Là nhà giáo, tôi có 10 góp ý về dự thảo quy định chế độ làm việc với giáo viên

17/11/2026 06:41
Bùi Nam

GDVN - Nên có quy định trong giờ hành chính giáo viên dù thực hiện công việc tại nhà hay tại trường đều là thời gian làm việc, nhà trường triệu tập bất cứ lúc nào, giáo viên cũng không được dạy thêm thu tiền trong thời gian này.

Dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học đang đặt ra nhiều đổi mới quan trọng, từ xác định thời gian làm việc 40 giờ/tuần, điều chỉnh định mức tiết dạy, quản lý việc kiêm nhiệm đến quy đổi các hoạt động chuyên môn ra tiết dạy. Nhìn tổng thể, đây là hướng tiếp cận tích cực, thể hiện nỗ lực chuẩn hóa chế độ làm việc của nhà giáo theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và phù hợp hơn với yêu cầu đổi mới giáo dục. Là nhà giáo, cán bộ quản lý tại cơ sở giáo dục, người viết xin được có những góp ý về dự thảo trên như sau:

gv-lam-viec-40-gio.png
Ảnh minh hoạ

Thứ nhất, với chủ trương giáo viên làm việc 40 giờ/tuần, cần quy định rõ hơn cách tổ chức và đánh giá hiệu quả thời gian làm việc

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của dự thảo là khoản 1 Điều 4 quy định thời gian làm việc của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và giáo viên được thực hiện theo năm học, bảo đảm 40 giờ/tuần. Trong đó, thời gian giảng dạy trên lớp của giáo viên tối đa không quá 40% tổng thời gian làm việc; thời gian chuẩn bị trước khi lên lớp và đánh giá người học tối đa không quá 40%; thời gian tham gia hoạt động chuyên môn, học tập, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và các hoạt động hành chính khác tối thiểu 20%.

Có thể nhận thấy, đây là bước tiến quan trọng trong tư duy quản lý thời gian lao động của nhà giáo. Trước đây, khi nói đến chế độ làm việc của giáo viên, nhiều người thường tập trung chủ yếu vào số tiết dạy trong tuần mà chưa nhìn nhận đầy đủ tổng thể các hoạt động nghề nghiệp cấu thành công việc của một nhà giáo. Trên thực tế, công việc của giáo viên không chỉ diễn ra trong thời gian đứng lớp mà còn bao gồm xây dựng kế hoạch bài dạy, nghiên cứu chương trình, chuẩn bị học liệu, kiểm tra, đánh giá học sinh, nhận xét kết quả học tập, phối hợp với cha mẹ học sinh, sinh hoạt chuyên môn và tự học, tự bồi dưỡng.

Việc xác định thời gian làm việc 40 giờ/tuần góp phần khẳng định giáo viên là người lao động chuyên nghiệp, có đầy đủ quyền và nghĩa vụ trong quan hệ lao động, đồng thời tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục tổ chức, quản lý và đánh giá hiệu quả thực hiện nhiệm vụ một cách toàn diện hơn.

Tuy vậy, người viết người viết cho rằng nên bổ sung thêm và cần phân biệt rõ thời gian giáo viên phải có mặt tại trường với tổng thời gian thực hiện nhiệm vụ nghề nghiệp. Những công việc như soạn bài, nghiên cứu tài liệu, chấm bài, xây dựng học liệu hoàn toàn có thể được thực hiện linh hoạt ở những địa điểm phù hợp, nếu đáp ứng yêu cầu chuyên môn và quy chế làm việc của nhà trường và được quy đổi để đảm bảo.

Tất nhiên, cũng nên có quy định trong giờ hành chính giáo viên dù thực hiện công việc tại nhà hay tại trường đều là thời gian làm việc, nhà trường triệu tập bất cứ lúc nào, giáo viên cũng không được dạy thêm thu tiền trong thời gian này.

Thứ hai, tăng định mức tiết dạy lên 24 tiết ở tiểu học, 20 tiết ở trung học cơ sở và 19 tiết ở trung học phổ thông

Khoản 2 Điều 7 dự thảo quy định định mức tiết dạy trung bình trong một tuần đối với giáo viên tiểu học là 24 tiết, trung học cơ sở là 20 tiết và trung học phổ thông là 19 tiết. Đây là nội dung có tác động trực tiếp đến tổ chức hoạt động chuyên môn, sử dụng đội ngũ và cân đối ngân sách giáo dục.

