GV không còn kiêm nhiệm sẽ thiếu nhân sự hỗ trợ, cần sớm tuyển dụng đủ cho các trường

21/11/2026 07:08
Bùi Nam

GDVN - Không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ giáo dục là một định hướng đúng đắn, phù hợp với yêu cầu chuyên nghiệp hóa đội ngũ và nâng cao chất lượng hoạt động của nhà trường.

Dự thảo quy định về chế độ làm việc của giáo viên và định mức số lượng người làm việc tại các cơ sở giáo dục đang đặt ra yêu cầu không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ giáo dục. Đây là chủ trương hợp lý, góp phần giúp giáo viên tập trung thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục học sinh và nâng cao chất lượng chuyên môn.

Tuy nhiên, khi nhiều vị trí như thiết bị, thí nghiệm, thư viện, giáo vụ, tư vấn học sinh, công nghệ thông tin, y tế trường học... hiện vẫn chủ yếu do giáo viên kiêm nhiệm đảm nhận, việc thực hiện quy định mới có thể khiến các trường thiếu hụt nhân sự, nhất là những trường có nhiều phân hiệu sau sáp nhập. Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện quy định về định mức, cần sớm có cơ chế phân quyền tuyển dụng nhân sự hỗ trợ giáo dục cho các cơ sở giáo dục, đồng thời có giải pháp chuyển tiếp phù hợp để không làm gián đoạn hoạt động nhà trường.

anh-du-gio.png
Ảnh minh hoạ

Giáo viên không kiêm nhiệm nhân sự hỗ trợ giáo dục giúp giáo viên tập trung chuyên môn

Một trong những vấn đề đáng chú ý trong các dự thảo quy định về chế độ làm việc của giáo viên và định mức số lượng người làm việc tại các cơ sở giáo dục phổ thông là việc xác định rõ nguyên tắc không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ giáo dục.

Tại dự thảo Thông tư quy định định mức số lượng người làm việc trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, dự bị đại học, khoản 2 Điều 3 quy định về nguyên tắc bố trí nhân lực, trong đó có nội dung: “Không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ”. Dự thảo đồng thời đặt ra trường hợp ngoại lệ: nếu bắt buộc phải bố trí giáo viên kiêm nhiệm do không thể bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục khác kiêm nhiệm hoặc không thể bố trí, phân công đủ số tiết dạy hoặc định mức giờ dạy theo quy định đối với giáo viên đó thì cơ sở giáo dục phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp.

Tương tự, dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc của giáo viên cũng đưa ra nguyên tắc không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ; trường hợp bắt buộc phải bố trí thì cơ sở giáo dục phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp.

Có thể thấy, định hướng chính sách là tương đối rõ ràng: giáo viên cần được ưu tiên sử dụng thời gian và năng lực chuyên môn cho hoạt động giảng dạy, giáo dục học sinh; những công việc mang tính chất hỗ trợ, phục vụ hoạt động giáo dục cần được bố trí người làm việc phù hợp với từng vị trí việc làm.

Theo tôi, đây là một chủ trương đúng đắn, cần thiết và phù hợp với yêu cầu đổi mới quản trị nhà trường hiện nay.

Trên thực tế, tại nhiều cơ sở giáo dục phổ thông, việc giáo viên kiêm nhiệm những công việc ngoài chuyên môn đã trở thành tình trạng khá phổ biến. Một giáo viên ngoài nhiệm vụ giảng dạy môn học theo phân công còn có thể đảm nhận công tác thiết bị, thí nghiệm, thư viện, công nghệ thông tin, tư vấn học sinh, công tác phổ cập, quản lý hồ sơ, hỗ trợ công tác giáo vụ và nhiều nhiệm vụ khác.

Có những trường hợp giáo viên vừa phải chuẩn bị bài giảng, lên lớp, kiểm tra đánh giá học sinh, tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn, vừa phải quản lý phòng thiết bị, chuẩn bị dụng cụ thực hành, theo dõi việc mượn trả thiết bị, kiểm kê tài sản hoặc thực hiện những công việc liên quan đến thư viện, công nghệ thông tin.

Chẳng hạn, giáo viên được phân công kiêm nhiệm thiết bị, thí nghiệm không đơn thuần chỉ quản lý danh mục tài sản. Người này còn phải nắm được thiết bị hiện có của từng môn học, kiểm tra tình trạng hoạt động, chuẩn bị dụng cụ phục vụ các tiết thực hành, phối hợp với giáo viên bộ môn, theo dõi việc sử dụng, bảo quản và đề xuất sửa chữa, bổ sung thiết bị.

