Chiều ngày 13/10, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ khai khóa năm 2026 với chủ đề “Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh với khát vọng tự chủ công nghệ chiến lược bằng nhân tài Việt Nam”. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng là khách mời đặc biệt và có bài chia sẻ trong chương trình.
Chương trình còn có sự tham dự của ông Trần Lưu Quang - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh; Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; lãnh đạo Văn phòng Chính phủ; Bí thư Thành ủy Đồng Nai Vũ Hồng Văn; Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các Bộ, ban ngành ở trung ương và địa phương, các thế hệ lãnh đạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, đối tác, doanh nghiệp và các em học viên, sinh viên tiêu biểu.
Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đánh giá cao, biểu dương những nỗ lực và kết quả tích cực mà các thế hệ lãnh đạo, tập thể viên chức, nhà khoa học, giảng viên, người lao động, học viên, sinh viên của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được trong 31 năm xây dựng và phát triển, thực hiện xuất sắc sứ mệnh làm đầu tàu, nòng cốt cho hệ thống giáo dục đại học nước nhà, phục vụ đắc lực cho công cuộc đổi mới và phát triển của đất nước.
Phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách
Nhất trí với phương hướng, nhiệm vụ mà Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đề ra trong thời gian tới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã lưu ý cơ sở đào tạo này 5 nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất: Phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu của đất nước. Xây dựng một hệ sinh thái nhân tài kết nối liên tục từ học sinh xuất sắc, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh đến nhà khoa học trẻ và chuyên gia hàng đầu, đặc biệt là trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược; chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nhân tài; đẩy mạnh quản trị đại học hiện đại; trở thành địa chỉ tin cậy thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân tài phát huy tối đa năng lực, trí tuệ, cống hiến và gắn bó lâu dài.
Thứ hai: Phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp các luận cứ khoa học tin cậy,phục vụ hoạch định các chủ trương, chính sách và quyết sách phát triển của đất nước, của vùng và của địa phương; chủ động nghiên cứu, đề xuất giải pháp đối với những vấn đề thực tiễn đang đặt ra; đưa tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm vào quá trình xây dựng chính sách, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện đời sống người dân.
Thứ ba: Thực sự trở thành một đại học thống nhất về chiến lược và sức mạnh, thay vì chỉ là phép cộng cơ học của các trường thành viên. Với mỗi nhiệm vụ lớn của đất nước, phải nhanh chóng hình thành được các nhóm nghiên cứu liên ngành mạnh, dùng chung đội ngũ, phòng thí nghiệm, dữ liệu và có người đứng đầu chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng.
Thứ tư: Kết quả đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành một chuỗi thống nhất. Không để sinh viên chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối quá trình. Với những ngành mới như bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ thì cần huy động sự tham gia của các chuyên gia trong nước, quốc tế, các doanh nghiệp gắn với kiểm soát chất lượng sản phẩm đầu ra.
Thứ năm: Nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược. Không dàn trải nguồn lực, không chỉ công bố khoa học mà phải xác định công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cần tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả; không chỉ làm chủ công nghệ mà phải từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi và tạo ra sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam. Phát huy hơn nữa vai trò hạt nhân kết nối Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; mở rộng hợp tác quốc tế hiệu quả và thực chất.
Phối hợp hoàn thiện cơ chế, chính sách, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, góp phần để tiềm lực, trình độ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030.
Có cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa
Nhân dịp này, Thủ tướng đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương xây dựng đề án triển khai cơ chế, chính sách đầu tư mạnh và có các cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, đào tạo nhân tài quốc gia, phân cấp, phân quyền mạnh đối với Đại học Quốc gia về mô hình quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.
Thủ tướng khẳng định: Chính phủ ủng hộ mạnh mẽ việc phân cấp cho các Đại học Quốc gia để xây dựng trở thành các đại học tinh hoa và đóng góp cho quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, phát triển các công nghệ chiến lược, đóng góp một cách thiết thực và hiệu quả cho sự phát triển đất nước, đáp ứng được yêu cầu tăng trưởng cao và bền vững trong nhiều năm tới đây. Phải phát triển Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội trở thành trung tâm của hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 19 của Trung ương.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế kinh phí giao trọn gói cho các hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cho các tổ chức khoa học công nghệ công lập của các đại học trọng điểm; nghiên cứu hoàn thiện cơ chế chính sách để kết quả nghiên cứu vượt qua được khoảng trống từ phòng thí nghiệm đến thị trường. Trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Tài chính là rất lớn trong việc giao cơ chế đủ mạnh để các trường chủ động sử dụng nguồn lực phục vụ cho các hoạt động của mình.
Thủ tướng đề nghị Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và vùng đồng bằng sông Cửu Long nghiên cứu và đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung đối với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh để đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, các đề tài nghiên cứu, sản phẩm khoa học công nghệ mà các địa phương, khu vực có nhu cầu thông qua các cơ chế đặc thù, thúc đẩy Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thành đô thị đại học hiện đại và trở thành điểm đến hấp dẫn cho sinh viên và các nhà khoa học quốc tế.
Thủ tướng bày tỏ, các thầy cô giáo, các nhà khoa học của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và cả nước nói chung hãy là những tấm gương sáng về đạo đức, về tinh thần học tập suốt đời, sự trung thực và liêm chính học thuật, dám đặt vấn đề mới, khuyến khích phản biện khoa học và tôn trọng sự khác biệt, tạo điều kiện cho những ý tưởng sáng tạo được thực hiện và kiểm chứng. Cùng với truyền thụ tri thức và phát triển năng lực chuyên môn, cần chú trọng vào bồi dưỡng nhân cách, bản lĩnh, ý thức trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến để mỗi người học không chỉ giỏi về chuyên môn mà còn có bản lĩnh, đạo đức, trách nhiệm xã hội, tinh thần dân tộc.
Kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo sớm ban hành Nghị định mới về Đại học Quốc gia
Phát biểu tại Lễ khai khóa, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai – Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh đến vai trò của đại học trong việc đào tạo nhân tài, phát triển tri thức và giải quyết các vấn đề từ thực tiễn.
“Một đại học không lớn vì có nhiều đơn vị, có đông người học. Tầm vóc của đại học nằm ở những con người mà đại học đào tạo, ở tri thức mà đại học đóng góp và ở việc có mặt khi xã hội cần một lời giải đáng tin cậy”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai nói.
Theo người đứng đầu Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, cơ sở đào tạo này cần phát huy lợi thế đa ngành, gắn kết đào tạo, nghiên cứu với thực tiễn, đồng thời giúp sinh viên thích ứng với cơ hội và thách thức từ công nghệ, nhất là với trí tuệ nhân tạo.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai khẳng định, mục tiêu xây dựng môi trường học thuật thu hút nhân tài Việt Nam, thúc đẩy hợp tác quốc tế và đóng góp thiết thực cho đất nước.
“Ước mơ của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh lớn hơn một vị trí trên bảng xếp hạng”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai nói. Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh mong muốn tạo ra môi trường xứng đáng, để các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài trở về hoặc hợp tác lâu dài.
Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo, sớm ban hành Nghị định mới về Đại học Quốc gia, một “chiếc áo thể chế” đủ rộng để đại học chủ động về tổ chức, đào tạo, thu hút chuyên gia và liên kết doanh nghiệp, đủ chặt để bảo đảm trách nhiệm giải trình; đồng thời cam kết Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh công khai mục tiêu, tiến độ, chấp nhận đánh giá độc lập và chịu trách nhiệm về kết quả.