Việc có nhiều chính sách hỗ trợ về xe buýt điện từ Chính phủ Ấn Độ đã mang lại những thay đổi tích cực trong việc chuyển đổi xanh giao thông công cộng ở quốc gia này.
Thị trường xe buýt điện bước vào giai đoạn tăng tốc
Theo phân tích của Crisil Ratings dựa trên một số nguồn thông tin, bao gồm dữ liệu công khai từ 6 nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) – chiếm khoảng 90%; những trao đổi với các chuyên gia và một số bên liên quan, thị trường xe buýt điện (e-bus) của Ấn Độ đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ.
Thực tế này diễn ra do những chính sách ngày càng thuận lợi, từ hoạt động mua sắm theo nhiều chương trình của Chính phủ, cơ chế bảo đảm thanh toán đến các khoản trợ cấp vận hành.
Trước bối cảnh đó, tỷ trọng xe buýt điện trong tổng số xe buýt đăng ký mới (theo cơ sở dữ liệu của Bộ Giao thông đường bộ và Đường cao tốc Ấn Độ) được dự báo sẽ tăng gần 2,5 lần, từ 7% lên khoảng 17% trong năm tài chính tới.
Dù vậy, thực tế thị trường xe bus điện của quốc gia này vẫn tồn tại một số thách thức.
Thứ nhất là, hạ tầng sạc điện và bến đỗ, bãi xe chưa đủ. Điều này có thể làm chậm tiến độ đưa số xe buýt điện theo kế hoạch vào vận hành.
Thứ hai là, sự tham gia của khu vực tư nhân còn hạn chế có thể dẫn tới tình trạng làm suy yếu khả năng duy trì tăng trưởng lâu dài.
Những chính sách của Chính phủ có vai trò then chốt
Bên cạnh đó, theo phân tích, các chính sách của Chính phủ đã đóng vai trò then chốt trong việc mở rộng quy mô sử dụng xe buýt điện. Nếu như trước đây các chương trình như FAME I và FAME II - Faster Adoption and Manufacturing of Hybrid and Electric Vehicles in India - Chương trình thúc đẩy áp dụng và sản xuất xe hybrid, xe điện tại Ấn Độ cùng Chương trình Xe buýt điện Quốc gia (NEBP) chủ yếu tập trung ở các trung tâm đô thị thì chương trình mới – PM e-Bus Sewa đã mở rộng phạm vi hỗ trợ sang cả các đô thị loại 2 và loại 3.
Có thể nói, việc đẩy mạnh các chương trình chính sách của Chính phủ đã góp phần đưa hơn 20.000 xe buýt điện vào hoạt động ở quốc gia này (tính đến tháng 9/2026).
Không chỉ thúc đẩy được nhu cầu mua xe, các chính sách hỗ trợ của Chính phủ còn tạo ra nhiều thuận lợi.
Cụ thể, với chương trình PM e-Bus Sewa, trợ cấp vận hành đã được các đơn vị vận tải nhà nước chi trả khoảng 30% khoản phí thuê theo kilômét đã cam kết. Song song với đó, cơ chế bảo đảm thanh toán (PSM) được ban hành vào tháng 10/2024 cũng góp phần làm giảm rủi ro đối tác liên quan đến các đơn vị vận tải nhà nước có nền tảng tài chính yếu.
Do thời gian vận hành thực tế của những xe được triển khai trong khuôn khổ PSM vẫn còn ngắn, việc chứng minh được lịch sử thanh toán đúng hạn sẽ là yếu tố quan trọng để duy trì đà tăng nhu cầu của lĩnh vực này.
Danh mục đơn hàng lớn nhưng năng lực triển khai còn hạn chế
Theo ông Mohit Makhija - Giám đốc cấp cao tại Crisil Ratings, các chính sách hỗ trợ của Chính phủ Ấn Độ đã tạo ra nguồn nhu cầu lớn cho xe buýt điện. Tính đến tháng 9/2026, danh mục đơn hàng xe buýt điện đã lên tới khoảng 29.000 chiếc. Tuy nhiên, dù năng lực sản xuất và nguồn vốn nhìn chung đã sẵn có, tiến độ triển khai vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi việc hạ tầng chưa đáp ứng kịp. Vì vậy, có thể chỉ khoảng 75–80% số đơn hàng sẽ được đưa vào vận hành trong thực tế.
