Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến của các bộ, ngành, địa phương về dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học (thay thế Thông tư số 05/2025/TT-BGDĐT). Một trong những điểm đáng chú ý tại dự thảo là dự kiến trường hợp bảo đảm đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị cho giáo viên làm việc tại cơ sở giáo dục thì hiệu trưởng có thể tổ chức cho giáo viên làm việc 40 giờ/tuần, 08 giờ/ngày tại cơ sở giáo dục; xây dựng quy chế làm việc cụ thể tại cơ sở giáo dục để quản lý thời gian làm việc 40 giờ/tuần của giáo viên bảo đảm hiệu quả, đúng quy định tại Thông tư này và pháp luật về lao động. Nội dung này đang thu hút nhiều sự quan tâm của giáo viên.
Tuy nhiên, từ thực tế tại các trường công lập, một số cán bộ quản lý trường cho rằng cần cân nhắc kỹ không gian làm việc, đặc thù nghề nghiệp và cách thức quản lý để quy định khi triển khai không gây thêm áp lực cho giáo viên và nhà trường.
Thiếu không gian làm việc, khó tổ chức giáo viên ở trường đủ 8 giờ/ ngày ở trường
Trao đổi về nội dung dự thảo, cô Phạm Thị Huyền - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Chuyên Sơn Tây (Hà Nội) cho rằng, để hoàn thành một tiết dạy trên lớp, giáo viên phải dành nhiều thời gian chuẩn bị bài giảng, xây dựng học liệu, nghiên cứu tài liệu và thực hiện các công việc chuyên môn khác. Hiện nay, những nhiệm vụ này thường được giáo viên thực hiện tại nhà hoặc vào các khoảng thời gian trống giữa những tiết dạy tại trường.
Theo cô Huyền, nếu yêu cầu giáo viên làm việc đủ 8 giờ mỗi ngày tại trường, ngoài thời gian lên lớp, các thầy cô sẽ phải thực hiện những nhiệm vụ như soạn bài, xây dựng học liệu, chấm bài và đánh giá học sinh ngay tại cơ sở giáo dục. Điều này đòi hỏi nhà trường phải có đủ không gian và trang thiết bị phục vụ công việc.
“Với điều kiện cơ sở vật chất hiện nay, tôi cho rằng đây sẽ là một khó khăn. Ngay cả những trường có quy mô lớn cũng khó bảo đảm chỗ ngồi làm việc thoải mái, bàn làm việc đủ rộng để bố trí tài liệu và các thiết bị cần thiết cho giáo viên”, cô Huyền chia sẻ.
Tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Sơn Tây, đội ngũ hiện có khoảng 125 giáo viên trong biên chế và 5 giáo viên hợp đồng thỉnh giảng. Theo cô Huyền, vào những thời điểm không đứng lớp, số lượng giáo viên cần không gian làm việc tại trường vẫn khá lớn. Trong khi đó, hội trường của trường chủ yếu phục vụ hoạt động hội họp, chưa phù hợp để bố trí thành nơi làm việc thường xuyên cho giáo viên.
Bên cạnh chỗ ngồi, giáo viên còn cần máy tính, máy in, đường truyền Internet và các thiết bị phục vụ công việc, nhất là khi ngành giáo dục ngày càng chú trọng yêu cầu về năng lực số. Nhà trường cũng cần tính đến điều kiện nghỉ ngơi, ăn uống nếu giáo viên phải có mặt tại trường xuyên suốt ngày làm việc. Từ thực tế đó, cô Huyền cho rằng nên duy trì sự linh hoạt về thời gian và địa điểm thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn ngoài giờ lên lớp, trên cơ sở giáo viên vẫn hoàn thành đầy đủ kế hoạch và bảo đảm chất lượng công việc được giao.
“Đặc thù nghề giáo có những công việc đòi hỏi sự tập trung, nghiên cứu và cả cảm hứng. Nếu giáo viên được chủ động sắp xếp thời gian theo kế hoạch cá nhân nhưng vẫn bảo đảm chất lượng giảng dạy và các nhiệm vụ chuyên môn, tôi cho rằng phương án đó sẽ thuận lợi hơn”, cô Huyền nhận định.
Cùng quan tâm đến điều kiện triển khai, thầy Hoàng Ngọc Thắng - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Mai Lâm (Hà Nội) cho rằng, việc tổ chức cho giáo viên làm việc 8 giờ mỗi ngày tại trường không chỉ liên quan đến phòng làm việc mà còn kéo theo nhiều yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị và các điều kiện sinh hoạt.
Theo thầy Thắng, Trường Trung học cơ sở Mai Lâm hiện có khoảng 1.655 học sinh, hơn 60 giáo viên trực tiếp đứng lớp và đang thiếu khoảng 17-18 giáo viên so với nhu cầu. Một cơ sở của trường đã xuống cấp, đang chờ được đầu tư xây dựng, khiến việc bố trí không gian phục vụ hoạt động chuyên môn còn nhiều hạn chế.
“Nếu yêu cầu giáo viên thực hiện toàn bộ các nhiệm vụ chuyên môn tại trường, khó khăn trước mắt là cơ sở vật chất chưa đáp ứng được. Nhà trường cần có phòng làm việc, chỗ nghỉ ngơi, ăn uống và các trang thiết bị cần thiết để giáo viên hoàn thành công việc”, thầy Thắng chia sẻ.
Theo hiệu trưởng này, công việc của giáo viên đòi hỏi sự tập trung, đặc biệt khi soạn bài, nghiên cứu tài liệu và chấm bài. Nếu phải làm việc trong không gian đông người, thiếu yên tĩnh, hiệu quả công việc có thể bị ảnh hưởng. Ngoài diện tích phòng làm việc, các trường còn cần đầu tư máy tính, máy in, đường truyền Internet và những thiết bị phục vụ chuyên môn.
Thầy Thắng cũng lưu ý, đặc thù công việc giữa các cấp học có sự khác biệt. Giáo viên tiểu học thường thực hiện chương trình hai buổi mỗi ngày, trong khi giáo viên trung học cơ sở và trung học phổ thông có thời khóa biểu, khối lượng tiết dạy và yêu cầu công việc khác nhau. Vì vậy, việc tổ chức thời gian làm việc cần tính đến đặc điểm của từng cấp học.
Nên quản lý hiệu quả công việc thay vì cứng nhắc về thời gian, địa điểm
Từ góc độ quản lý nhà trường, một lãnh đạo Trường Trung học cơ sở Giảng Võ (Hà Nội) cho rằng, nếu tăng thời gian làm việc trực tiếp của giáo viên tại trường, điều kiện cơ sở vật chất cần được bảo đảm tương ứng. Theo vị lãnh đạo này, nhiều trường trung học cơ sở công lập hiện có phòng hội đồng, phòng nghỉ giáo viên và phòng sinh hoạt tổ chuyên môn, nhưng chưa chắc đã đáp ứng được yêu cầu bố trí không gian làm việc thường xuyên cho toàn bộ đội ngũ.
Trường Trung học cơ sở Giảng Võ hiện có khoảng 5.600 học sinh, 300 giáo viên và 2 phân hiệu, cùng trường chính. Với quy mô này, việc tổ chức giáo viên làm việc tại trường đủ 8 giờ mỗi ngày cần được tính toán kỹ, từ diện tích phòng làm việc, trang thiết bị, đường truyền Internet đến điều kiện ăn uống và nghỉ ngơi.
Vị lãnh đạo cho rằng công việc của giáo viên có đặc thù riêng, đòi hỏi sự tập trung và không gian phù hợp. Vì vậy, việc tập trung đông giáo viên trong cùng một phòng làm việc chưa chắc mang lại hiệu quả như mong muốn.
“Mỗi giáo viên, mỗi bộ môn có đặc thù công việc và cách làm việc riêng. Theo tôi, nên quản lý dựa trên hiệu quả công việc, miễn là giáo viên hoàn thành đầy đủ nhiệm vụ được giao và bảo đảm chất lượng giáo dục học sinh. Cần có sự linh hoạt về địa điểm và hình thức làm việc, thay vì yêu cầu tất cả phải thực hiện giống nhau”, vị lãnh đạo chia sẻ.
Theo vị này, yêu cầu giáo viên có mặt tại trường trong toàn bộ thời gian hành chính cũng có thể làm gia tăng áp lực cho ban giám hiệu. Nếu trước đây nhà trường chủ yếu theo dõi việc thực hiện giờ dạy và các nhiệm vụ chuyên môn, thì khi giáo viên làm việc tại trường xuyên suốt ngày làm việc, công tác quản lý sẽ phát sinh thêm nhiều yêu cầu, từ giám sát quá trình làm việc đến bố trí không gian và điều kiện phục vụ. Bên cạnh đó, khi yêu cầu công việc tăng lên, chế độ và chính sách dành cho giáo viên cũng cần được quan tâm tương xứng. Theo vị lãnh đạo, các nhà trường cần đánh giá đầy đủ điều kiện thực tế trước khi triển khai, đồng thời có cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với đặc thù nghề nghiệp.
Từ những vấn đề nêu trên, các cán bộ quản lý đều cho rằng việc tổ chức cho giáo viên làm việc 40 giờ mỗi tuần, 8 giờ mỗi ngày tại cơ sở giáo dục cần gắn với điều kiện thực tế của từng trường. Bên cạnh việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, cần nghiên cứu cách phân bổ thời gian cho từng nhóm nhiệm vụ và phương thức quản lý phù hợp. Đối với các nhiệm vụ như soạn bài, xây dựng học liệu, chấm bài, đánh giá học sinh hay nghiên cứu chuyên môn, nhà trường cần có kế hoạch tổ chức khoa học, bảo đảm giáo viên hoàn thành công việc mà không tạo ra áp lực hành chính không cần thiết.
Việc xây dựng quy chế làm việc cụ thể tại từng cơ sở giáo dục cũng cần tính đến đặc điểm đội ngũ, quy mô học sinh, điều kiện phòng học và phòng làm việc, cũng như sự khác biệt giữa các cấp học. Khi các điều kiện chưa được bảo đảm đầy đủ, việc triển khai đồng loạt có thể gặp khó khăn và làm phát sinh thêm áp lực cho cả giáo viên lẫn cán bộ quản lý. Do đó, bên cạnh yêu cầu quản lý thời gian làm việc, điều quan trọng là bảo đảm điều kiện thực hiện và đánh giá hiệu quả công việc dựa trên chất lượng, kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn. Đây cũng là cơ sở để các nhà trường triển khai quy định phù hợp với thực tiễn, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục.