Ngày 16/10, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học rà soát kết quả học tập của sinh viên, không áp đặt tỷ lệ tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc. Nội dung này nằm trong chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ năm học 2026-2027 đối với giáo dục đại học.
Trước đó, tại Hội nghị Giáo dục đại học ngày 1/10/2026, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn bày tỏ lo ngại trước tình trạng tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, xuất sắc tại nhiều trường tăng cao, trong khi chất lượng thực chất cần được xem xét.
Bộ trưởng đặt câu hỏi: “Nếu học dễ để đạt xuất sắc vậy thì sinh viên có phải nỗ lực hay không?” [1].
Kết quả thống kê số liệu tốt nghiệp tại nhiều cơ sở giáo dục đại học trong hai năm 2025-2026 do Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam thực hiện, cho thấy một sự chênh lệch và phân hóa sâu sắc về tỷ lệ xếp loại bằng cấp giữa các khối ngành đào tạo.
Theo đó, tại một số trường thuộc khối kinh tế, tài chính, tỷ lệ sinh viên đạt loại giỏi và xuất sắc chiếm phần lớn số người tốt nghiệp. Trong khi đó, tại các trường đào tạo kỹ thuật và y khoa, tỷ lệ này thấp hơn đáng kể.
Nhiều trường khối kinh tế, tài chính có tỷ lệ giỏi, xuất sắc cao
Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, trong đợt trao bằng tháng 8/2025, hơn 86% sinh viên tốt nghiệp đạt loại giỏi và xuất sắc.
Cụ thể, ở chương trình đào tạo bằng tiếng Anh, có 456 sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, chiếm 58,46%, và 246 sinh viên loại giỏi, chiếm 31,54%. Với chương trình đại trà, số sinh viên đạt loại xuất sắc là 1.840, chiếm 48,02%; loại giỏi là 1.409, chiếm 36,77%.
Đến tháng 8/2026, trường trao bằng cho 5.724 cử nhân. Trong số này, 2.931 sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, chiếm 51,2%; tỷ lệ loại giỏi là 26,3%. Như vậy, tổng tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc đạt 77,5%.
Đáng chú ý, số sinh viên đạt loại xuất sắc năm 2026 chiếm hơn một nửa tổng số người được trao bằng trong đợt này. Trường cũng ghi nhận 17 thủ khoa có điểm trung bình tích lũy đạt 4.0/4.0.
Tại Trường Đại học Ngoại thương, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc cũng ở mức đáng chú ý. Trong đợt tốt nghiệp tháng 4/2025, khoảng 1.300 tân cử nhân được trao bằng, trong đó 32,4% đạt loại xuất sắc và 47% đạt loại giỏi. Tổng tỷ lệ hai nhóm đạt gần 80%.
Năm 2026, trong đợt tốt nghiệp sớm vào tháng 4, khoảng 30% trong tổng số 1.265 sinh viên đại học chính quy tốt nghiệp sớm nửa năm đạt loại xuất sắc. Đến đợt tháng 9/2026, tỷ lệ sinh viên loại xuất sắc trong hơn 1.700 người tốt nghiệp tại Hà Nội và Quảng Ninh vào khoảng 25%.
Tại Học viện Tài chính, số liệu hai năm liên tiếp cũng cho thấy tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc ở mức cao.
Tháng 8/2025, trong số 3.742 sinh viên khóa 59 đủ điều kiện tốt nghiệp, có 959 sinh viên loại xuất sắc, chiếm 25,63%, và 1.762 sinh viên loại giỏi, chiếm 47,09%. Tổng tỷ lệ hai nhóm đạt 72,72%.
Đến đợt trao bằng tháng 8/2026, Học viện có 3.364 sinh viên đủ điều kiện tốt nghiệp. Trong đó, 764 sinh viên đạt loại xuất sắc, chiếm 28,41%; 1.184 sinh viên đạt loại giỏi, chiếm 44,03%; 728 sinh viên loại khá, chiếm 27,07%; 13 sinh viên loại trung bình, chiếm 0,48%.
Như vậy, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc tại Học viện Tài chính năm 2026 đạt 72,44%, giảm nhẹ so với năm trước. Riêng tỷ lệ xuất sắc tăng, trong khi tỷ lệ giỏi giảm.
Các số liệu trên cho thấy tỷ lệ sinh viên đạt loại giỏi và xuất sắc tại những trường thuộc khối kinh tế, tài chính có thể chiếm khoảng ba phần tư tổng số người tốt nghiệp, thậm chí cao hơn tùy trường và đợt trao bằng.
Ở trường kỹ thuật, tỷ lệ giỏi tăng nhẹ, bằng Khá vẫn chiếm áp đảo
Trái với nhóm trường kinh tế, tài chính, cơ cấu xếp loại tốt nghiệp tại các trường thuộc khối kỹ thuật có sự khác biệt đáng kể.
Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, nhà trường cho biết, trong những năm trước, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc thường dao động khoảng 3-5%, còn loại giỏi khoảng 10-15% [2].
Năm 2025, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức hai đợt trao bằng, vào tháng 5 và tháng 10, với tổng số sinh viên tốt nghiệp khoảng 6.800 người. Trong số này, hơn 590 sinh viên đạt loại xuất sắc, tương đương gần 8,8%; hơn 1.730 sinh viên đạt loại giỏi, chiếm khoảng 25,8%. Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại khá là 57,7%.
Năm 2026, trong đợt trao bằng tháng 5, hơn 3.000 sinh viên được công nhận tốt nghiệp. Có 93 sinh viên đạt loại xuất sắc, chiếm khoảng 3%; 474 sinh viên đạt loại giỏi, tương đương 16%; 2.048 sinh viên tốt nghiệp loại khá, chiếm khoảng 68%; số còn lại đạt loại trung bình.
Đến đợt tốt nghiệp tháng 9/2026, trong tổng số 3.425 sinh viên, có 52 sinh viên loại xuất sắc và 1.014 sinh viên loại giỏi. Tính trên tổng số người tốt nghiệp trong đợt này, tỷ lệ xuất sắc đạt khoảng 1,5%, loại giỏi gần 29,6%. Tổng tỷ lệ hai nhóm đạt khoảng 31,1%.
Trong khi đó, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11/2025, tổng số 2.408 tân cử nhân được trao bằng có tỷ lệ tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc đạt 45,1%.
Tỷ lệ xuất sắc tại các trường y khoa ở mức thấp
Tại Trường Đại học Y Hà Nội, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc trong nhiều năm ở mức rất thấp.
Trong đợt trao bằng tháng 8/2025, trường có 1.071 sinh viên tốt nghiệp. Không có sinh viên nào đạt loại xuất sắc; 46 sinh viên đạt loại giỏi, chiếm khoảng 4,3%; 733 sinh viên đạt loại khá, chiếm khoảng 68,4%. Số còn lại thuộc các mức trung bình khá và trung bình.
Đến tháng 8/2026, trong tổng số 970 sinh viên tốt nghiệp, gồm 696 bác sĩ và 274 cử nhân, tiếp tục không có sinh viên đạt loại xuất sắc. Có 103 sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, chiếm 10,6%; 656 sinh viên loại khá, chiếm 67,6%. Số còn lại đạt loại trung bình khá và trung bình.
Như vậy, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc tại Trường Đại học Y Hà Nội năm 2026 đạt khoảng 10,6%, tăng so với mức 4,3% của năm trước, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều trường thuộc khối kinh tế, tài chính.
Tại Trường Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội), tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc cao hơn so với Trường Đại học Y Hà Nội, song vẫn thấp hơn một số trường kinh tế.
Năm 2025, trong đợt trao bằng tháng 7, trường có 8 sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc trên tổng số 349 sinh viên, chiếm khoảng 2,3%.
Đến tháng 8/2026, trong tổng số 407 sinh viên được công nhận tốt nghiệp, có 19 sinh viên đạt loại xuất sắc, chiếm gần 4,7%; 139 sinh viên loại giỏi, chiếm khoảng 34,2%; 230 sinh viên loại khá, chiếm khoảng 56,5%; 19 sinh viên loại trung bình, chiếm khoảng 4,7%.
Rà soát kết quả học tập, không áp đặt tỷ lệ tốt nghiệp
Số liệu tại các trường đại học cho thấy tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi và xuất sắc có sự chênh lệch lớn.
Tại Đại học Kinh tế Quốc dân, tỷ lệ này năm 2026 đạt 77,5%; tại Học viện Tài chính đạt khoảng 72,4%. Trong khi đó, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tỷ lệ ở hai đợt tốt nghiệp năm 2026 lần lượt khoảng 19% và 31,1%; tại Trường Đại học Y Hà Nội, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi là 10,6% và không có trường hợp xuất sắc.
Những con số trên cho thấy sự chênh lệch đáng kể về cơ cấu xếp loại tốt nghiệp giữa các trường đại học đào tạo các khối ngành khác nhau.
Tài liệu tham khảo:
[1]: https://dantri.com.vn/giao-duc/bo-truong-gddt-neu-yeu-cau-cap-bach-khi-sinh-vien-de-dang-dat-xuat-sac-20261001145237072.htm
[2]: https://vietnamnet.vn/ty-le-tot-nghiep-xuat-sac-dai-hoc-bach-khoa-ha-noi-thuong-dao-dong-3-5-2514017.html
* Nguồn số liệu trong bài được trích dẫn từ công bố chính thức tại các đợt trao bằng tốt nghiệp năm 2025 - 2026 của các cơ sở giáo dục đại học nêu trên.