Tại Hội nghị Giáo dục đại học năm 2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, mục tiêu của việc sắp xếp cơ sở giáo dục đại học không chỉ là tinh gọn đầu mối hay giảm số lượng cơ sở giáo dục, mà quan trọng hơn là đổi mới phương pháp quản trị giáo dục đại học, nâng cao chất lượng đào tạo, tập trung đội ngũ, cơ sở vật chất và nguồn lực; đồng thời khắc phục tình trạng phân tán, trùng lặp và đầu tư dàn trải.
Phân tích vấn đề này, Phó Thủ tướng lấy ví dụ về tình trạng nhiều trường đại học thành viên trong cùng một đại học cùng đào tạo những chuyên ngành tương tự. Khi mỗi trường phải tự đầu tư đội ngũ và nguồn lực cho một ngành, nguồn lực vốn đã hạn chế càng bị phân tán, dẫn đến thiếu hụt và lãng phí.
Trong bối cảnh đó, việc rà soát cơ cấu ngành đào tạo tại các đại học đa lĩnh vực để tập trung nguồn lực phù hợp nhận được nhiều sự quan tâm. Tại Việt Nam, Đại học Thái Nguyên là một trong ba đại học vùng (cùng với Đại học Huế và Đại học Đà Nẵng) tổ chức đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực.
Đại học Thái Nguyên hiện có 7 trường đại học thành viên và 4 đơn vị trực thuộc tham gia tuyển sinh, đào tạo ở một số ngành theo các hình thức chính quy, vừa làm vừa học và từ xa (chưa tính các phân hiệu Đại học Thái Nguyên).
Trong đó, không ít trường đại học thành viên và đơn vị trực thuộc Đại học Thái Nguyên có khoa, ngành học trùng tên.
Trước chủ trương sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục đại học theo hướng giảm đầu mối, khắc phục tình trạng phân tán, trùng lặp và đầu tư dàn trải, việc một số trường đại học thành viên, đơn vị trực thuộc Đại học Thái Nguyên có khoa, ngành học trùng tên đặt ra yêu cầu rà soát, đánh giá tổng thể. Trong đó, cần xác định rõ thế mạnh, vai trò của từng đơn vị, có phương án tổ chức đào tạo phù hợp nhằm tập trung nguồn lực, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của toàn đại học.
| ĐƠN VỊ | SỐ KHOA | SỐ NGÀNH ĐÀO TẠO CHÍNH QUY | SỐ NGÀNH ĐÀO TẠO VỪA LÀM VỪA HỌC | SỐ NGÀNH ĐÀO TẠO TỪ XA |
| Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp | 8 | 21 | 4 | 5 |
| Trường Đại học Sư phạm | 13 | 22 | 15 | 0 |
| Trường Đại học Y - Dược | 12 | 9 | 3 | 0 |
| Trường Đại học Nông Lâm | 6 | 23 | 17 | 11 |
| Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | 7 | 16 | 9 | 6 |
| Trường Đại học Khoa học | 10 | 39 | 14 | 5 |
| Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông | 5 | 35 | 0 | 9 |
| Trường Ngoại ngữ | 5 | 6 | 0 | 2 |
| Khoa Quốc tế | 0 | 9 | 0 | 0 |
| Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc | 0 | 1 | 0 | 0 |
| Trung tâm Đào tạo từ xa | 0 | 0 | 0 | 9 |
Cụ thể, theo thống kê của Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, 7 trường đại học thành viên Đại học Thái Nguyên bao gồm: Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp; Trường Đại học Sư phạm; Trường Đại học Y - Dược; Trường Đại học Nông Lâm; Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh; Trường Đại học Khoa học; Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông.
4 đơn vị trực thuộc Đại học Thái Nguyên có tuyển sinh, đào tạo bao gồm: Trường Ngoại ngữ; Khoa Quốc tế; Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc; Trung tâm Đào tạo từ xa.
