Tiến sĩ Trần Ái Cầm (sinh năm 1975), sinh ra và lớn lên tại Thành phố Hồ Chí Minh, là một trong số ít nữ lãnh đạo cơ sở giáo dục đại học ở Việt Nam. Sau thời gian gắn bó với Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cô Cầm chính thức nhận chức Hiệu trưởng Trường Đại học Intracom vào ngày 19/12/2025.
Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã có cuộc trò chuyện với Tiến sĩ Trần Ái Cầm để lắng nghe những chia sẻ về câu chuyện phía sau hành trình lãnh đạo, quản lý và niềm tin vào sự kiên trì giúp phụ nữ Việt Nam khẳng định vị thế trên con đường tri thức.
Thách thức với nữ lãnh đạo đôi khi nằm ở việc tạo dựng niềm tin ban đầu
Nói về hành trình mới tại Trường Đại học Intracom, Tiến sĩ Trần Ái Cầm cho hay, thách thức lớn nhất trong giai đoạn hiện nay với lãnh đạo trường đại học nói chung và cô nói riêng không chỉ đến từ yêu cầu tái cấu trúc bên trong mỗi trường đại học, mà còn từ những thay đổi sâu sắc của môi trường giáo dục đại học bên ngoài.
Tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng với hành lang pháp lý mới, đang mở ra không gian phát triển rộng hơn, trao quyền tự chủ nhiều hơn cho các cơ sở giáo dục đại học. Song, quyền tự chủ càng lớn thì trách nhiệm giải trình, trách nhiệm với người học và xã hội càng cao. Điều đó đòi hỏi các trường phải thay đổi tư duy quản trị, từ quản lý theo quy trình sang quản trị theo mục tiêu, kết quả và giá trị tạo ra.
Dưới góc độ một nữ lãnh đạo, cô Cầm cho rằng, phát huy năng lực ở môi trường mới không có nghĩa là tự mình gánh vác mọi áp lực, mà là xác định đúng hướng đi, quy tụ được đội ngũ và tạo ra sự đồng thuận để cùng hành động.
“Tôi coi trọng sự kết hợp giữa tư duy chiến lược, tính quyết đoán và khả năng lắng nghe; bởi trong thời kỳ chuyển đổi, người lãnh đạo không chỉ cần đưa ra quyết định đúng, mà còn phải giúp tổ chức hiểu vì sao cần thay đổi và làm thế nào để thay đổi thành công.
Hơn nữa, việc tái cấu trúc và đổi mới quản trị không đơn thuần là sắp xếp lại tổ chức, mà là cơ hội để xác lập một mô hình phát triển phù hợp hơn với thời đại và phát huy tối đa lợi thế riêng của Intracom. Tôi tin rằng, khi có tầm nhìn rõ ràng, cơ chế vận hành minh bạch, đội ngũ cùng chia sẻ trách nhiệm và mọi quyết định đều hướng đến chất lượng, người học và giá trị xã hội, chúng ta có thể biến áp lực thay đổi thành động lực phát triển. Với tôi, đó cũng là thước đo thực chất của năng lực lãnh đạo không chỉ giúp tổ chức thích ứng với hiện tại, mà còn tạo dựng năng lực để chủ động kiến tạo tương lai”, cô Cầm bày tỏ.
Tiến sĩ Trần Ái Cầm - Hiệu trưởng Trường Đại học Intracom. Ảnh: NVCC
Tiến sĩ Trần Ái Cầm cho biết, cô đặc biệt yêu thích triết lý servant leadership - lãnh đạo phụng sự. Với Tiến sĩ Cầm, lãnh đạo không phải là đứng ở vị trí cao nhất để chỉ đạo người khác, mà là tạo điều kiện tốt nhất để mọi người phát huy năng lực, trưởng thành và cùng đạt được mục tiêu chung.
“Với nữ lãnh đạo, một trong những thách thức đôi khi nằm ở việc tạo dựng niềm tin ban đầu. Những quan niệm hay khuôn mẫu về giới có thể khiến vẻ ngoài mềm mỏng, nhẹ nhàng của người phụ nữ bị nhìn nhận nhầm là thiếu quyết đoán hoặc chưa đủ mạnh mẽ để dẫn dắt tổ chức. Vì vậy, có những niềm tin không thể hình thành chỉ từ chức danh hay lời nói, mà cần thời gian để được xây dựng bằng năng lực, sự nhất quán trong hành động và những kết quả thực chất. Tuy nhiên, giá trị cốt lõi của người lãnh đạo không nằm ở việc bản thân làm được bao nhiêu, mà ở việc giúp đội ngũ phát triển đến đâu và tổ chức tạo ra những giá trị gì cho xã hội. Vì vậy, tôi đề cao sự lắng nghe, thấu hiểu, trao quyền và xây dựng niềm tin. Trao quyền phải đi đôi với trách nhiệm; lắng nghe không có nghĩa là thiếu quyết đoán; phụng sự cũng không có nghĩa là thỏa hiệp với yêu cầu về chất lượng và hiệu quả.
Trong môi trường đại học, triết lý này càng có ý nghĩa. Đổi mới sáng tạo không thể phát triển trong một môi trường mà mọi người chỉ chờ chỉ đạo. Người lãnh đạo cần tạo dựng môi trường học thuật cởi mở, khuyến khích giảng viên nghiên cứu, thử nghiệm ý tưởng mới, giúp người học phát huy năng lực và tạo điều kiện để mỗi đơn vị chủ động, sáng tạo, chịu trách nhiệm về kết quả”, cô Cầm cho hay.
Trăn trở xây dựng Trường Đại học Intracom trở thành trường đại học đổi mới sáng tạo
Sau gần một năm là hiệu trưởng của Trường Đại học Intracom, điều khiến Tiến sĩ Cầm trăn trở nhiều nhất không phải là sẽ xây dựng thêm bao nhiêu chương trình, hay triển khai bao nhiêu dự án, mà là làm thế nào để biến tầm nhìn về một trường đại học đổi mới sáng tạo thành năng lực thực chất và kết quả phát triển bền vững.
Theo cô Cầm, Trường Đại học Intracom đã có những tiền đề quan trọng là chiến lược phát triển đã được xác định, lãnh đạo có quyết tâm và cam kết đổi mới, đồng thời nhà trường có lợi thế đặc biệt khi nằm trong hệ sinh thái doanh nghiệp Intracom. Trong bối cảnh đất nước đang đặt ra những yêu cầu mới về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhà trường xác định xây dựng trường đại học đổi mới sáng tạo không chỉ là lựa chọn chiến lược của nhà trường, mà còn là trách nhiệm đóng góp vào sự phát triển của quốc gia.
Trăn trở lớn nhất của cô Cầm là tìm kiếm, thu hút và phát triển được đội ngũ nhân sự có đủ năng lực, tâm huyết và cùng chia sẻ tầm nhìn, sứ mạng với nhà trường. Bởi chiến lược có thể được hoạch định bởi lãnh đạo, nhưng chỉ có thể trở thành hiện thực khi có một tập thể đủ năng lực để thực hiện, đủ niềm tin để đồng hành và đủ tinh thần trách nhiệm để theo đuổi mục tiêu đến cùng. Đổi mới một tổ chức đã khó, xây dựng một đội ngũ sẵn sàng đổi mới tư duy, phương thức làm việc và cách tiếp cận những vấn đề mới còn khó hơn.
Nhà trường không chỉ cần những người giỏi về chuyên môn, mà còn cần những người sẵn sàng học hỏi, hợp tác, dám thử nghiệm, dám chịu trách nhiệm và đặt lợi ích lâu dài của người học, nhà trường và xã hội lên trên. Đồng thời, nhà trường phải tạo được môi trường để những con người ấy có cơ hội phát huy năng lực, được trao quyền, được ghi nhận và cùng trưởng thành. Cô Cầm tin rằng, muốn xây dựng một trường đại học đổi mới sáng tạo, trước hết phải xây dựng được một đội ngũ có tư duy đổi mới sáng tạo. Đây không phải là công việc có thể hoàn thành trong một sớm một chiều, nhưng nếu có tầm nhìn rõ ràng, cam kết nhất quán từ lãnh đạo và một đội ngũ cùng chung mục tiêu.
Theo Tiến sĩ Trần Ái Cầm, với nữ lãnh đạo, một trong những thách thức đôi khi nằm ở việc tạo dựng niềm tin ban đầu. Ảnh: NVCC.
Bí quyết cân bằng giữa khả năng tổ chức cuộc sống và công việc
Khi được hỏi về bí quyết cân bằng việc nhà và việc trường, Tiến sĩ Trần Ái Cầm bộc bạch, cô không có một công thức chung để cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình. Điều quan trọng là biết xác định ưu tiên, tổ chức công việc khoa học và chủ động sắp xếp thời gian cho những điều thực sự có ý nghĩa.
Trong công việc quản lý và lãnh đạo, khối lượng công việc thường lớn, nhiều vấn đề cần giải quyết đồng thời. Vì vậy, Tiến sĩ Cầm luôn cố gắng xác định việc gì quan trọng, việc gì cần ưu tiên và việc gì có thể giao cho đội ngũ. Người lãnh đạo không thể làm thay tất cả mọi người. Biết phân công, tin tưởng và trao quyền cũng là cách nâng cao hiệu quả công việc, đồng thời giúp bản thân có thêm thời gian dành cho gia đình.
“Với tôi, một điều rất may mắn và cũng là điểm tựa quan trọng trong suốt quá trình học tập, làm việc và phát triển sự nghiệp là luôn nhận được sự tin tưởng, ủng hộ từ gia đình. Chính sự đồng hành ấy giúp tôi yên tâm theo đuổi những mục tiêu nghề nghiệp, mạnh dạn đảm nhận những trọng trách mới và có thêm động lực khi gặp khó khăn. Tôi nghĩ rằng, phía sau mỗi người phụ nữ có thể toàn tâm với công việc thường là sự thấu hiểu, sẻ chia của những người thân yêu. Vì thế, cân bằng giữa sự nghiệp và gia đình không chỉ là nỗ lực của riêng người phụ nữ, mà còn là kết quả của sự đồng hành và chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình.
Tôi cũng quan niệm rằng cân bằng không có nghĩa là mỗi ngày phải chia đều thời gian cho công việc và gia đình. Sẽ có những giai đoạn công việc đòi hỏi nhiều nỗ lực hơn, nhưng điều quan trọng là không để những bận rộn kéo dài khiến mình quên đi những người thân yêu. Khi ở cơ quan, tôi cố gắng tập trung giải quyết công việc; khi dành thời gian cho gia đình, tôi muốn thực sự hiện diện và chia sẻ với những người thân.
Một điều nữa tôi luôn coi trọng là học tập và hoàn thiện bản thân. Kỹ năng quản lý thời gian, khả năng thích ứng và việc sử dụng công nghệ hiệu quả giúp chúng ta giảm bớt những công việc không cần thiết, dành nguồn lực cho những ưu tiên lớn hơn. Tôi cũng cho rằng phụ nữ không nhất thiết phải tự mình gánh vác mọi trách nhiệm. Sự chia sẻ trong gia đình và sự hỗ trợ từ đồng nghiệp là những yếu tố rất quan trọng để mỗi người có thể phát triển bền vững.
Nếu gọi đó là bí quyết, tôi nghĩ đó là biết rõ điều gì quan trọng, chủ động tổ chức cuộc sống, không ngừng học cách làm việc hiệu quả hơn và trân trọng những người luôn tin tưởng, đồng hành cùng mình. Thành công trong sự nghiệp rất đáng quý, nhưng một tổ ấm bình yên, những mối quan hệ được vun đắp và sức khỏe của chính mình cũng là những giá trị không thể xem nhẹ. Với tôi, cân bằng không phải là làm tốt mọi việc một cách hoàn hảo, mà là biết lựa chọn, điều chỉnh và dành sự quan tâm xứng đáng cho những điều thực sự quan trọng trong từng giai đoạn của cuộc đời”, cô Cầm bày tỏ.
Nhân ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, Tiến sĩ Trần Ái Cầm cũng gửi đến toàn thể phụ nữ Việt Nam, cùng với các nữ giảng viên, cán bộ và sinh viên Trường Đại học Intracom, những lời chúc tốt đẹp nhất. Nữ tiến sĩ tin rằng, một người phụ nữ hạnh phúc có thể lan tỏa những giá trị tích cực đến gia đình, đồng nghiệp và cộng đồng.
“Có câu nói vui rằng: “Happy wife, happy life” có nghĩa là khi người phụ nữ hạnh phúc, cuộc sống gia đình cũng thêm phần vui vẻ, ấm áp. Nhưng tôi nghĩ, hạnh phúc của người phụ nữ không chỉ đến từ việc chăm lo tốt cho gia đình, mà còn từ việc được sống với đam mê, phát triển năng lực và theo đuổi những ước mơ của chính mình.
Ngày nay, cơ hội dành cho phụ nữ trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học, công nghệ, quản lý và kinh doanh ngày càng rộng mở. Tôi mong rằng mỗi người phụ nữ, dù ở bất kỳ độ tuổi, vị trí hay hoàn cảnh nào, cũng có thể tự tin nhận ra giá trị của bản thân, mạnh dạn bước ra khỏi vùng an toàn, không tự giới hạn mình bởi những khuôn mẫu, mà luôn chủ động học hỏi, thử sức và phát triển. Sự tiến bộ của xã hội không chỉ được đo bằng những cơ hội dành cho phụ nữ, mà còn bằng việc phụ nữ được tôn trọng, được tạo điều kiện phát huy năng lực và được tự do lựa chọn con đường hạnh phúc của mình.
Tôi cũng mong mỗi chúng ta biết yêu thương và chăm sóc chính mình, bởi muốn đồng hành tốt với gia đình và cống hiến cho xã hội, trước hết, người phụ nữ cần có sức khỏe, niềm vui và sự bình an trong tâm hồn. Cân bằng không có nghĩa là phải làm mọi thứ hoàn hảo, mà là biết lựa chọn điều quan trọng, chủ động tìm kiếm sự sẻ chia và cho phép bản thân không ngừng trưởng thành.
Thông điệp tôi muốn gửi gắm đến phụ nữ nói chung và phụ nữ Intracom nói riêng là: Hãy yêu thương bản thân, trân trọng những người thân yêu và đừng ngừng phát triển chính mình. Phụ nữ hoàn toàn có thể xây dựng một tổ ấm hạnh phúc, theo đuổi sự nghiệp và tạo ra những giá trị có ý nghĩa cho xã hội theo cách riêng của mình. Mong rằng mỗi người phụ nữ đều có đủ niềm tin, cơ hội và sự đồng hành để sống hạnh phúc, phát huy khả năng và trở thành phiên bản tốt đẹp nhất của chính mình”, Hiệu trưởng Trường Đại học Intracom bày tỏ.