chỉ thích ứng mà còn từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.
Người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.
Với Việt Nam, phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục. Giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không.
Các định hướng của Đảng và Nhà nước về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng với hội nhập quốc tế đang tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình này.
Với tinh thần đó, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh 4 ưu tiên của giáo dục Việt Nam trong ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số.
Thứ nhất, xây dựng nền tảng dữ liệu và học liệu số thống nhất, an toàn, kết nối và sử dụng chung, biến dữ liệu thành nguồn lực phục vụ người học, nhà giáo và quản lý giáo dục, phát triển nền tảng giáo dục thông minh quốc gia.
Thứ hai, đổi mới dạy và học, phát triển năng lực làm chủ công nghệ của cả người học và nhà giáo. Mục tiêu không phải để AI suy nghĩ thay con người, mà để con người học tốt hơn, sáng tạo hơn và tạo ra giá trị cao hơn. Năng lực số và năng lực AI phải trở thành một phần của phát triển nghề nghiệp thường xuyên của nhà giáo.
Thứ ba, đổi mới quản trị và thúc đẩy ứng dụng AI an toàn, minh bạch, có trách nhiệm. Chúng ta phải hiểu cả khả năng và giới hạn của công nghệ, bảo đảm quyền riêng tư, bản quyền, liêm chính học thuật, quyền lợi của người học và trách nhiệm của con người.
Thứ tư, tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi, chia sẻ và cùng phát triển trong lĩnh vực công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Cơ hội và thách thức của chuyển đổi số đều vượt qua biên giới của mỗi quốc gia, không hệ thống giáo dục nào có thể tự mình giải quyết đầy đủ các vấn đề về công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn đạo đức, nhân lực và khoảng cách số.
Vì vậy, Bộ trưởng cho rằng, chúng ta cần hợp tác mạnh mẽ, thực chất hơn để cùng tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức và cùng phát triển, thịnh vượng. Hợp tác không chỉ là chuyển giao tri thức hay tiếp nhận công nghệ. Mỗi quốc gia có lợi thế và kinh nghiệm riêng; điều quan trọng là bổ sung thế mạnh, cùng nghiên cứu, cùng phát triển, cùng thử nghiệm và cùng chia sẻ những giải pháp có giá trị.
Việt Nam mong muốn tiếp cận những thành tựu tiên tiến của thế giới, đồng thời sẵn sàng đóng góp tri thức, kinh nghiệm, nguồn nhân lực và sáng kiến của mình. Chúng tôi mong muốn thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể về dữ liệu giáo dục, trí tuệ nhân tạo trong dạy học, đánh giá và quản trị, bồi dưỡng nhà giáo và xây dựng các chuẩn mực về đạo đức, an toàn, trách nhiệm.
"Thành công của Hội nghị không chỉ được đo bằng số lượng ý tưởng hay thỏa thuận, mà bằng những chương trình được triển khai, những giải pháp được thử nghiệm và những thay đổi thực chất trong nhà trường.
Thông điệp của Việt Nam là chúng tôi sẵn sàng hợp tác, sẵn sàng đổi mới và sẵn sàng cùng các đối tác kiến tạo tương lai giáo dục. Trong một thế giới ngày càng kết nối, hợp tác là con đường để chúng ta cùng tiến bước, cùng tiếp thu, cùng làm chủ, dẫn dắt sự phát triển của công nghệ; để cuối cùng phát triển con người và cùng thịnh vượng. Đó là trách nhiệm chung của chúng ta”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn bày tỏ.
AI phát triển buộc trường đại học phải thiết kế lại
Trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ, nhiều ý kiến cho rằng các trường đại học cần thiết kế lại. Bên lề hội nghị, trao đổi với Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Tuấn Đức, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hoa Sen cho biết:
“Đối với Trường Đại học Hoa Sen, chúng tôi tin rằng AI là trợ thủ đắc lực không chỉ trong việc học tập của sinh viên mà còn trong hoạt động giảng dạy, vận hành và quản trị nhà trường.
Đặc biệt, Trường Đại học Hoa Sen xác định AI sẽ trở thành một kỹ năng công nghệ cần thiết đối với bất kỳ cử nhân, kỹ sư nào sau khi tốt nghiệp. Vì vậy, từ sớm, nhà trường đã khuyến khích và xây dựng những quy định rõ ràng về việc sử dụng AI trong học tập của sinh viên.
Đa số giảng viên Trường Đại học Hoa Sen đều được tham gia các khóa tập huấn về ứng dụng công nghệ trong giảng dạy. Việc ứng dụng AI không chỉ giới hạn ở các ngành liên quan đến máy tính hay AI mà đã được mở rộng tới nhiều lĩnh vực như Kinh doanh, Quản trị, Nhà hàng - Khách sạn, Kinh tế - Tài chính... nhằm trang bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết trong tương lai”.
Tuy nhiên, thầy Đức cho biết, việc sử dụng AI trong học tập sẽ phụ thuộc vào từng môn học do đó chương trình chi tiết của các môn học tại Trường Đại học Hoa Sen sẽ được điều chỉnh để phù hợp với mục tiêu phát triển kỹ năng về AI và công nghệ.
Tùy từng loại môn học, từ cơ bản, nâng cao đến các môn dạng dự án, việc thiết kế chương trình và quy định sử dụng AI cũng khác nhau.
Chẳng hạn, với những môn học cơ bản, sinh viên có thể sử dụng AI trong quá trình học tập nhưng sẽ có những hạn chế nhất định, đặc biệt trong các kỳ thi. Với những môn này, mục tiêu là phát triển khả năng tư duy, giải quyết vấn đề và xử lý các bài toán của sinh viên. AI chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ.
Trong khi đó, với các môn học nâng cao, việc sử dụng AI và những công cụ hỗ trợ đã được tích hợp vào chương trình đào tạo. Sinh viên có thể sử dụng các công cụ này để nhận tư vấn, hỗ trợ quá trình học tập. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là khả năng ra quyết định và năng lực suy luận của chính sinh viên.
Đối với các môn học có sử dụng AI, nhà trường đã áp dụng những phương thức đánh giá phù hợp. Trường Đại học Hoa Sen đầu tư hệ thống Turnitin để kiểm tra không chỉ vấn đề đạo văn mà còn hỗ trợ nhận diện mức độ sử dụng AI.
Đa số chương trình đánh giá của các môn học đều sử dụng công cụ Turnitin, đồng thời có những quy định tương đối rõ ràng dành cho giảng viên và sinh viên.
Mục tiêu là giúp sinh viên hiểu rằng AI là một công cụ hỗ trợ, một trợ lý đắc lực, nhưng không phải lúc nào cũng hoàn hảo. AI vẫn có thể đưa ra những thông tin hoặc kết quả sai.
Vì vậy, vấn đề cốt lõi là năng lực ra quyết định của sinh viên. Nhà trường và giảng viên phải trang bị cho người học kiến thức để nhận diện, kiểm chứng thông tin, làm việc hiệu quả với AI và biết cách hướng dẫn công cụ này giải quyết vấn đề.
Trong khuôn khổ hội thảo, GS. Rick Bennett – Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) có bài tham luận “Nhìn nhận lại giá trị của tấm bằng đại học trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo” nhận được sự thu hút của nhiều đại biểu.
Theo Giáo sư Rick Bennett, trong nhiều thập kỷ, bằng đại học có thể được xem là một trong những chứng nhận đáng tin cậy nhất mà chúng ta có. Tấm bằng cho thấy người sở hữu đã trải qua quá trình học tập, được kiểm tra, đánh giá và chứng minh được kiến thức của mình - tất nhiên, ở những mức độ khác nhau, thể hiện qua kết quả học tập. Trong một thời gian dài, như vậy là đủ.
Nhưng thế giới xung quanh tấm bằng đã thay đổi. Và thay đổi rất nhanh.
Các trường đại học cũng đã thay đổi. Trọng tâm đang dịch chuyển từ lý thuyết và tranh luận học thuật sang tính ứng dụng và chuẩn bị cho người học bước vào môi trường làm việc.
Tuy nhiên, ngay cả khi lựa chọn ngành học đã gắn chặt hơn với nghề nghiệp, chúng ta vẫn phải đặt ra một câu hỏi khó: liệu bằng đại học còn đủ hay không? Liệu những gì sinh viên học ở đại học có còn phù hợp trong suốt 40 hay 50 năm sự nghiệp của họ?
“Tôi không chắc điều đó sẽ còn đúng. Vì vậy, câu hỏi đặt ra với các trường đại học là: chúng ta có đang thay đổi đủ nhanh để theo kịp hay không?
Ngày nay, sự phát triển và ứng dụng nhanh chóng của AI đang gây ra những lo ngại lớn về khả năng công nghệ này chi phối đời sống nghề nghiệp của chúng ta. Phụ huynh lo lắng. Sinh viên còn lo lắng hơn”, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) đặt vấn đề.
Tuy nhiên, Giáo sư Rick Bennett khẳng định bằng đại học vẫn quan trọng. Đó vẫn là sự xác nhận đáng tin cậy về nền tảng kiến thức có chất lượng. Và với phụ huynh Việt Nam, niềm tin vào chất lượng giáo dục có ý nghĩa đặc biệt lớn tuy nhiên đi kèm với một tấm bằng đại học cần có chứng nhận về năng lực nghề nghiệp. Đó là mô hình “Degree Plus” - bằng đại học cùng năng lực nghề nghiệp được chứng nhận.
“Tôi tin rằng các trường đại học có thể xây dựng phần giá trị bổ sung ấy theo ba hướng.
Thứ nhất, đưa doanh nghiệp tham gia thiết kế chương trình đào tạo. Tôi muốn nhấn mạnh: tham gia thiết kế, chứ không chỉ đến trường để thực hiện một vài buổi giảng với tư cách khách mời. Đó phải là sự tham gia thực chất. Nhà tuyển dụng hiểu rõ những gì họ cần. Vì vậy, hãy để họ cùng các trường đại học xây dựng những chương trình đào tạo có giá trị.
Thứ hai, chứng nhận những năng lực ấy. Sinh viên cần có một hồ sơ đi cùng bảng điểm học thuật, ghi nhận những gì các em đã chứng minh được rằng mình thực sự có thể làm. Một hồ sơ thể hiện rõ năng lực, có độ tin cậy và giúp nhà tuyển dụng nhìn thấy, hiểu và tin tưởng.
Thứ ba, đưa trải nghiệm quốc tế trở thành một phần của quá trình chuẩn bị cho sinh viên bước vào môi trường làm việc. Trải nghiệm quốc tế không nên chỉ là một hoạt động tham quan hay giải trí. Đó cần là một yêu cầu thiết yếu đối với việc học tập, tích luỹ trải nghiệm và nâng cao khả năng cạnh tranh”, Giáo sư nêu quan điểm.