Tiểu mục 10 Mục 2 Phần B Quyết định 874/QĐ-BNV năm 2026 quy định thủ tục từ chức đối với công chức, viên chức lãnh đạo, quản lí như sau (trích):
II. THỦ TỤC TỪ CHỨC ĐỐI VỚI CÔNG CHỨC, VIÊN CHỨC LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ
10.2. Đối với viên chức quản lý
- Do bản thân nhận thấy hạn chế về năng lực lãnh đạo, quản lý hoặc không còn đủ uy tín để hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao.
- Có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu theo quy định.
- Vì lý do chính đáng khác của cá nhân.
- Là người đứng đầu để đơn vị thuộc quyền quản lý, phụ trách trực tiếp hoặc cấp dưới trực tiếp xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nghiêm trọng nhưng chưa đến mức phải xem xét, xử lý kỷ luật theo quy định.
- Có 2 năm không liên tiếp bị xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ trong thời hạn giữ chức vụ.
Như vậy, theo Quyết định 874, một trong những căn cứ xem xét việc từ chức đối với viên chức quản lý là có trên 50% số phiếu tín nhiệm thấp tại kỳ lấy phiếu theo quy định.
Người viết là giáo viên nhận thấy, quy định này có tác động trực tiếp đến tổ trưởng, tổ phó chuyên môn trong trường công lập, bởi đây là những chức danh thuộc nhóm vị trí việc làm viên chức quản lý.
Tổ trưởng, tổ phó chuyên môn chịu ảnh hưởng thế nào?
Theo Nghị định 232/2026/NĐ-CP về vị trí việc làm viên chức, Phụ lục I xác định người đứng đầu và cấp phó người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc nhóm vị trí việc làm quản lý. Đáng chú ý, danh mục này còn bao gồm tổ trưởng tổ chuyên môn và tương đương, phó tổ trưởng tổ chuyên môn và tương đương.
Điều này đặt ra yêu cầu các nhà trường cần quan tâm đúng mức đến việc đánh giá năng lực, trách nhiệm và uy tín của đội ngũ quản lý chuyên môn, nhất là khi kết quả tín nhiệm thấp có thể trở thành căn cứ xem xét việc từ chức theo quy định.
Theo người viết, quy định này đòi hỏi tổ trưởng, tổ phó chuyên môn phải không ngừng nâng cao năng lực và giữ gìn uy tín với đồng nghiệp.
Bởi lẽ, uy tín của người quản lý không thể chỉ dựa vào chức danh, thâm niên công tác hay thành tích giảng dạy, mà phải được xây dựng từ năng lực điều hành, cách ứng xử và những đóng góp cụ thể đối với hoạt động của tổ chuyên môn.
Một tổ trưởng thường xuyên áp đặt ý kiến, thiếu lắng nghe hoặc tham mưu cho hiệu trưởng trong việc phân công nhiệm vụ không công bằng sẽ khó nhận được sự đồng thuận lâu dài.
Tương tự, một tổ phó thiếu chủ động, né tránh trách nhiệm hoặc chỉ thực hiện công việc khi được nhắc nhở cũng khó tạo dựng được niềm tin từ đồng nghiệp.
Vì vậy, yêu cầu quan trọng hàng đầu đối với người quản lý chuyên môn chính là sự công tâm.
Trong một tổ chuyên môn, mỗi giáo viên có hoàn cảnh, năng lực, kinh nghiệm và điều kiện công tác khác nhau. Nếu tổ trưởng, tổ phó thiếu công bằng khi tham gia đánh giá thi đua, đề xuất khen thưởng hoặc giải quyết những vấn đề liên quan đến quyền lợi của giáo viên thì rất dễ làm nảy sinh tâm lý bất bình.
Bên cạnh sự công tâm, tổ trưởng, tổ phó còn phải nâng cao năng lực tổ chức và điều hành hoạt động chuyên môn.
