Chiều 28/10, Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu (phường An Biên, thành phố Hải Phòng) tổ chức chuyên đề cấp thành phố với chủ đề “Tổ chức dạy học môn Toán theo định hướng STEM nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn”.
Chuyên đề được tổ chức nhằm đổi mới phương pháp dạy học, phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh, đồng thời tạo cơ hội để giáo viên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm trong việc triển khai giáo dục STEM theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Tham dự chuyên đề có ông Đỗ Duy Hưng - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng; ônh Nguyễn Văn Thành - Bí thư Đảng ủy phường An Biên; lãnh đạo Phòng Giáo dục Trung học (Sở Giáo dục và Đào tạo), lãnh đạo Thành đoàn Hải Phòng, lãnh đạo phường An Biên và cán bộ quản lý, giáo viên các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố.
Đưa kiến thức Toán học từ sách vở vào thực tiễn
Phát biểu khai mạc chuyên đề, ông Đỗ Duy Hưng - Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng nhấn mạnh, trong bối cảnh triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, giáo dục STEM đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong việc khơi dậy tư duy sáng tạo, khả năng chủ động giải quyết vấn đề của học sinh.
Theo ông Hưng, trong hệ sinh thái giáo dục STEM, Toán học giữ vị trí cốt lõi, là nền tảng để kết nối các lĩnh vực khoa học, công nghệ và kỹ thuật.
Nếu khoa học cung cấp nguyên lý, công nghệ mang lại công cụ, kỹ thuật hiện thực hóa các giải pháp thì Toán học chính là ngôn ngữ chính xác, là thước đo để kết nối những yếu tố đó.
Không dừng lại ở những phép tính lý thuyết trên trang giấy, Toán học trong giáo dục STEM đóng vai trò là nền tảng của tư duy logic, giúp học sinh mô hình hóa thế giới xung quanh, tính toán kết cấu, tối ưu hóa vật liệu và đánh giá độ an toàn của sản phẩm.
Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho rằng, nếu thiếu công cụ phân tích và đo đạc chính xác của Toán học, những ý tưởng kỹ thuật hay công nghệ sẽ khó đạt được tính khả thi khi áp dụng vào thực tiễn.
Chính vì vậy, việc tổ chức chuyên đề “Tổ chức dạy học môn Toán theo định hướng STEM nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức toán học vào thực tiễn” có ý nghĩa thiết thực trong đổi mới phương pháp dạy học hiện nay.
Thông qua chuyên đề, giáo viên có điều kiện cùng nhìn nhận, đánh giá và cụ thể hóa vai trò của môn Toán trong việc phát triển năng lực thực hành, sáng tạo của học sinh.
Đánh giá về tiết dạy minh họa, ông Đỗ Duy Hưng cho biết, bài học “Vận dụng tính chất hình thoi, hình vuông trong thiết kế sản phẩm STEM” do cô giáo Đỗ Thị Quyên cùng học sinh lớp 8B1 thực hiện là một ví dụ điển hình về việc đưa kiến thức hình học phẳng vào thực tiễn.
Theo đó, những khái niệm, định nghĩa, tính chất và dấu hiệu nhận biết hình thoi, hình vuông không chỉ dừng lại ở kiến thức lý thuyết mà trở thành công cụ để học sinh đo đạc, tạo hình, gấp ghép và định hình kết cấu sản phẩm.
Từ những đặc điểm về cạnh, góc, đường chéo, trục đối xứng và tâm đối xứng, học sinh có thể vận dụng để thiết kế, chế tạo những sản phẩm gần gũi với đời sống.
Đặc biệt, việc lựa chọn chủ đề Halloween giúp tiết học trở nên sinh động khi học sinh được vận dụng kiến thức Toán học để làm những chiếc diều, hộp kẹo và các sản phẩm trang trí.
Qua đó, học sinh có cơ hội nhận thấy kiến thức được học trong sách giáo khoa có thể giải quyết những yêu cầu cụ thể trong cuộc sống, thay vì chỉ phục vụ việc làm bài tập và kiểm tra.
Một điểm đáng chú ý khác của tiết học là sự kết hợp giữa kiến thức Toán học với kỹ năng số và giáo dục liên môn.
Theo nội dung chuyên đề, học sinh được định hướng tiếp cận các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm kiếm thông tin, đồng thời rèn luyện tư duy phản biện thông qua việc tự kiểm chứng kết quả bằng kiến thức Toán học.
