Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học không chỉ là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo vệ sức khỏe, sự phát triển của học sinh mà còn là thước đo trách nhiệm và năng lực quản lý, điều hành của ban giám hiệu nhà trường. Trong đó, hiệu trưởng và các thành viên ban giám hiệu phải giữ vai trò chủ động, trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và giám sát toàn bộ quy trình tổ chức bữa ăn bán trú, từ lựa chọn đơn vị cung cấp, kiểm soát nguồn gốc thực phẩm, quy trình chế biến, bảo quản đến chất lượng từng suất ăn.
Đặc biệt, trách nhiệm của người đứng đầu không thể dừng lại ở việc ký kết hợp đồng hay giao khoán cho đơn vị cung ứng, mà cần được thể hiện bằng cơ chế kiểm tra thực chất, giám sát thường xuyên và xử lý kịp thời những bất cập phát sinh.
Tăng trách nhiệm đảm bảo an toàn thực phẩm với ban giám hiệu nhà trường
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử giáo dục Việt Nam, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cho biết: Toàn thành phố có 1.662 cơ sở giáo dục từ Mầm non đến Đại học (596 trường Mầm non, 437 trường Tiểu học, 426 trường trung học cơ sở, 129 trường trung học phổ thông, 17 trường Giáo dục thường xuyên, 49 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, 8 trường Đại học). Trong đó, ở bậc mầm non, có 100% cơ sở đủ điều kiện tổ chức bán trú; 99,93% trẻ ăn bán trú; ở bậc tiểu học, dịch vụ bán trú được mở rộng, bảo đảm chất lượng khi có hơn 172.000 học sinh ăn bán trú đạt tỷ lệ 49,5% (phía Đông 50,4%, phía Tây 45,09%).
Thực hiện chỉ đạo của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng tại Công văn 359/UBND-NC về tăng cường công tác an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố, nhằm bảo vệ sức khỏe trẻ em, học sinh và nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú trong các cơ sở giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã có văn bản số 1511/SGDĐT- GDMN&GDTH yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường công tác an toàn thực phẩm, thực hiện theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân thành phố.
Theo đó, Sở yêu cầu trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm được gắn trực tiếp với hiệu trưởng và phó hiệu trưởng. Việc phân công phải tuân thủ nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm”, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tránh buông lỏng trong tổ chức bữa ăn bán trú.
Sở yêu cầu các nhà trường phải thực hiện nghiêm quy định pháp luật về an toàn thực phẩm và các văn bản chỉ đạo liên quan. Đồng thời, đơn vị phải kiểm tra, rà soát định kỳ việc chấp hành của toàn bộ cán bộ, giáo viên và nhân viên tham gia chế biến, phục vụ bữa ăn.
Công tác tuyên truyền được yêu cầu triển khai thường xuyên tới giáo viên, học sinh và phụ huynh. Nội dung tập trung vào nguy cơ của thực phẩm không an toàn và trách nhiệm của từng cá nhân trong bảo đảm bữa ăn học đường. Các hình thức truyền thông trực quan như poster, video, bảng tin cần được sử dụng linh hoạt. Nhà trường được khuyến khích lồng ghép nội dung an toàn thực phẩm trong họp phụ huynh, sinh hoạt tập thể và các hoạt động ngoại khóa.
Về quản lý thực phẩm, các cơ sở giáo dục phải kiểm soát chặt chẽ từ khâu tiếp nhận, bảo quản đến chế biến và phục vụ. Thực phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, có chứng nhận hợp pháp và bảo đảm chất lượng theo quy định. Nhà cung cấp phải ký cam kết về an toàn thực phẩm và chịu trách nhiệm về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm. Các nhóm thực phẩm nguy cơ cao như thịt, thủy sản, rau củ tươi sống và thực phẩm chế biến sẵn được yêu cầu giám sát chặt chẽ.
Nhân viên chế biến, phục vụ phải được đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm và khám sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện thực phẩm không đạt yêu cầu, đơn vị phải ngừng sử dụng ngay và báo cáo cơ quan quản lý. Các trường cũng phải rà soát quy trình nội bộ, xác định rõ trách nhiệm từng bộ phận, cá nhân. Quy trình từ nhập hàng, bảo quản đến chế biến, phục vụ cần được đánh giá định kỳ và hoàn thiện.