Số liệu thống kê trên cũng cho thấy, thống Đại học Thái Nguyên đang vận hành một quy mô đào tạo trình độ đại học với 191 ngành chính quy, 62 ngành vừa làm vừa học và 37 ngành đào tạo từ xa.
Trong đó, Trường Đại học Khoa học với tổng cộng 58 ngành (bao gồm 39 ngành chính quy, 14 ngành vừa làm vừa học và 5 ngành từ xa). Tiếp đó, lần lượt là Trường Đại học Nông Lâm (51 ngành) và Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (44 ngành).
Nhiều khoa trùng/gần trùng tên
Qua rà soát các đơn vị thành viên và trực thuộc Đại học Thái Nguyên, phóng viên thấy một số khoa có tên gọi giống hệt nhau hoặc gần giống nhau.
| ĐƠN VỊ | SỐ ĐƠN VỊ TRÙNG TÊN | SỐ KHOA TRÙNG TÊN | TÊN KHOA |
| Trường Đại học Y - Dược; Trường Đại học Khoa học; Trường Ngoại ngữ | 3 | 1 | Khoa Khoa học cơ bản |
| Trường Đại học Nông Lâm; Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông | 2 | 1 | Khoa Khoa học liên ngành |
| Khoa Quốc tế (Đại học Thái Nguyên); Trường Đại học Kỹ thuật Công nghệ | 2 | 1 | Khoa Quốc tế |
Cụ thể, Khoa Khoa học cơ bản cùng xuất hiện tại 3 đơn vị gồm Trường Đại học Y - Dược, Trường Đại học Khoa học và Trường Ngoại ngữ. Trong khi đó, Khoa Khoa học liên ngành có tại cả Trường Đại học Nông Lâm, Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông.
Tình trạng trùng tên cũng xuất hiện giữa đơn vị trực thuộc Đại học Thái Nguyên và trường đại học thành viên. Cụ thể, Đại học Thái Nguyên có Khoa Quốc tế, trong khi Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp cũng có Khoa Quốc tế.
Bên cạnh các trường hợp trùng hoàn toàn, một số khoa có tên gọi gần giống nhau. Cụ thể, Trường Đại học Khoa học có Khoa Luật, còn Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh có Khoa Luật và Quản lý.
| ĐƠN VỊ | KHOA |
| Trường Đại học Khoa học | Khoa Luật |
| Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | Khoa Luật và Quản lý |
| Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp | Khoa Khoa học cơ bản và Ứng dụng |
| Trường Đại học Y - Dược | Khoa Khoa học cơ bản |
| Trường Đại học Khoa học | |
| Trường Ngoại ngữ |
Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp có Khoa Khoa học cơ bản và Ứng dụng, trong khi 3 đơn vị gồm Trường Đại học Y - Dược, Trường Đại học Khoa học và Trường Ngoại ngữ đều có Khoa Khoa học cơ bản.
Ít nhất 12 ngành được đào tạo từ 2 đơn vị trở lên
Theo số liệu phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam thống kê, tại Đại học Thái Nguyên có ít nhất 12 ngành học đang được đào tạo tại từ 2 đơn vị khác nhau trở lên. Đáng chú ý, tình trạng trùng lặp không chỉ thể hiện ở tên ngành mà còn ở các hình thức đào tạo, bao gồm chính quy, vừa làm vừa học và từ xa.