Đối với công tác thư viện, người phụ trách phải thực hiện việc quản lý sách, tài liệu, cập nhật sổ sách, tổ chức hoạt động đọc, hỗ trợ học sinh và giáo viên khai thác tài nguyên thư viện. Trong khi đó, công tác tư vấn học sinh lại đòi hỏi kiến thức, kỹ năng chuyên môn và khả năng xử lý các vấn đề liên quan đến tâm lý, hành vi, quan hệ bạn bè, gia đình và những khó khăn trong học tập của học sinh,…

Nhiều vị trí nhân sự hỗ trợ khuyết, trường sẽ gặp khó

Nếu xét về mục tiêu và nguyên tắc, quy định không bố trí giáo viên kiêm nhiệm nhân sự hỗ trợ giáo dục là hợp lý, đúng đắn. Tuy nhiên, khi đối chiếu với thực tế tổ chức nhân lực tại các trường phổ thông hiện nay, có thể thấy một vấn đề rất đáng quan tâm: nhiều vị trí việc làm hỗ trợ giáo dục đang thiếu người, thậm chí có những vị trí từ trước đến nay chủ yếu do giáo viên kiêm nhiệm.

Nếu quy định mới được triển khai mà chưa có phương án bổ sung nhân sự kịp thời, nhiều trường có nguy cơ khuyết các vị trí hỗ trợ, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quản lý và tổ chức dạy học.

Trước hết, cần nhìn nhận thực tế rằng tại không ít trường học, số lượng nhân viên được bố trí còn hạn chế so với khối lượng công việc. Nhà trường có thể có kế toán, văn thư nhưng lại chưa có nhân viên thiết bị, thư viện, giáo vụ, tư vấn học sinh hoặc nhân viên công nghệ thông tin chuyên trách.

Những vị trí này thường được giao cho giáo viên kiêm nhiệm, có trường một giáo viên đảm nhận nhiều nhiệm vụ cùng lúc.

Chẳng hạn, giáo viên môn Vật lý hoặc Hóa học có thể được giao phụ trách thiết bị, thí nghiệm; giáo viên có năng lực công nghệ thông tin được phân công quản trị hệ thống, hỗ trợ chuyển đổi số; giáo viên có chuyên môn phù hợp được giao phụ trách thư viện hoặc tư vấn học sinh.

Đây là giải pháp mà nhiều trường đã phải thực hiện trong điều kiện chưa được bố trí đủ số lượng nhân sự hỗ trợ giáo dục.

Tuy nhiên, dự thảo định mức số lượng người làm việc mới lại đặt ra yêu cầu khá cụ thể về số lượng nhân sự ở từng vị trí, đặc biệt đối với các trường có phân hiệu.

Theo dự thảo, tại cấp trung học cơ sở, Điều 22 quy định vị trí việc làm thiết bị, thí nghiệm: trường không có phân hiệu được bố trí 01 người; trường có phân hiệu được bố trí 01 người tại trường chính và 01 người tại mỗi phân hiệu.

Điều 23 quy định vị trí việc làm giáo vụ: trường trung học cơ sở thông thường không có phân hiệu được bố trí 01 người; trường có phân hiệu được bố trí 01 người tại trường chính và 01 người tại mỗi phân hiệu.

Điều 24 quy định vị trí việc làm tư vấn học sinh: mỗi trường trung học cơ sở không có phân hiệu được bố trí 01 người; trường có phân hiệu được bố trí 01 người tại trường chính và 01 người tại mỗi phân hiệu.

Đối với vị trí việc làm thư viện viên và ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, Điều 26 quy định trường trung học cơ sở có từ 28 lớp trở lên được bố trí tối đa 02 người; trường còn lại được bố trí 01 người. Đối với trường có phân hiệu, mỗi vị trí việc làm này được bố trí 01 người tại trường chính và 01 người tại mỗi phân hiệu.

Riêng vị trí y tế trường học, Điều 27 quy định trường trung học cơ sở không có phân hiệu được bố trí tối thiểu 01 người; trường có phân hiệu được bố trí 01 người tại trường chính và 01 người tại mỗi phân hiệu.

Như vậy, chỉ tính riêng các vị trí thiết bị, thí nghiệm, giáo vụ, tư vấn học sinh, thư viện, công nghệ thông tin và y tế trường học, dự thảo đã xác định nhu cầu nhân lực tương ứng với nhiều nhiệm vụ khác nhau tại mỗi trường.

Một trường học không có nhân viên thiết bị thì ai sẽ chuẩn bị thiết bị dạy học, kiểm tra tình trạng hoạt động của dụng cụ thực hành, quản lý việc sử dụng và bảo quản tài sản? Không có nhân viên thư viện thì ai tổ chức quản lý, khai thác nguồn sách và tài liệu, phục vụ nhu cầu đọc của học sinh, giáo viên? Không có nhân viên giáo vụ thì ai thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, nghiệp vụ giáo vụ theo phân công? Không có người làm công tác tư vấn học sinh thì ai tiếp nhận, hỗ trợ và phối hợp xử lý những khó khăn mà học sinh gặp phải?

Những câu hỏi này cho thấy nhu cầu nhân sự hỗ trợ giáo dục là nhu cầu thực tế, không phải là những vị trí được xây dựng chỉ để hoàn thiện cơ cấu tổ chức trên giấy tờ.

Đặc biệt, vấn đề sẽ phức tạp hơn đối với các trường được sáp nhập, tổ chức lại thành trường chính và nhiều phân hiệu.