Theo quan điểm của tôi, việc điều chỉnh tăng định mức tiết dạy là cần thiết và có cơ sở thực tiễn để xem xét, thống nhất. Trong nhiều năm qua, việc tổ chức dạy học phổ thông đã có những thay đổi đáng kể. Chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá từng bước chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Tuy nhiên, không vì thế mà mọi hoạt động chuyên môn đều có thể được quy đổi thành thời gian giảm tiết hoặc làm phát sinh thêm nhiều định mức nhân sự.

Việc nâng định mức lên 24 tiết đối với tiểu học, 20 tiết đối với trung học cơ sở và 19 tiết đối với trung học phổ thông có thể góp phần sử dụng hiệu quả hơn đội ngũ hiện có, hạn chế tình trạng thiếu giáo viên cục bộ, giảm áp lực tuyển dụng và tạo điều kiện để ngân sách được phân bổ hợp lý.

Tuy vậy, người viết đề xuất nên xem xét một số trường hợp đặc thù như giáo viên Ngữ văn ở cấp trung học cơ sở, trung học phổ thông có thể quy đổi các nhiệm vụ chấm bài để được xem xét giảm thêm định mức tiết dạy vì đặc thù môn Ngữ văn việc giảng dạy và chấm bài có phần vất vả hơn các môn khác, công nghệ AI chưa thể thay thế được nhiệm vụ chấm bài, nhận xét đối với giáo viên Ngữ văn trong điều kiện hiện nay.

Thứ ba, cần có chính sách đồng bộ về nhân sự hỗ trợ, tránh tình trạng tăng định mức tiết dạy nhưng giáo viên vẫn phải làm thay công việc hành chính, hỗ trợ

Khoản 3 Điều 4 dự thảo quy định nguyên tắc không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ. Trường hợp bắt buộc phải bố trí giáo viên kiêm nhiệm thì cơ sở giáo dục phải báo cáo cơ quan quản lý giáo dục trực tiếp. Đồng thời, dự thảo quy định ưu tiên phân công giáo viên dạy chưa đủ định mức tiết dạy và mỗi giáo viên không kiêm nhiệm quá hai nhiệm vụ.

Đây là một trong những quy định rất đáng ghi nhận, thể hiện sự thay đổi tích cực trong tư duy quản lý nhân sự trường học. Trong thời gian dài, tại nhiều cơ sở giáo dục, giáo viên phải đảm nhận thêm các công việc vốn thuộc về những vị trí việc làm hỗ trợ như quản trị hệ thống công nghệ thông tin, quản lý thiết bị, thư viện, công tác văn thư, quản lý dữ liệu, hỗ trợ chuyển đổi số và nhiều nhiệm vụ hành chính khác.

Tình trạng này không chỉ làm tăng áp lực công việc mà còn khiến giáo viên bị phân tán thời gian, khó tập trung vào nhiệm vụ chính là giảng dạy và giáo dục học sinh. Đặc biệt, khi yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục ngày càng cao, việc sử dụng giáo viên để thay thế nhân sự hỗ trợ trong thời gian dài là cách tổ chức nhân lực chưa thực sự hợp lý.

Vì vậy, chủ trương không bố trí giáo viên kiêm nhiệm các vị trí việc làm hỗ trợ là đúng hướng. Tuy nhiên, cần nhìn nhận quy định này trong mối quan hệ với thực trạng biên chế và khả năng tuyển dụng nhân sự tại các địa phương.

Trong trường hợp chưa thể tuyển dụng đủ nhân sự, cần có cơ chế chuyển tiếp rõ ràng, cho phép bố trí giáo viên kiêm nhiệm có điều kiện, có thời hạn, có chế độ giảm định mức hoặc thù lao tương ứng và phải được cơ quan quản lý có thẩm quyền chấp thuận. Hiện nay, tại dự thảo không có quy định giáo viên kiêm nhiệm giảm tiết có thể khiến các cơ sở giáo dục hụt hẫng trong giai đoạn chuyển tiếp này khi chưa tuyển đủ nhân sự hỗ trợ giáo dục.