Cụ thể, theo phân tích, tiến độ đưa xe buýt điện vào vận hành thường chậm hơn thời hạn trong hợp đồng bởi các trạm sạc và công trình xây dựng liên quan tại bến bãi không được hoàn thành đúng tiến độ. Đặc biệt, thủ tục đấu nối lưới điện và đưa hạ tầng truyền tải điện tại các bến vào hoạt động vẫn là nút thắt lớn, khi phải mất khoảng 12 tháng để thực hiện. Điều này đã làm chậm quá trình khai thác những chiếc xe đã được bàn giao.
Bên cạnh đó, dù chương trình PM e-Bus Sewa có cơ chế hỗ trợ vốn đầu tư cho hạ tầng điện và cải tạo bến bãi, song tiến độ thực thi còn chậm có thể trở thành rào cản đối với việc đưa xe buýt điện vào vận hành đúng kế hoạch. Điều này đồng thời làm chậm quá trình phổ biến xe buýt điện tại Ấn Độ.
Một thách thức quan trọng khác là mức độ tham gia của khu vực tư nhân đối với lĩnh vực xe buýt điện còn hạn chế.
Theo chia sẻ từ bà Pallavi Singh - Phó giám đốc tại Crisil Ratings, việc mở rộng xe buýt điện sang hoạt động đưa đón nhân viên, xe buýt trường học, tuyến liên tỉnh và du lịch có thể mở ra dư địa tăng trưởng lớn. Các nhu cầu sử dụng này hiện chiếm khoảng 85-90% quy mô sử dụng xe buýt của Ấn Độ.
Hơn nữa, khi gần 40% số xe buýt tư nhân đến kỳ thay thế trong 3-5 năm tới, với điều kiện hạ tầng sạc, khả năng tiếp cận tài chính và hiệu quả kinh tế vận hành trở nên thuận lợi, thị trường xe buýt điện sẽ có nhiều dư địa phát triển.
Nhìn chung, triển vọng dài hạn của xe buýt điện vẫn đang được đánh giá tích cực. Song, để duy trì đà tăng trưởng này, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách hỗ trợ ổn định, tiến độ phát triển hạ tầng và hiệu quả triển khai trên thực tế.
Quỹ đầu tư Đan Mạch “rót” 35 triệu USD nhằm mở rộng thị trường xe buýt điện tại Ấn Độ
Mới đây, Quỹ Kiến tạo giá trị của Đan Mạch - Impact Fund Denmark đã công bố khoản đầu tư 35 triệu USD (tương đương khoảng hơn 905 tỷ đồng) vào công ty GreenCell Mobility của Ấn Độ thông qua Quỹ Đầu tư SDG II. Khoản đầu tư này được thực hiện nhằm hỗ trợ mở rộng mạng lưới xe buýt điện tại Ấn Độ; từ đó góp phần thúc đẩy giao thông xanh và giảm ô nhiễm không khí ở quốc gia này.
Thực tế hiện nay, Ấn Độ đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí nghiêm trọng khi có tới 66/100 thành phố ô nhiễm nhất thế giới. Tình trạng này gây ra những hệ lụy lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Riêng tại thủ đô Delhi, tình trạng ô nhiễm không khí được ước tính làm giảm tuổi thọ của người dân hơn 8 năm.
Vậy nên, khoản đầu tư này được xem là một bước đi nhằm giải quyết một trong những thách thức lớn nhất của Ấn Độ hiện nay.
Không chỉ mang ý nghĩa về sức khỏe cộng đồng, việc phát triển xe buýt điện còn có ý nghĩa đối với mục tiêu đảm bảo khí hậu toàn cầu.
Thông qua việc vận hành khoảng 1.200 xe buýt điện phục vụ cả nhu cầu giao thông nội đô và liên tỉnh, GreenCell Mobility đang cung cấp một lựa chọn di chuyển sạch hơn và chi phí hợp lý hơn so với phương tiện truyền thống. Từ đó, góp phần thay thế các xe buýt chạy nhiên liệu hóa thạch truyền thống, giúp giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động giao thông vận tải. Đồng thời, với nguồn vốn mới, công ty đang đặt mục tiêu nâng quy mô lên 4.500 xe buýt điện tại hơn 100 thành phố trên khắp Ấn Độ, tức tăng gấp ba lần so với hiện nay.
Được biết, khoản đầu tư này được thực hiện trong khuôn khổ Quỹ Đầu tư SDG II của Impact Fund Denmark, với sự tham gia của 5 quỹ hưu trí Đan Mạch gồm PKA, PFA, PBU, Pensam và P+. Quỹ được thành lập nhằm huy động nguồn vốn tư nhân đầu tư vào các thị trường mới nổi, đồng thời hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững.
Ông Lars Bo Bertram - Giám đốc điều hành của Impact Fund Denmark cho biết, Ấn Độ là một thị trường trọng điểm đối với quỹ này. Trong đó, GreenCell là cơ hội đầu tư hấp dẫn trong một thị trường tăng trưởng nhanh, đồng thời trực tiếp giải quyết một trong những thách thức lớn của Ấn Độ hiện nay. Vì vậy, việc mở rộng giao thông điện có thể góp phần tạo ra các đô thị sạch hơn và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi xanh của quốc gia này.
Trong khi đó, ông Jonas Lau Kristensen - Giám đốc điều hành kiêm Phụ trách mảng Năng lượng xanh và Hạ tầng của Quỹ này nhấn mạnh rằng, không khí sạch hơn đồng nghĩa với cuộc sống khỏe mạnh hơn và tuổi thọ cao hơn.
Chính vì vậy, việc giảm phát thải không chỉ có lợi cho khí hậu toàn cầu mà còn giúp Ấn Độ tăng cường an ninh năng lượng bằng cách giảm phụ thuộc vào nhiên liệu diesel nhập khẩu. Đối với các tuyến xe buýt vận hành liên tục cả ngày, việc chuyển sang xe điện cũng là một lựa chọn hợp lý về mặt kinh tế, đồng thời mở ra cơ hội đầu tư có tiềm năng tác động lớn.
Được biết, đây là khoản đầu tư thứ ba của Impact Fund Denmark vào lĩnh vực xe điện, đồng thời phản ánh xu hướng tăng cường tập trung của quỹ vào việc thúc đẩy chuyển đổi sang giao thông vận tải sạch.
Theo thông tin công bố, khoản đầu tư này cũng được bảo đảm bởi một cơ chế bảo lãnh của Liên minh châu Âu cấp theo khuôn khổ Quỹ châu Âu vì phát triển bền vững (European Fund for Sustainable Development Plus).
2 thành phố lớn của Việt Nam đã đẩy mạnh việc triển khai xe buýt điện ra sao?
Theo thông tin từ Tổng công ty Vận tải Hà Nội – Transerco [1], trong 6 tháng đầu năm 2026, đối với lĩnh vực vận tải hành khách công cộng, đơn vị này đã hoàn thành đặt hàng cung cấp dịch vụ cho 3 tuyến buýt, trúng thầu lại 19 tuyến, trong đó có 11 tuyến chuyển đổi sang xe buýt điện.
Bên cạnh đó, đơn vị cũng tiếp nhận và đưa vào khai thác 53 xe buýt điện thay thế cho các tuyến sử dụng xe diesel cùng hệ thống thiết bị bảo dưỡng, sửa chữa tại Depot Minh Khai theo dự án của Thành phố Hà Nội, góp phần giữ vững thị phần và nâng cao năng lực vận hành.
Đến nay, thực hiện chủ trương chuyển đổi xanh của Thành phố Hà Nội, đơn vị đã hoàn thành kế hoạch đưa 122 xe buýt điện cỡ trung và 43 xe buýt điện cỡ lớn vào vận hành theo các hợp đồng thầu mới. Lũy kế đến hết tháng 6/2026, Transerco đã chuyển đổi 281 xe buýt điện trên 17 tuyến, tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong trong quá trình phát triển giao thông xanh của Thủ đô.
Trong khi đó, theo thông tin của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh [2], việc chuyển đổi phương tiện giao thông sử dụng điện, năng lượng xanh đã có sự chuyển biến rõ rệt.
Tính đến tháng 6/2026, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 2.432 phương tiện; trong đó, có 1.649 xe buýt sử dụng điện, xe thân thiện môi trường, chiếm 67,8% toàn hệ thống. Hơn nữa, thành phố đã đưa vào vận hành 8 trạm sạc xe buýt điện với 153 trụ sạc nhanh. Dự kiến, đến năm 2028, thành phố sẽ phát triển thêm 47 trạm sạc với khoảng 890 trụ sạc nhanh tại các bến bãi xe buýt.
Ngoài ra, theo Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh [3], theo trình tự, từ năm 2027, toàn bộ xe buýt nội tỉnh sẽ sử dụng điện hoặc CNG. Đến năm 2029, mục tiêu là 100% xe buýt hoạt động trên địa bàn sử dụng điện, bao gồm cả xe buýt liên tỉnh.
Tài liệu tham khảo: