Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đặc biệt khi quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng phát triển, nhu cầu về nguồn nhân lực thành thạo tiếng Trung Quốc, đồng thời có kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp ngày càng trở nên thiết thực.
Ngôn ngữ Trung Quốc là một trong những ngành học được Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội (FBU) chú trọng đào tạo. Nhà trường không chỉ tập trung nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, mà còn chủ động mở rộng mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp. Nhờ đó, sinh viên có cơ hội thực hành, cọ xát thực tế và tìm kiếm cơ hội việc làm ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Chương trình đào tạo định hướng ứng dụng, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Trương Văn Nam - Viện trưởng Viện Ngôn ngữ nước ngoài, Trường Đại học Tài chính - Ngân hàng Hà Nội cho biết, ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại nhà trường được đào tạo theo hai định hướng là Ngôn ngữ Trung Quốc định hướng kinh tế - thương mại và Tiếng Trung thương mại. Đây là điểm nổi bật của chương trình, thể hiện sự kết hợp giữa đào tạo ngôn ngữ với thế mạnh của nhà trường trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, ngân hàng và thương mại.
Ở cả hai định hướng, sinh viên được trang bị kiến thức nền tảng về ngôn ngữ, văn hóa, văn học và xã hội Trung Quốc; phát triển toàn diện bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết cùng năng lực biên - phiên dịch Trung - Việt, Việt - Trung. Chương trình xác định chuẩn đầu ra tiếng Trung Quốc tối thiểu bậc 5/6 theo Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam hoặc tương đương.
Theo đó, định hướng đào tạo Ngôn ngữ Trung Quốc định hướng kinh tế – thương mại chú trọng phát triển năng lực ngôn ngữ chuyên sâu, biên – phiên dịch và ứng dụng tiếng Trung trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, đầu tư, thư tín, hợp đồng và đàm phán thương mại. Trong khi đó, định hướng Tiếng Trung thương mại tập trung vào khả năng sử dụng tiếng Trung trong môi trường kinh doanh hiện đại, đặc biệt ở các lĩnh vực marketing, logistics, quản trị chuỗi cung ứng, xuất nhập khẩu, thương mại quốc tế và thương mại điện tử.
Chương trình đào tạo của ngành Ngôn ngữ Trung Quốc được cập nhật theo hướng tăng cường tính ứng dụng, gắn lý thuyết với thực hành thông qua các hoạt động xử lý tình huống, thảo luận, đóng vai, học tập theo dự án và trải nghiệm thực tế. Đồng thời, sinh viên được chú trọng phát triển kỹ năng giao tiếp liên văn hóa, tư duy phản biện, làm việc nhóm, ứng dụng công nghệ số và năng lực tiếng Anh, nhằm nâng cao khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế.
Nhà trường quan niệm rằng, đào tạo ngoại ngữ không chỉ giúp sinh viên sử dụng thành thạo một ngôn ngữ, mà quan trọng hơn là giúp các em biến năng lực ngôn ngữ thành năng lực nghề nghiệp và lợi thế cạnh tranh trên thị trường lao động.
Cũng theo thầy Nam, nhà trường chú trọng gắn kết đào tạo với doanh nghiệp thông qua các hoạt động kiến tập, thực tập và trải nghiệm môi trường làm việc thực tế. Đây là cơ hội để sinh viên vận dụng kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, làm quen với văn hóa doanh nghiệp và từng bước xác định định hướng phát triển nghề nghiệp của bản thân.
Bên cạnh đó, Viện Ngôn ngữ nước ngoài cũng tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo thông qua việc trao đổi về nhu cầu nhân lực, góp ý chương trình đào tạo, chia sẻ kinh nghiệm nghề nghiệp và tổ chức các hoạt động giao lưu, tọa đàm với sinh viên. Qua đó, nội dung đào tạo được cập nhật phù hợp hơn với yêu cầu thực tế, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, xuất nhập khẩu, logistics và hợp tác quốc tế.
Một định hướng quan trọng khác là từng bước hình thành hệ sinh thái kết nối giữa nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên. Trong đó, doanh nghiệp không chỉ là đơn vị tiếp nhận thực tập hay tuyển dụng mà còn trở thành đối tác đồng hành trong quá trình phát triển năng lực nghề nghiệp của người học. Nhà trường cũng khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động đổi mới sáng tạo, phát triển ý tưởng kinh doanh và khởi nghiệp trên cơ sở vận dụng lợi thế tiếng Trung Quốc cùng kiến thức kinh tế – thương mại được trang bị.