Thứ tư, cần rà soát lại chế độ giảm định mức tiết dạy, bảo đảm tương xứng với khối lượng và trách nhiệm của từng nhiệm vụ

Các Điều 10, 11 và 12 của dự thảo đã quy định tương đối cụ thể chế độ giảm định mức tiết dạy đối với giáo viên kiêm nhiệm công việc chuyên môn, công tác đoàn thể và một số đối tượng khác.

Trong đó, giáo viên chủ nhiệm được giảm 4 tiết/tuần; tổ trưởng tổ chuyên môn được giảm 3 tiết/tuần; tổ phó được giảm 1 tiết/tuần. Giáo viên kiêm phụ trách phòng học bộ môn, phòng thiết bị giáo dục hoặc công nghệ thông tin trong những trường hợp nhà trường không có viên chức đảm nhiệm được giảm 3 tiết/tuần. Công tác tư vấn học sinh được bố trí tổng cộng 8 tiết/tuần cho mỗi trường.

Theo người viết, dự thảo đã bước đầu tiếp cận theo hướng lượng hóa khối lượng công việc, giúp việc phân công nhiệm vụ và tính toán định mức tiết dạy có căn cứ hơn. Đây là điều cần thiết nhằm khắc phục tình trạng cùng đảm nhận một nhiệm vụ nhưng mỗi trường lại áp dụng một cách giảm tiết khác nhau, thiếu thống nhất.

Tuy nhiên, chế độ giảm tiết cần được rà soát trên nguyên tắc công bằng về trách nhiệm và khối lượng công việc, chứ không chỉ căn cứ vào tên gọi của nhiệm vụ.

Trước hết, đối với giáo viên chủ nhiệm, mức giảm 4 tiết/tuần là tương đối phù hợp với vai trò và trách nhiệm của vị trí này. Giáo viên chủ nhiệm không chỉ quản lý nền nếp lớp học mà còn phải theo dõi tình hình học tập, rèn luyện, tâm lý, hoàn cảnh của học sinh; phối hợp với cha mẹ học sinh; xử lý những tình huống phát sinh và thực hiện nhiều nhiệm vụ giáo dục khác.

Đối với tổ trưởng chuyên môn, mức giảm 3 tiết/tuần và tổ phó giảm 1 tiết/tuần cần được nghiên cứu thêm. Trên thực tế, tổ trưởng không chỉ tổ chức sinh hoạt tổ định kỳ mà còn phải xây dựng kế hoạch hoạt động, quản lý chất lượng chuyên môn, hướng dẫn giáo viên thực hiện chương trình, kiểm tra hồ sơ chuyên môn, tổ chức nghiên cứu bài học, tham gia xây dựng kế hoạch giáo dục và chịu trách nhiệm về hoạt động của tổ.

Một tổ chuyên môn có 5 giáo viên và một tổ chuyên môn có 20 giáo viên rõ ràng không thể có khối lượng quản lý giống nhau. Tương tự, tổ trưởng ở trường có nhiều cấp học, nhiều điểm trường có thể phải đảm nhận phạm vi điều phối rộng hơn.

Vì vậy, nên nghiên cứu cơ chế giảm tiết theo quy mô tổ chuyên môn, số lượng giáo viên, số môn học và khối lượng nhiệm vụ thực tế. Có thể xác định mức giảm cơ bản và bổ sung mức giảm đối với những tổ có quy mô lớn hoặc có tính chất đặc thù, thay vì áp dụng một mức cố định cho tất cả.

Thứ năm, cần xem xét mức giảm tiết đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và cơ chế quản lý các trường có phân hiệu

Theo khoản 2 Điều 9, định mức tiết dạy trung bình trong một tuần của hiệu trưởng là 2 tiết; phó hiệu trưởng tại cơ sở giáo dục có phân hiệu là 3 tiết và phó hiệu trưởng tại cơ sở giáo dục không có phân hiệu là 4 tiết.

