Dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học (thay thế Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT) đang thu hút sự quan tâm của đội ngũ nhà giáo với nhiều đề xuất điều chỉnh đáng chú ý.
Trong đó, đề xuất tăng định mức giờ dạy của giáo viên trung học cơ sở từ 19 lên 20 tiết/tuần đặt ra vấn đề về tính phù hợp với thực tiễn giảng dạy, cũng như yêu cầu bảo đảm hài hòa giữa thời gian đứng lớp và các nhiệm vụ chuyên môn khác của giáo viên.
Khối lượng công việc của giáo viên không chỉ nằm ở giờ đứng lớp
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Ngô Thị Thanh Thoa - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật (Hòa Xuân, Đà Nẵng) cho rằng, khối lượng công việc của giáo viên hiện nay không giảm đi mà còn gia tăng khi yêu cầu đổi mới giáo dục và chuyển đổi số ngày càng đặt ra rõ nét.
Theo cô Thoa, về lý thuyết, việc ứng dụng công nghệ thông tin và các công cụ số vào dạy học được kỳ vọng giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, giảm bớt những công việc thủ công và nâng cao hiệu quả giảng dạy. Tuy nhiên, để biến những lợi ích này thành hiệu quả thực tế, mỗi giáo viên phải chủ động học hỏi, cập nhật kiến thức, làm quen với công nghệ mới và từng bước nâng cao kỹ năng ứng dụng vào công việc chuyên môn.
Quá trình này đòi hỏi thời gian và công sức, trong khi yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học vẫn liên tục đặt ra.
Mặt khác, không phải công việc nào của giáo viên cũng có thể được rút ngắn nhờ công nghệ. Những nhiệm vụ như soạn giáo án, chấm bài, nhận xét, đánh giá kết quả học tập và theo dõi sự tiến bộ của học sinh vẫn đòi hỏi sự đầu tư trực tiếp của giáo viên. Công nghệ có thể hỗ trợ xử lý một số khâu, nhưng không thể thay thế hoàn toàn việc đánh giá năng lực, nhận diện những khó khăn trong học tập hay đưa ra phương pháp hỗ trợ phù hợp với từng học sinh.
Cô Thoa cho rằng, cần nhìn nhận việc ứng dụng công nghệ trong mối tương quan với yêu cầu nâng cao chất lượng dạy học. Khi công nghệ được đưa vào trường học, giáo viên không chỉ thực hiện những công việc vốn có mà còn phải dành thêm thời gian để cập nhật kỹ năng, lựa chọn công cụ phù hợp và điều chỉnh cách tổ chức bài giảng.
Vì vậy, không thể mặc nhiên cho rằng chuyển đổi số sẽ giúp giảm đáng kể khối lượng công việc của giáo viên nếu chưa xem xét đầy đủ những nhiệm vụ mới phát sinh trong quá trình triển khai.
Từ thực tế đó, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật nhận định, đề xuất tăng định mức tiết dạy cần được cân nhắc trên cơ sở tổng thể khối lượng công việc và quỹ thời gian thực tế của giáo viên. Nếu số tiết đứng lớp tăng lên trong khi các nhiệm vụ chuyên môn khác vẫn giữ nguyên, giáo viên sẽ có ít thời gian hơn để chuẩn bị bài giảng, chấm và nhận xét bài làm, nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học cũng như quan tâm sát sao đến từng học sinh.
Điều này không chỉ tạo thêm áp lực cho đội ngũ nhà giáo mà còn đặt ra yêu cầu phải đánh giá thận trọng tác động của việc tăng định mức giờ dạy đối với chất lượng thực hiện các nhiệm vụ giáo dục.
Cùng góp ý về đề xuất điều chỉnh định mức tiết dạy tại dự thảo Thông tư, cô Nguyễn Thị Hải Yến - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Dương Nội (Hà Nội) phân tích: Khối lượng công việc của giáo viên hiện nay không chỉ dừng ở nhiệm vụ giảng dạy chuyên môn mà còn bao gồm nhiều công việc khác như chủ nhiệm lớp, quản lý nề nếp học sinh, phối hợp với cha mẹ học sinh, tham gia công tác đoàn thể, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và thực hiện các nhiệm vụ kiêm nhiệm theo phân công của nhà trường.
Đặc biệt, tại những cơ sở giáo dục còn thiếu giáo viên, tình trạng một giáo viên phải đảm nhận đồng thời nhiều nhiệm vụ càng khiến áp lực công việc gia tăng. Bên cạnh thời gian đứng lớp, thầy cô vẫn phải dành thời gian soạn bài, chấm và nhận xét bài làm, đánh giá kết quả học tập, xây dựng kế hoạch giáo dục và xử lý các công việc phát sinh trong quá trình dạy học.
Điều này khiến quỹ thời gian dành cho từng nhiệm vụ vốn đã hạn hẹp, trong khi yêu cầu về chất lượng dạy học và công tác giáo dục học sinh vẫn phải được bảo đảm.
“Nếu chỉ căn cứ vào số tiết đứng lớp để điều chỉnh định mức mà chưa tính đến những công việc giáo viên đang đảm nhận thì sẽ khó phản ánh đầy đủ khối lượng lao động thực tế. Khi số tiết dạy tăng lên, giáo viên không chỉ phải dành thêm thời gian trên lớp mà còn phải thực hiện các công việc liên quan đến bài giảng, kiểm tra, đánh giá và theo dõi quá trình học tập của học sinh. Nếu những nhiệm vụ này không được tính toán đồng bộ, áp lực công việc sẽ tăng lên đáng kể”, cô Yến phân tích.