Đội ngũ giảng viên chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học
Để đáp ứng chương trình đào tạo và đảm bảo chất lượng giảng dạy cho sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, nhà trường luôn xác định đội ngũ giảng viên là yếu tố then chốt quyết định chất lượng đào tạo và sự phát triển bền vững của một ngành học. Vì vậy, Trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội đặc biệt chú trọng xây dựng đội ngũ giảng viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc có trình độ chuyên môn cao, năng lực nghiên cứu khoa học và khả năng đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục đại học.
Hiện nay, Bộ môn Tiếng Trung Quốc thuộc Viện Ngôn ngữ nước ngoài có 21 giảng viên cơ hữu, 100% có trình độ từ thạc sĩ trở lên, trong đó có 4 tiến sĩ. Một số giảng viên đang tiếp tục theo học chương trình tiến sĩ tại các cơ sở đào tạo trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, nhà trường còn mời các giảng viên, chuyên gia có trình độ chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm từ các trường đại học uy tín tham gia giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng và đa dạng hóa môi trường học thuật.
Đội ngũ giảng viên bộ môn luôn duy trì hoạt động sinh hoạt chuyên môn thường xuyên, tập trung trao đổi phương pháp giảng dạy, xây dựng học liệu, đổi mới kiểm tra đánh giá và chia sẻ kinh nghiệm xử lý các tình huống sư phạm. Giảng viên cũng tích cực tham gia các chương trình tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và trao đổi học thuật.
Song song với nâng cao chất lượng đội ngũ giảng dạy, nhà trường đã tổ chức các hội thảo khoa học, tạo diễn đàn để giảng viên tiếp cận những xu hướng nghiên cứu và giảng dạy tiếng Trung Quốc hiện đại. Dự kiến tháng 4/2027, nhà trường sẽ tổ chức Hội thảo quốc tế “Ngôn ngữ Trung Quốc và hội nhập kinh tế – tài chính ASEAN – Trung Quốc trong khuôn khổ RCEP”, nhằm thúc đẩy trao đổi học thuật, nghiên cứu và đổi mới đào tạo tiếng Trung Quốc gắn với yêu cầu hội nhập kinh tế khu vực.
Cơ hội việc làm đa ngành nghề, đa lĩnh vực
Theo Tiến sĩ Trương Văn Nam, trong bối cảnh quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Trung Quốc ngày càng phát triển, tiếng Trung Quốc đang trở thành một trong những ngoại ngữ có giá trị ứng dụng cao trên thị trường lao động. Đặc biệt, sự mở rộng hoạt động của các doanh nghiệp có vốn đầu tư Trung Quốc, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu và chuỗi cung ứng quốc tế đang tạo ra nhu cầu đáng kể đối với nguồn nhân lực vừa thành thạo tiếng Trung, vừa có kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp.
Với hai định hướng đào tạo là Ngôn ngữ Trung Quốc định hướng kinh tế – thương mại và Tiếng Trung thương mại, sinh viên tốt nghiệp ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại nhà trường có thể tiếp cận nhiều vị trí việc làm đa dạng. Cụ thể, cử nhân ngàn này có thể đảm nhiệm công việc biên dịch, phiên dịch, trợ lý đối ngoại, thư ký, chuyên viên hành chính, nhân sự hoặc làm việc trong các lĩnh vực kinh doanh quốc tế, xuất nhập khẩu, logistics, thương mại điện tử, marketing và dịch vụ khách hàng tại các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài.
Đối với những sinh viên có năng lực chuyên môn tốt, khả năng ngoại ngữ vững vàng và tinh thần chủ động, cơ hội nghề nghiệp còn mở rộng sang các vị trí điều phối dự án, phát triển thị trường, xúc tiến thương mại, hợp tác quốc tế hoặc tham gia hoạt động kinh doanh, khởi nghiệp trong các lĩnh vực có liên quan đến thị trường Trung Quốc. Bên cạnh đó, sinh viên có thể tiếp tục học tập ở trình độ cao hơn, tham gia nghiên cứu hoặc phát triển nghề nghiệp trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo tiếng Trung Quốc khi đáp ứng các điều kiện chuyên môn cần thiết.
Một lợi thế nổi bật của sinh viên FBU là được đào tạo theo định hướng ứng dụng, kết hợp kiến thức ngôn ngữ với kinh tế – thương mại và chú trọng hoạt động kiến tập, thực tập tại doanh nghiệp. Điều này giúp các em từng bước tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, hiểu yêu cầu của nhà tuyển dụng và nâng cao khả năng thích ứng với môi trường làm việc sau khi tốt nghiệp.
Tuy nhiên, nhà trường cũng nhận thức rằng cơ hội việc làm không chỉ đến từ tấm bằng đại học, mà còn phụ thuộc vào năng lực thực chất, thái độ nghề nghiệp và tinh thần không ngừng học hỏi của mỗi sinh viên. Vì vậy, nhà trường luôn hướng tới việc trang bị cho người học không chỉ kiến thức chuyên môn, mà còn cả kỹ năng mềm, năng lực công nghệ, tư duy đổi mới sáng tạo và khả năng tự học suốt đời.
Sinh viên cần trang bị những kiến thức nào để học tốt ngành Ngôn ngữ Trung Quốc?
Theo thầy Trương Văn Nam, ngành Ngôn ngữ Trung Quốc phù hợp với những thí sinh yêu thích ngoại ngữ, có niềm đam mê tìm hiểu ngôn ngữ, văn hóa và con người Trung Quốc, đồng thời mong muốn phát triển nghề nghiệp trong môi trường hội nhập quốc tế. Những bạn trẻ có khả năng giao tiếp, tư duy linh hoạt, tinh thần chủ động, sự kiên trì và ý thức tự học tốt sẽ có nhiều thuận lợi khi theo đuổi ngành học này.
Tuy nhiên, năng khiếu ngoại ngữ là một lợi thế, nhưng không phải yếu tố quyết định thành công. Điều quan trọng hơn chính là niềm yêu thích, sự kiên trì và phương pháp học tập phù hợp. Ngay cả những thí sinh chưa từng học tiếng Trung Quốc cũng hoàn toàn có thể lựa chọn ngành học này nếu có động lực và quyết tâm theo đuổi lâu dài.
Đối với những thí sinh có nguyện vọng theo học ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại FBU, thầy Nam đưa ra lưu ý, học sinh cần chuẩn bị từ sớm bằng cách xây dựng thói quen tự học, rèn luyện kỹ năng giao tiếp, tìm hiểu văn hóa Trung Quốc và từng bước làm quen với hệ thống ngữ âm, chữ Hán.
Bên cạnh đó, các em nên chú trọng học tốt tiếng Anh, nâng cao kỹ năng công nghệ thông tin và chủ động tìm hiểu những kiến thức cơ bản về kinh tế, thương mại, bởi đây là những lợi thế thiết thực khi học tập theo hai định hướng đào tạo của nhà trường.
Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường lao động không ngừng thay đổi, các em cần hình thành tư duy hội nhập, tinh thần đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng và ý thức khởi nghiệp. Việc xác định mục tiêu nghề nghiệp từ sớm cũng sẽ giúp thí sinh lựa chọn định hướng học tập phù hợp, chủ động tích lũy kiến thức và kỹ năng cần thiết cho tương lai.
Thầy Nam cũng cho biết thêm, Viện Ngôn ngữ nước ngoài xác định tuyển sinh không chỉ là nhiệm vụ thu hút người học mà còn là bước khởi đầu trong chiến lược nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển bền vững ngành học. Do đó, Viện đã chủ động xây dựng kế hoạch chuẩn bị cho công tác tuyển sinh ngành Ngôn ngữ Trung Quốc năm 2027 theo hướng đổi mới, thiết thực và gắn với nhu cầu của thị trường lao động.
Trước hết, Viện tập trung rà soát, cập nhật và cải tiến chương trình đào tạo, đặc biệt đối với hai định hướng Ngôn ngữ Trung Quốc định hướng kinh tế – thương mại và Tiếng Trung thương mại. Việc rà soát chú trọng tăng cường tính ứng dụng, cập nhật kiến thức về kinh tế, thương mại, logistics, thương mại điện tử và công nghệ số, đồng thời tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp và xã hội.
Bên cạnh đó, Viện tăng cường đổi mới và đẩy mạnh công tác truyền thông, tư vấn hướng nghiệp và tuyển sinh. Thông qua các nền tảng số, mạng xã hội, website, hoạt động tư vấn trực tiếp tại các trường trung học phổ thông và các chương trình trải nghiệm, Viện hướng tới cung cấp cho thí sinh và phụ huynh những thông tin đầy đủ, chính xác về chương trình đào tạo, môi trường học tập, cơ hội thực tập và triển vọng nghề nghiệp.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường kết nối với doanh nghiệp và mở rộng cơ hội trải nghiệm thực tế cho sinh viên. Trên nền tảng hợp tác đã ký kết với 18 doanh nghiệp, Viện sẽ đẩy mạnh các hoạt động kiến tập, thực tập, giao lưu nghề nghiệp và kết nối tuyển dụng, qua đó tạo thêm những giá trị thiết thực cho người học.