Có thể nhận thấy, quy định này đã có sự phân biệt nhất định giữa các loại hình cơ sở giáo dục, bước đầu ghi nhận trách nhiệm quản lý tăng thêm khi nhà trường có phân hiệu. Đây là hướng tiếp cận hợp lý vì phạm vi quản lý của cán bộ quản lý không chỉ phụ thuộc vào số lượng lớp học mà còn phụ thuộc vào địa bàn, khoảng cách, số cơ sở trực thuộc và tính chất tổ chức hoạt động giáo dục.

Tuy nhiên, quy định cần được nghiên cứu sâu hơn để bảo đảm phù hợp với thực tế quản lý.

Một trường có một hiệu trưởng, một phó hiệu trưởng nhưng có quy mô 20 lớp sẽ có áp lực quản lý khác với một trường có 50 hoặc 60 lớp. Tương tự, trường có phân hiệu ở gần trường chính sẽ khác với trường có phân hiệu cách xa, phải bố trí cán bộ quản lý thường xuyên kiểm tra, điều hành và xử lý công việc tại nhiều địa điểm.

Do đó, việc xác định định mức tiết dạy của hiệu trưởng và phó hiệu trưởng không nên chỉ dựa vào tiêu chí có hay không có phân hiệu. Cần xem xét thêm quy mô trường, số lượng lớp, số điểm trường, số lượng nhân sự, đặc điểm địa bàn và phạm vi trách nhiệm được giao.

Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa phân hiệu và điểm trường trong việc xác định chế độ quản lý. Không phải cứ một trường có nhiều điểm trường thì đều có cơ cấu quản lý như trường có phân hiệu. Tuy nhiên, các điểm trường phân tán vẫn làm phát sinh trách nhiệm kiểm tra, giám sát, điều phối hoạt động và bảo đảm điều kiện dạy học.

Vì vậy, đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu xây dựng tiêu chí phân loại mức độ phức tạp trong quản lý nhà trường, từ đó có cơ chế xác định định mức tiết dạy và nhiệm vụ quản lý phù hợp cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng.

Thứ sáu, cần hoàn thiện quy định về quy đổi các hoạt động chuyên môn ra tiết dạy, bảo đảm có căn cứ và thống nhất giữa các trường

Điều 13 của dự thảo quy định nhiều hoạt động chuyên môn được quy đổi ra tiết dạy, chẳng hạn dạy học sinh trong trường trung học phổ thông chuyên, phụ đạo học sinh chưa đạt, dạy minh họa, làm báo cáo viên, dạy môn học bằng tiếng nước ngoài, bồi dưỡng học sinh giỏi, hướng dẫn học sinh tham gia các cuộc thi và tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp.

Đây là một trong những nội dung cần thiết bởi hoạt động nghề nghiệp của giáo viên ngày càng đa dạng. Nếu chỉ tính tiết dạy trực tiếp trên lớp mà không ghi nhận các nhiệm vụ chuyên môn khác thì sẽ không phản ánh đầy đủ khối lượng lao động thực tế.

Đặc biệt, việc quy đổi tiết dạy đối với giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi, hướng dẫn nghiên cứu khoa học kỹ thuật, phụ đạo học sinh chưa đạt có ý nghĩa động viên, khuyến khích giáo viên đầu tư công sức cho các hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục.

Tuy nhiên, dự thảo sử dụng một số cụm từ như "tối đa không quá 1,5 tiết định mức", "tối đa không quá 02 tiết định mức" nhưng chưa quy định đầy đủ căn cứ xác định mức quy đổi cụ thể trong từng trường hợp.

Chẳng hạn, đối với việc bồi dưỡng học sinh giỏi, một tiết dạy có thể được quy đổi tối đa thành 2 tiết định mức. Vậy căn cứ nào để xác định mức 1 tiết, 1,5 tiết hay 2 tiết? Có phải cứ cùng thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng học sinh giỏi thì giáo viên ở các trường đều được quy đổi giống nhau hay không?

Nếu giao toàn bộ quyền quyết định cho hiệu trưởng mà không có tiêu chí chung thì có thể phát sinh tình trạng mỗi trường áp dụng một cách khác nhau. Điều này dễ dẫn đến so sánh, thiếu đồng thuận và ảnh hưởng đến tính công bằng trong thực hiện chính sách.