Đồng thời, cơ chế xử lý vi phạm nội bộ phải được xây dựng nghiêm túc. Những trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái diễn nhiều lần cần bị xử lý dứt điểm để bảo đảm tính răn đe.
Đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng cũng cho biết, Sở đã đề nghị Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu tăng cường kiểm tra, giám sát. Hiệu trưởng các trường phải trực tiếp chỉ đạo và thường xuyên kiểm tra việc thực hiện quy trình bảo đảm an toàn thực phẩm tại đơn vị.
Các cơ sở giáo dục cần tạo điều kiện cho cán bộ, nhân viên phụ trách an toàn thực phẩm tại đơn vị tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn và đạo đức công vụ do các cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức đào tạo có thẩm quyền triển khai; nhất là nhân viên bếp ăn và nhân viên giám sát bữa ăn, nhằm nâng cao năng lực quản lý an toàn thực phẩm tại cơ sở.
Công tác kiểm tra, giám sát an toàn vệ sinh thực phẩm được tăng cường tới từng cơ sở
Cùng chia sẻ về công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong trường học, bà Phùng Thị Yến, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội Ủy ban nhân dân phường Hồng An cho biết, địa phương hiện có 12/15 trường tổ chức ăn bán trú, do đó công tác kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm luôn được đặt ở mức cao. Ngay đầu năm học, Ủy ban nhân dân phường đã phối hợp chặt chẽ với các nhà trường trong việc quản lý các đơn vị cung cấp thực phẩm, yêu cầu đầy đủ hồ sơ pháp lý và năng lực để phục vụ công tác thẩm định, đánh giá. Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát an toàn vệ sinh thực phẩm được tăng cường.
Tháng 3 vừa qua, phường Hồng An đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành tổ chức kiểm tra chuyên đề tại các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, bà Yến cũng đồng nhất quan điểm, để bảo đảm an toàn thực phẩm bền vững, cần kiểm soát chặt chẽ hơn nữa ngay từ khâu sản xuất, chế biến, cung ứng của các đơn vị cung cấp.
Thực tế cho thấy, việc bảo đảm an toàn bữa ăn học đường không thể chỉ dựa vào nỗ lực của nhà trường. Muốn giải quyết hiệu quả, cần tăng cường vai trò của các cơ quan chuyên môn trong kiểm định thực phẩm; tổ chức kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các đơn vị cung cấp; xây dựng cơ chế giám sát độc lập, minh bạch trong truy xuất nguồn gốc.
“An toàn bữa ăn bán trú không phải là trách nhiệm riêng của nhà trường, mà là sự phối hợp của cả nhà cung cấp, cơ quan quản lý và cộng đồng. Khi kiểm soát tốt ngay từ khâu đầu vào, bữa ăn học đường mới thực sự trở thành nền tảng vững chắc cho sự phát triển của thế hệ tương lai”, bà Yến nhấn mạnh.
Tại Trường Mầm non Quán Toan (phường Hồng An, Hải Phòng), quy trình kiểm soát được thực hiện chặt chẽ qua từng khâu. Toàn bộ thực phẩm đều có hợp đồng, hóa đơn, chứng từ đầy đủ. Nhà trường đồng thời công khai thực đơn, hình ảnh bữa ăn hằng ngày trên các nhóm lớp, trang fanpage mạng xã hội của nhà trường để phụ huynh cùng giám sát.
Cô Đào Thị Bích Ngọc, Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ: "Toàn trường hiện có 460 trẻ với 15 lớp. Chúng tôi luôn xác định bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm cho học sinh là nhiệm vụ hàng đầu. Từ khâu lựa chọn nhà cung cấp đến chế biến, chia suất ăn đều được giám sát chặt chẽ".
Ban Giám hiệu Trường Mầm non Quán Toan trực tiếp tham gia kiểm tra thực phẩm đầu vào và tổ chức thực hiện nghiêm túc quy trình “kiểm thực ba bước” gồm, kiểm tra nguyên liệu; giám sát quá trình chế biến; kiểm tra trước khi chia suất ăn đến học sinh. Đây được xem là “hàng rào kỹ thuật” quan trọng nhằm hạn chế tối đa nguy cơ thực phẩm không bảo đảm lọt vào bữa ăn bán trú.