| STT | NGÀNH | SỐ ĐƠN VỊ ĐÀO TẠO | ĐƠN VỊ ĐÀO TẠO | HÌNH THỨC ĐÀO TẠO |
| 1 | Ngôn ngữ Anh | 7 | Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp | Chính quy; từ xa |
| Trường Đại học Nông Lâm | Chính quy | |||
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy; vừa làm vừa học; từ xa | |||
| Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông | Chính quy | |||
| Trường Ngoại ngữ | Chính quy; từ xa | |||
| Khoa Quốc tế | Chính quy | |||
| Trung tâm đào tạo từ xa | Từ xa | |||
| 2 | Khoa học môi trường | 2 | Trường Đại học Nông Lâm | Chính quy; vừa làm vừa học; từ xa |
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy, vừa làm vừa học | |||
| 3 | Công nghệ sinh học | 3 | Trường Đại học Nông Lâm | Chính quy; vừa làm vừa học; từ xa |
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy | |||
| Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc | Chính quy | |||
| 4 | Luật kinh tế | 3 | Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | Vừa làm vừa học, từ xa |
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy | |||
| Trung tâm đào tạo từ xa | Từ xa | |||
| 5 | Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành | 2 | Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | Vừa làm vừa học |
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy, vừa làm vừa học | |||
| 6 | Quản lý tài nguyên và môi trường | 3 | Trường Đại học Nông Lâm | Chính quy, vừa làm vừa học, từ xa |
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy | |||
| Khoa Quốc tế | Chính quy | |||
| 7 | Ngôn ngữ Trung Quốc | 5 | Trường Đại học Khoa học | Chính quy, |
| Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông | Chính quy, | |||
| Trường Ngoại ngữ | Chính quy, từ xa | |||
| Khoa Quốc tế | Chính quy | |||
| Trung tâm đào tạo từ xa | Từ xa | |||
| 8 | Công nghệ thông tin | 4 | Trường Đại học Nông Lâm | Chính quy, vừa làm vừa học |
| Trường Đại học Khoa học | Chính quy | |||
| Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông | Chính quy, từ xa | |||
| Trung tâm đào tạo từ xa | Từ xa | |||
| 9 | Quản trị kinh doanh | 3 | Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | Chính quy, vừa làm vừa học, từ xa |
| Khoa Quốc tế | Chính quy | |||
| Trung tâm đào tạo từ xa | Từ xa | |||
| 10 | Tài chính ngân hàng | 2 | Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | Chính quy, vừa làm vừa học, từ xa |
| Trung tâm đào tạo từ xa | Từ xa | |||
| 11 | Thương mại điện tử | 2 | Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh | Chính quy |
| Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông | Chính quy, từ xa | |||
| 12 | Sư phạm Tiếng Anh | 2 | Trường Đại học Sư phạm | Chính quy, vừa làm vừa học |
| Trường Ngoại ngữ | Chính quy |
Theo số liệu, trùng lặp ngành đào tạo tập trung chủ yếu ở nhóm về Ngoại ngữ, Công nghệ thông tin và Kinh tế.
Trong đó, Ngôn ngữ Anh là ngành có số lượng đơn vị đào tạo trùng lặp nhiều nhất, với 7 đơn vị cùng tổ chức tuyển sinh và đào tạo, gồm: Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm; Trường Đại học Khoa học, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Trường Đại học Ngoại ngữ; Khoa Quốc tế và Trung tâm Đào tạo từ xa.
Ngành Ngôn ngữ Trung Quốc có 5 đơn vị cùng tham gia đào tạo là: Trường Đại học Khoa học; Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông; Trường Ngoại ngữ; Khoa Quốc tế và Trung tâm đào tạo từ xa.
Ngành Công nghệ thông tin được triển khai tại 4 đơn vị gồm: Trường Đại học Nông Lâm, Trường Đại học Khoa học, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Trung tâm Đào tạo từ xa.
Bên cạnh đó, một số ngành như Luật kinh tế, Quản trị kinh doanh, Quản lý tài nguyên và môi trường, Công nghệ sinh học cũng được đào tạo tại từ 2 đơn vị trở lên.
Tình trạng trùng lặp còn thể hiện ở hình thức đào tạo đối với cùng một ngành. Ví dụ, đối với ngành Ngôn ngữ Anh, Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp tổ chức đào tạo theo hình thức chính quy và từ xa; Trường Đại học Nông Lâm, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông và Khoa Quốc tế đào tạo theo hình thức chính quy. Trường Đại học Khoa học triển khai cả ba hình thức: chính quy, vừa làm vừa học và từ xa; Trường Ngoại ngữ đào tạo chính quy và từ xa; Trung tâm Đào tạo từ xa tổ chức đào tạo theo hình thức từ xa.
Tương tự, ngành Khoa học môi trường được Trường Đại học Nông Lâm đào tạo theo ba hình thức: chính quy, vừa làm vừa học và từ xa; Trường Đại học Khoa học tổ chức đào tạo chính quy và vừa làm vừa học.
Ngành Công nghệ sinh học, Trường Đại học Nông Lâm triển khai cả ba hình thức đào tạo: chính quy, vừa làm vừa học và từ xa. Trong khi đó, Trường Đại học Khoa học và Viện Đào tạo và Nghiên cứu xuất sắc cùng tổ chức đào tạo ngành này theo hình thức chính quy.
Ngành Luật kinh tế được đào tạo tại 3 đơn vị. Trong đó, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh tổ chức đào tạo theo hình thức vừa làm vừa học và từ xa; Trường Đại học Khoa học đào tạo chính quy; Trung tâm Đào tạo từ xa triển khai hình thức từ xa.
Đối với ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh tổ chức đào tạo theo hình thức vừa làm vừa học, còn Trường Đại học Khoa học triển khai cả chính quy và vừa làm vừa học.
Ngành Quản lý tài nguyên và môi trường được Trường Đại học Nông Lâm đào tạo theo ba hình thức: chính quy, vừa làm vừa học và từ xa. Trường Đại học Khoa học và Khoa Quốc tế cùng tổ chức đào tạo ngành này theo hình thức chính quy.
Đối với ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, Trường Đại học Khoa học, Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông, Khoa Quốc tế đều tổ chức đào tạo chính quy. Trường Ngoại ngữ triển khai hai hình thức chính quy và từ xa, trong khi Trung tâm Đào tạo từ xa tổ chức đào tạo theo hình thức từ xa.
Ngành Công nghệ thông tin được đào tạo tại 4 đơn vị. Cụ thể, Trường Đại học Nông Lâm triển khai chính quy và vừa làm vừa học; Trường Đại học Khoa học đào tạo chính quy; Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông tổ chức đào tạo chính quy và từ xa; Trung tâm Đào tạo từ xa triển khai hình thức từ xa.
Đối với ngành Quản trị kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh tổ chức đào tạo theo cả ba hình thức: chính quy, vừa làm vừa học và từ xa. Khoa Quốc tế đào tạo chính quy, còn Trung tâm Đào tạo từ xa triển khai hình thức từ xa.
Ngành Tài chính ngân hàng được đào tạo tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh theo ba hình thức: chính quy, vừa làm vừa học và từ xa; Trung tâm Đào tạo từ xa tổ chức đào tạo theo hình thức từ xa.
Còn ngành Thương mại điện tử, Trường Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh đào tạo chính quy; Trường Đại học Công nghệ thông tin và Truyền thông triển khai cả chính quy và từ xa.
Cuối cùng, ngành Sư phạm Tiếng Anh được Trường Đại học Sư phạm đào tạo theo hình thức chính quy và vừa làm vừa học, trong khi Trường Ngoại ngữ tổ chức đào tạo chính quy.
Như vậy, trong 12 ngành được thống kê, tình trạng trùng lặp diễn ra ở cả số lượng đơn vị tham gia đào tạo và hình thức tổ chức đào tạo. Một số ngành được triển khai tại nhiều đơn vị với các hình thức khác nhau, điển hình là Ngôn ngữ Anh, Ngôn ngữ Trung Quốc, Công nghệ thông tin và Quản trị kinh doanh.
Từ những trùng lặp nêu trên cho thấy, việc xác định ngành phù hợp với sứ mạng, thế mạnh chuyên môn và định hướng phát triển dài hạn của từng đơn vị bên trong Đại học Thái Nguyên để phát huy năng lực đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất từ đó đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực là việc rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.