Trước đây, khi các trường hoạt động độc lập, mỗi trường có thể có đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm thiết bị, thư viện, giáo vụ hoặc tư vấn học sinh. Sau khi sáp nhập, các trường có thể sử dụng chung một đầu mối quản lý, nhưng hoạt động dạy học vẫn diễn ra ở nhiều địa điểm khác nhau.

Học sinh vẫn học tập tại từng phân hiệu; giáo viên vẫn phải sử dụng thiết bị tại từng nơi; thư viện vẫn cần được quản lý, phục vụ tại từng địa điểm; công tác tư vấn, hỗ trợ học sinh vẫn phát sinh tại từng phân hiệu.

Việc sáp nhập về mặt tổ chức không có nghĩa là các hoạt động giáo dục tại những địa điểm khác nhau tự động được tập trung về một nơi.

Đây chính là điểm cần được quan tâm khi xây dựng định mức nhân sự hỗ trợ giáo dục.

Kiến nghị sớm thực hiện tuyển dụng nhân sự hỗ trợ giáo dục cho các cơ sở giáo dục

Cụ thể, điểm a khoản 1 Điều 2 Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội quy định Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo có thẩm quyền tuyển dụng, tiếp nhận đối với nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân viên trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc phạm vi quy định trên địa bàn tỉnh.

Tiếp đó, Thông tư số 01/2026/TT-BGDĐT ngày 20/1/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định cụ thể thẩm quyền tuyển dụng nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập, trong đó thực hiện theo cơ chế được Quốc hội giao tại Nghị quyết số 248/2025/QH15.

Có thể thấy, Quốc hội đã quan tâm đổi mới cơ chế tuyển dụng nhân lực ngành giáo dục, xác định rõ thẩm quyền của Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo trong tuyển dụng, tiếp nhận đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên.

Trong tình hình hiện nay, các vị trí việc làm nhân sự hỗ trợ được xây dựng bám theo Nghị quyết 37/2026/NQ-CP về cơ cấu, số lượng và một số chính sách đối với hiệu trưởng, giám đốc, phó hiệu trưởng, phó giám đốc, nhân sự hỗ trợ giáo dục khi thực hiện sắp xếp cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp công lập cấp tỉnh, cấp xã.

Gần như hiện nay các vị trí tư vấn học sinh, giáo vụ, hỗ trợ người khuyết tật, quản trị công sở, chuyển đổi số,…các cơ sở giáo dục không có người đảm nhiệm. Nên mong Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành các quy định tiêu chuẩn, điều kiện, chế độ của các vị trí nhân sự hỗ trợ, các địa phương căn cứ vào đó sớm tuyển dụng đủ nhân sự hỗ trợ giáo dục. Hoặc mạnh dạn trao quyền cho hiệu trưởng các trường được tuyển dụng hoặc hợp đồng các vị trí nhân sự hỗ trợ bên cạnh có chính sách trọng dụng thu hút nhân tài, cá nhân hợp đồng có đủ thời gian đóng bảo hiểm, có đủ điều kiện và được đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên được tuyển dụng đặc cách vào viên chức.

Thực tế, việc tuyển dụng nhân sự hỗ trợ giáo dục không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Từ khâu rà soát nhu cầu, xác định vị trí việc làm, phê duyệt số lượng, bố trí kinh phí, xây dựng kế hoạch tuyển dụng đến tổ chức tuyển chọn và bố trí người trúng tuyển đều cần có thời gian.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục không thể tạm dừng hoặc chờ đến khi tuyển đủ nhân viên mới tiếp tục thực hiện những công việc hỗ trợ.

Vì vậy, trong giai đoạn chuyển tiếp, cần nghiên cứu cho phép các cơ sở giáo dục tạm thời bố trí giáo viên kiêm nhiệm một số vị trí việc làm hỗ trợ nếu chưa thể tuyển dụng hoặc ký hợp đồng lao động được nhân sự thay thế.

Tuy nhiên, việc cho phép kiêm nhiệm cần có điều kiện cụ thể, không nên hiểu là tiếp tục duy trì tình trạng giáo viên kiêm nhiệm như trước đây.

Theo tôi, có thể quy định theo hướng: đối với những vị trí hỗ trợ giáo dục chưa tuyển dụng được nhân sự, chưa ký kết được hợp đồng lao động hoặc chưa thể bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục khác kiêm nhiệm, hiệu trưởng được tạm thời phân công giáo viên đảm nhận nếu giáo viên đáp ứng yêu cầu chuyên môn, nghiệp vụ và không ảnh hưởng đến nhiệm vụ giảng dạy. Việc phân công phải được báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp, xác định rõ vị trí còn thiếu, lý do chưa bố trí được nhân sự và phương án khắc phục.

Đồng thời, cần quy định thời hạn chuyển tiếp cụ thể hoàn tất việc tuyển dụng, ký hợp đồng hoặc bố trí nhân sự hỗ trợ giáo dục thay thế. Có thể xem xét thời hạn từ 06 tháng đến 12 tháng kể từ ngày thông tư có hiệu lực, tùy theo khả năng tổ chức tuyển dụng và điều kiện thực tế của từng địa phương.

(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.

Bùi Nam