Bên cạnh đó, hoạt động học tập còn chú trọng phát triển năng lực giao tiếp, hợp tác, thuyết trình và sự tự tin của học sinh.
Việc đánh giá ưu điểm, hạn chế của từng sản phẩm cũng góp phần giáo dục học sinh tính trung thực, tinh thần trách nhiệm, sự chăm chỉ và ý thức tiết kiệm vật liệu.
Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng mong muốn, chuyên đề không chỉ dừng lại ở một tiết dạy minh họa mà trở thành diễn đàn để giáo viên Toán các trường trung học cơ sở trên địa bàn thành phố cùng trao đổi, thảo luận và rút ra những kinh nghiệm thực tiễn.
Trong đó, tập trung vào cách xây dựng kế hoạch bài dạy STEM, phương pháp giao nhiệm vụ học tập và đánh giá năng lực học sinh một cách toàn diện.
Ông Đỗ Duy Hưng bày tỏ tin tưởng những kinh nghiệm từ chuyên đề sẽ tạo thêm động lực để giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Toán học nói riêng và giáo dục STEM nói chung trên địa bàn thành phố.
Khơi dậy niềm đam mê học Toán thông qua giáo dục STEM
Theo cô giáo Phạm Nguyễn Phương Thủy - Phó hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu, việc tổ chức chuyên đề xuất phát từ yêu cầu đổi mới giáo dục theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, trong đó chú trọng hình thành năng lực vận dụng kiến thức, giao tiếp, hợp tác và sáng tạo cho học sinh.
Thực hiện nhiệm vụ năm học 2026-2027, nhà trường đã chỉ đạo tổ Khoa học tự nhiên xây dựng 17 chủ đề STEM để triển khai trong năm học.
Đáng chú ý, những năm gần đây, Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu đã đạt được một số kết quả trong triển khai giáo dục STEM.
Nhà trường từng tổ chức chuyên đề STEM cấp thành phố với chủ đề “Nghệ thuật sống xanh từ vật liệu tái chế”.
Tại cuộc thi Olympic STEM 2025 “Kiến tạo tương lai xanh”, học sinh nhà trường giành giải Ba cấp quốc gia.
Năm 2026, nhà trường tiếp tục đạt một giải Nhì và một giải Khuyến khích tại cuộc thi First Lego League Hải Phòng Championship; một giải Nhì, ba giải Ba tại cuộc thi Sáng tạo Robotics cấp thành phố và giải Ba khu vực miền Bắc.
Trong năm học 2026-2027, câu lạc bộ STEM của trường tiếp tục tham gia các sân chơi khoa học, công nghệ, đồng thời triển khai những dự án nghiên cứu khoa học kỹ thuật như “Hệ thống giám sát môi trường cho thành phố thông minh” và “Nghiên cứu, thiết kế hệ thống tự động giám sát và cảnh báo khoảng cách an toàn thích ứng theo tốc độ xe”.
Từ những kết quả đạt được, nhà trường tiếp tục xác định giáo dục STEM là một trong những hướng triển khai nhằm đổi mới phương pháp dạy học, phát triển năng lực thực hành và khả năng sáng tạo của học sinh.
Đối với chuyên đề lần này, bài học “Vận dụng tính chất hình thoi, hình vuông trong thiết kế sản phẩm STEM” được xây dựng thành hai tiết.
Ở tiết thứ nhất, học sinh được trang bị kiến thức về định nghĩa, tính chất và dấu hiệu nhận biết của hình thoi, hình vuông.
Tiết thứ hai tập trung vào hoạt động luyện tập, báo cáo, thuyết trình và thực hành các sản phẩm STEM mang chủ đề Halloween.
Theo giáo án tiết dạy minh họa của cô giáo Đỗ Thị Quyên, giờ học kéo dài 45 phút, được thiết kế với năm hoạt động: khởi động, huy động kiến thức, luyện tập, vận dụng thiết kế sản phẩm và mở rộng.
Mở đầu, học sinh quan sát hình ảnh các sản phẩm trang trí Halloween, từ đó đặt ra câu hỏi làm thế nào để tạo ra những vật dụng có cấu trúc hình thoi, hình vuông bằng kiến thức đã học.