Thực tế cho thấy, hoạt động của một số tổ chuyên môn vẫn còn nặng về hành chính, sinh hoạt tổ chủ yếu để phổ biến văn bản, kiểm tra hồ sơ hoặc hoàn thành báo cáo. Trong khi đó, nhiệm vụ quan trọng của tổ trưởng, tổ phó là tổ chức những hoạt động thiết thực, giúp giáo viên nâng cao chất lượng giảng dạy.
Người quản lý cần biết phát hiện khó khăn của đồng nghiệp, hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức trao đổi kinh nghiệm, hướng dẫn thực hiện chương trình và cùng tìm giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.
Một tổ trưởng có năng lực không nhất thiết phải giỏi hơn tất cả các thành viên ở mọi lĩnh vực, nhưng phải biết phát huy thế mạnh của từng người, tạo điều kiện để giáo viên hợp tác và cùng tiến bộ.
Đối với tổ phó chuyên môn, cần chủ động trong những lĩnh vực được phân công, có khả năng phối hợp điều hành, tham mưu và giải quyết công việc, thay vì chỉ thực hiện nhiệm vụ khi được tổ trưởng giao hoặc nhắc nhở.
Một yêu cầu quan trọng khác đối với tổ trưởng, tổ phó là tinh thần dân chủ và sự lắng nghe từ đồng nghiệp.
Tổ chuyên môn là nơi tập hợp những giáo viên có trình độ, kinh nghiệm và quan điểm khác nhau. Những ý kiến trái chiều trong quá trình xây dựng kế hoạch, phân công công việc hay đánh giá chuyên môn là điều khó tránh khỏi.
Cho nên, người quản lý cần tôn trọng ý kiến của đồng nghiệp, tạo điều kiện để các thành viên trao đổi thẳng thắn và giải thích rõ những quyết định liên quan đến hoạt động chung của tổ.
Tuy nhiên, người viết cũng cho rằng sự tín nhiệm không đồng nghĩa với việc người quản lý phải làm hài lòng tất cả mọi người.
Có những quyết định cần thiết về chuyên môn nhưng không nhận được sự đồng tình của một số thành viên. Do đó, uy tín cần được đánh giá dựa trên phẩm chất, năng lực và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Đặc biệt, khi kết quả tín nhiệm thấp có thể trở thành căn cứ xem xét việc từ chức, tổ trưởng, tổ phó càng cần chủ động tự đánh giá và điều chỉnh cách làm việc.
Nếu nhận được nhiều ý kiến góp ý về năng lực điều hành, cách ứng xử hoặc tinh thần trách nhiệm, người giữ chức vụ cần nghiêm túc xem xét nguyên nhân, khắc phục hạn chế thay vì né tránh hoặc cho rằng đồng nghiệp thiếu thiện chí.
Ở chiều ngược lại, quy định cũng đặt ra trách nhiệm đối với ban giám hiệu và nhà trường trong việc đánh giá, lựa chọn, bồi dưỡng đội ngũ tổ trưởng, tổ phó chuyên môn.
Việc bổ nhiệm không nên chỉ dựa vào thâm niên công tác hoặc thành tích giảng dạy mà cần xem xét cả phẩm chất, năng lực điều hành, khả năng phối hợp và mức độ tín nhiệm chung của tập thể.
Ngoài ra, nhà trường cũng cần tạo điều kiện để những giáo viên giữ chức vụ quản lý chuyên môn được bồi dưỡng kỹ năng quản lý, giao tiếp, giải quyết mâu thuẫn và tổ chức hoạt động chuyên môn.
Nhìn chung, chức vụ có thể được xác lập bằng quyết định bổ nhiệm, nhưng uy tín phải được xây dựng bằng kết quả công việc, sự công bằng trong ứng xử và tinh thần đặt lợi ích chung của tập thể lên trên lợi ích cá nhân.
Đó cũng là điều kiện tiên quyết để tổ trưởng, tổ phó chuyên môn giữ được sự tín nhiệm của đồng nghiệp và thực hiện tốt trách nhiệm quản lý trong nhà trường.
(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.