Từ thực tế đó, cô Yến cho rằng, thay vì áp dụng một mức định mức tiết dạy đồng loạt, cần xem xét sự khác biệt về khối lượng công việc giữa các nhóm giáo viên. Với những giáo viên chủ yếu thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, không đảm nhận hoặc đảm nhận ít công việc kiêm nhiệm, có thể nghiên cứu khả năng tăng định mức nếu điều kiện thực tế cho phép.
Ngược lại, với những giáo viên đang đồng thời phụ trách nhiều nhiệm vụ, cần có cách tính phù hợp, tránh tình trạng vừa phải tăng số tiết đứng lớp, vừa phải hoàn thành nguyên khối lượng công việc kiêm nhiệm.
Theo Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Dương Nội, để xác định định mức tiết dạy hợp lý, cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố như đặc thù môn học, điều kiện tổ chức dạy học, số lượng lớp được phân công, cũng như các nhiệm vụ kiêm nhiệm của từng giáo viên.
“Điều quan trọng là định mức tiết dạy phải gắn với tổng thể nhiệm vụ mà giáo viên thực hiện, chứ không nên chỉ nhìn vào số tiết đứng lớp. Nếu điều chỉnh mà không tính đến sự khác biệt về công việc, cùng một mức định mức có thể tạo ra áp lực rất khác nhau giữa các giáo viên. Vì vậy, cần có cách tính linh hoạt, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảng dạy, nhiệm vụ kiêm nhiệm và chất lượng giáo dục”, cô Yến nhấn mạnh.
Chưa nên tăng định mức tiết dạy khi giáo viên còn nhiều áp lực đổi mới
Đề xuất tăng định mức tiết dạy không chỉ tác động đến quỹ thời gian làm việc của giáo viên mà còn đặt ra vấn đề về việc bố trí, sử dụng đội ngũ tại từng cơ sở giáo dục. Từ thực tế nhà trường, cô Ngô Thị Thanh Thoa cho rằng, cần cân nhắc kỹ tác động của phương án tăng tiết, nhất là khi yêu cầu đổi mới giáo dục và chuyển đổi số vẫn đang làm phát sinh thêm những nhiệm vụ đối với giáo viên.
Theo cô Thoa, ngay sau khi nắm được thông tin tại dự thảo Thông tư, Trường Trung học cơ sở Nguyễn Thiện Thuật đã rà soát đội ngũ, thử tính toán phương án phân công chuyên môn theo định mức mới.
Kết quả thống kê của nhà trường cho thấy, nếu tăng tiết theo đề xuất, số giáo viên cần bố trí giảng dạy có thể giảm, dẫn đến tình trạng dôi dư 7 giáo viên so với nhu cầu thực tế.
Từ kết quả này, cô Thoa cho rằng, việc tăng định mức tiết dạy cần được đánh giá cả ở góc độ khối lượng công việc lẫn tác động đến cơ cấu nhân sự. Nếu mục tiêu là sử dụng hiệu quả đội ngũ, cần xem xét đầy đủ nhu cầu giáo viên theo từng môn học, điều kiện của từng trường và tình trạng thiếu, thừa giáo viên cục bộ, thay vì chỉ điều chỉnh số tiết đứng lớp.
Trong khi đó, theo quan điểm của thầy Hoàng Hồng Nam - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chương Mỹ I (Hà Nội): Nếu xét riêng về số lượng, tăng thêm một tiết mỗi tuần có thể không tạo ra thay đổi quá lớn. Tuy nhiên, vấn đề cần nhìn nhận trong tổng thể những yêu cầu giáo viên đang phải đáp ứng.
Trên thực tế, bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy, thầy cô phải cập nhật kiến thức, đổi mới phương pháp, tìm hiểu các công cụ công nghệ và điều chỉnh cách tiếp cận học sinh. Những thay đổi này không thể hoàn thành trong thời gian ngắn mà cần quá trình nghiên cứu, thực hành và tích lũy kinh nghiệm.
Đáng chú ý, theo thầy Nam, việc sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục trong thời gian qua cũng khiến hoạt động chuyên môn tại một số cơ sở giáo dục có những thay đổi. Giáo viên có thể phải làm quen với tổ chuyên môn, nhóm làm việc và cách thức phối hợp mới. Khi tổ chức công việc chưa hoàn toàn ổn định, việc tăng thêm định mức tiết dạy có thể khiến giáo viên khó cân đối thời gian giữa giảng dạy và các nhiệm vụ chuyên môn khác.
Thầy Nam cũng lưu ý rằng, chuyển đổi số không đồng nghĩa với việc giáo viên có thể giảm thời gian chuẩn bị bài giảng. Nhà trường khuyến khích giáo viên tham khảo nhiều nguồn thông tin để cập nhật kiến thức, đồng thời yêu cầu sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có chọn lọc, không phụ thuộc vào công cụ này. Khi đó, giáo viên vẫn phải kiểm chứng thông tin, lựa chọn nội dung phù hợp và bảo đảm tính chính xác của bài giảng.
Chưa kể, việc số hóa hồ sơ, giấy tờ cũng đòi hỏi đội ngũ từng bước làm quen với quy trình mới.
Do đó, theo thầy Nam, việc điều chỉnh định mức cần tính đến cả lộ trình chuyển đổi, tránh đặt thêm áp lực khi đội ngũ vẫn đang trong quá trình thích nghi với những yêu cầu mới.
"Nếu có thể, nên duy trì định mức tiết dạy hiện hành trong giai đoạn này, để giáo viên có thời gian ổn định tổ chức chuyên môn, làm quen với phương thức làm việc mới và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ. Khi quá trình chuyển đổi dần đi vào nề nếp, việc xem xét điều chỉnh định mức tiết dạy sẽ có cơ sở thực tiễn đầy đủ hơn, đồng thời giúp nhà trường và giáo viên chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thực hiện", thầy Nam nêu quan điểm.