Ở phần huy động kiến thức, học sinh hệ thống định nghĩa, tính chất, dấu hiệu nhận biết hình thoi và hình vuông qua sơ đồ tư duy hoặc bài vè, trình bày sản phẩm và trao đổi với bạn học.
Giáo viên đồng thời lưu ý các em không phụ thuộc vào kết quả do công cụ trí tuệ nhân tạo cung cấp mà cần kiểm chứng bằng lập luận toán học. Trong hoạt động luyện tập, lớp được chia thành bốn nhóm, giải các bài toán chứng minh tứ giác là hình thoi, hình vuông trước khi chuyển sang nhiệm vụ thiết kế.
Điểm nhấn của tiết học là hoạt động vận dụng theo chủ đề Halloween. Theo phân công trong giáo án, nhóm 1 và nhóm 2 thiết kế những chiếc diều từ hình thoi; nhóm 3 và nhóm 4 làm hộp kẹo từ hình vuông. Các nhóm phải xác định yêu cầu, đề xuất phương án, chế tạo mẫu, thử nghiệm và giải thích cơ sở hình học của sản phẩm. Bản thiết kế cần thể hiện kích thước, các chi tiết hình học và cách kiểm tra độ chính xác.
Để tạo không khí học tập và rèn kỹ năng trình bày, mỗi nhóm được giao một hình thức báo cáo khác nhau. Nhóm 1 giới thiệu chiếc diều hình thoi rồi để nhóm khác đóng vai “kiểm định viên”, đo cạnh và đường chéo. Nhóm 2 trình bày diều cá đuối, giải thích cấu tạo từng bộ phận. Nhóm 3 giới thiệu hộp kẹo “Trick or Treat” gấp từ tờ giấy vuông 20 x 20 cm theo hình thức bán hàng, trả lời câu hỏi của “khách hàng”. Nhóm 4 đóng vai nhóm khởi nghiệp, thuyết phục các “nhà đầu tư” về thiết kế hộp kẹo và trả lời chất vấn.
Không chỉ dừng ở sản phẩm hoàn chỉnh, giáo án còn dành phần mở rộng cho bài toán tối ưu hóa vật liệu: học sinh so sánh diện tích các hình thoi và suy nghĩ liệu cách cắt, tạo hình chiếc diều từ tờ giấy hình chữ nhật đã tiết kiệm nguyên liệu hay chưa. Cách tổ chức này hướng tới việc giúp học sinh thấy rõ mối liên hệ giữa kiến thức hình học, kỹ năng phản biện, khả năng hợp tác và những yêu cầu thực tế của thiết kế kỹ thuật.
Đặc biệt, tiết học còn bước đầu tích hợp tiếng Anh vào một số hoạt động thông qua các thuật ngữ Toán học như hình thoi (Rhombus), hình vuông (Square), đường chéo (Diagonal), cạnh (Side), góc vuông (Right angle).
Việc lồng ghép tiếng Anh được nhà trường triển khai theo hướng nhẹ nhàng, phù hợp với nội dung bài học, giúp học sinh từng bước làm quen với việc sử dụng ngoại ngữ trong học tập các môn khoa học.
Đây cũng là một trong những cách tiếp cận nhằm từng bước xây dựng môi trường học tập đa ngôn ngữ, gắn việc học ngoại ngữ với các hoạt động giáo dục thực tiễn.
Theo lãnh đạo nhà trường, mục tiêu của chuyên đề không chỉ giúp học sinh trả lời câu hỏi “Em biết gì?” mà quan trọng hơn là thể hiện được “Em làm được gì với những điều đã học?”.
Thông qua việc tự thiết kế, chế tạo và đánh giá sản phẩm, học sinh có cơ hội phát triển tư duy, khả năng sáng tạo, kỹ năng giao tiếp và tinh thần hợp tác.
Bên cạnh đó, chuyên đề còn là dịp để cán bộ quản lý, giáo viên các trường trung học cơ sở trao đổi kinh nghiệm tổ chức hoạt động giáo dục STEM, nghiên cứu những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế tại từng đơn vị.
Việc đưa kiến thức Toán học vào thiết kế các sản phẩm gần gũi với đời sống được kỳ vọng sẽ góp phần thay đổi cách tiếp cận môn học, giúp học sinh nhận thấy giá trị ứng dụng của Toán học, từ đó hình thành niềm yêu thích, chủ động khám phá và sáng tạo trong học tập.