Do đó, cần ban hành hướng dẫn hoặc phụ lục kèm theo Thông tư, trong đó xác định nguyên tắc quy đổi dựa trên số lượng học sinh, thời lượng thực hiện, mức độ chuẩn bị, tính chất chuyên môn, yêu cầu sản phẩm và trách nhiệm của giáo viên.

Đối với những nhiệm vụ có khối lượng công việc tương đối ổn định, Bộ nên quy định mức quy đổi cụ thể để bảo đảm thống nhất. Đối với nhiệm vụ đặc thù, có thể giao hiệu trưởng quyết định trong một khung giới hạn nhất định, nhưng phải có căn cứ, công khai và được tập thể giáo viên thống nhất.

Đồng thời, cần quy định rõ việc ghi nhận hoạt động chuyên môn phải dựa trên nhiệm vụ được giao và kết quả thực hiện thực tế. Không nên để xảy ra tình trạng quy đổi tiết dạy chỉ dựa trên kế hoạch hoặc danh sách phân công mà không có minh chứng về hoạt động đã thực hiện.

Thứ bảy, cần làm rõ cơ chế phân công nhiệm vụ, giới hạn kiêm nhiệm và thẩm quyền quyết định của hiệu trưởng

Khoản 3 Điều 4 quy định mỗi giáo viên không kiêm nhiệm quá hai nhiệm vụ tại Điều 10, Điều 11 và các vị trí việc làm nhân sự hỗ trợ. Đồng thời, khoản 7 Điều 4 giao hiệu trưởng quyết định bằng văn bản đối với những nhiệm vụ chưa được quy định cụ thể về định mức, giảm tiết hoặc quy đổi sau khi thống nhất tại cuộc họp tập thể giáo viên.

Đây là quy định có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường tính chủ động, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục. Trong thực tế, không phải trường nào cũng có cơ cấu tổ chức, quy mô và khối lượng nhiệm vụ giống nhau. Nếu tất cả nhiệm vụ đều được quy định bằng một mức giảm tiết cứng nhắc thì sẽ khó đáp ứng sự đa dạng của hệ thống trường học.

Việc giao hiệu trưởng chủ động quyết định trong những trường hợp cụ thể là cần thiết, bởi hiệu trưởng là người trực tiếp nắm bắt tình hình đội ngũ, kế hoạch giáo dục và khối lượng công việc của từng bộ phận.

Tuy nhiên, trao quyền phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát. Quy định hiệu trưởng quyết định sau khi thống nhất tại cuộc họp tập thể giáo viên là một nguyên tắc tốt, nhưng cần làm rõ thế nào là thống nhất, cách thức lấy ý kiến và trách nhiệm của người đứng đầu khi có ý kiến khác nhau.

Không nên để việc quyết định mức giảm tiết, quy đổi tiết dạy trở thành quyền tùy nghi của hiệu trưởng. Cần có nguyên tắc chung, tiêu chí cụ thể và hồ sơ minh chứng để cơ quan quản lý có thể kiểm tra khi cần thiết.

Bên cạnh đó, cần làm rõ cách tính giới hạn hai nhiệm vụ kiêm nhiệm. Chẳng hạn, một giáo viên vừa làm tổ trưởng chuyên môn, vừa làm giáo viên chủ nhiệm, đồng thời được giao phụ trách công nghệ thông tin thì xử lý như thế nào? Đây là tình huống có thể phát sinh trong những trường thiếu nhân sự. Việc phân công giáo viên kiêm 3 nhiệm vụ thì giáo viên phải chấp hành, giáo viên không sai nên có thể giảm định mức 2 nhiệm vụ là chưa phù hợp, việc này nên quy định cụ thể về trách nhiệm của Ban giám hiệu trong việc phân công kiêm nhiệm không quá 2 nhiệm vụ và chế tài xử lý phù hợp.

Thứ tám, đề xuất giáo viên nam nghỉ thai sản trùng thời gian nghỉ hè được nghỉ bù

Dự thảo đã quy định giáo viên được nghỉ hè, nghỉ lễ, Tết và các ngày nghỉ khác theo pháp luật. Đồng thời, có quy định riêng đối với trường hợp thời gian nghỉ hè trùng với thời gian nghỉ thai sản của giáo viên nữ. Đây là điểm tích cực, thể hiện sự quan tâm đến quyền lợi chính đáng của nhà giáo.

Tuy nhiên, cần tiếp tục làm rõ nguyên tắc bố trí thời gian nghỉ hè trong những trường hợp giáo viên được huy động tham gia tập huấn, bồi dưỡng, công tác thi tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc tuyển sinh. Cần phân biệt rõ nhiệm vụ bắt buộc theo quyết định triệu tập với hoạt động chuyên môn tự nguyện, đồng thời bảo đảm quyền nghỉ ngơi hợp pháp của giáo viên.

Đối với giáo viên nam nghỉ chế độ khi vợ sinh con, khoản 3 Điều 6 quy định thời gian nghỉ được tính dạy đủ định mức và không phải dạy bù. Đây là quy định có ý nghĩa bảo đảm quyền lợi, nhưng cần hướng dẫn cách tính trong trường hợp thời gian nghỉ kéo dài qua nhiều tuần hoặc trùng với các giai đoạn nghỉ hè, nghỉ lễ để tránh cách áp dụng không thống nhất.

Theo dự kiến quy định trường hợp giáo viên nam nghỉ thai sản khi vợ sinh con của giáo viên nam trùng với thời gian nghỉ hè thì không được nghỉ bù nên được nghiên cứu thêm, người viết cho rằng nên nghiên cứu cho giáo viên nam được nghỉ bù.

Thứ chín, cần quy định cụ thể hơn về tổ chức làm việc 40 giờ/tuần tại trường, tránh phát sinh thủ tục hành chính và áp lực hình thức

Khoản 3 Điều 14 dự thảo quy định trong trường hợp bảo đảm đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị cho giáo viên làm việc tại cơ sở giáo dục thì hiệu trưởng có thể tổ chức cho giáo viên làm việc 40 giờ/tuần, 8 giờ/ngày tại cơ sở giáo dục; đồng thời xây dựng quy chế làm việc cụ thể để quản lý thời gian làm việc.

Đây là một quy định có tính mở, tạo điều kiện cho các trường chủ động lựa chọn phương thức tổ chức phù hợp. Đối với những cơ sở giáo dục có đủ phòng làm việc, thiết bị, hệ thống mạng và điều kiện chuyên môn, việc tổ chức cho giáo viên làm việc tập trung có thể giúp tăng cường phối hợp, trao đổi chuyên môn, hỗ trợ đồng nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý.

Tuy nhiên, cần hết sức thận trọng khi triển khai quy định này. Không nên hiểu rằng tất cả giáo viên đều phải có mặt tại trường 8 giờ mỗi ngày mới được xem là hoàn thành chế độ làm việc 40 giờ/tuần.

Bản chất của quy định 40 giờ/tuần là xác định tổng thời gian lao động nghề nghiệp, chứ không phải chỉ xác định thời gian hiện diện tại nơi làm việc. Một giáo viên có thể dành thời gian ở nhà để nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị bài giảng, xây dựng học liệu hoặc chấm bài nhưng vẫn đang thực hiện nhiệm vụ nghề nghiệp.

Nếu bắt buộc giáo viên có mặt tại trường đủ 8 giờ/ngày trong khi không có đủ phòng làm việc, thiết bị và điều kiện tổ chức thì sẽ phát sinh nhiều bất cập. Giáo viên có thể phải ngồi tại trường chờ đến giờ dạy hoặc thực hiện những công việc không thực sự cần thiết chỉ để đáp ứng yêu cầu chấm công.

Điều này không những không nâng cao hiệu quả lao động mà còn có nguy cơ biến chính sách quản lý thời gian làm việc thành một thủ tục hành chính mới.

Vì vậy, cần quy định rõ hai hình thức thực hiện chế độ làm việc 40 giờ/tuần.

Một là, giáo viên làm việc theo hình thức linh hoạt, kết hợp thời gian thực hiện nhiệm vụ tại trường và ngoài trường, trên cơ sở kế hoạch chuyên môn, nhiệm vụ được giao và kết quả thực hiện.

Hai là, giáo viên làm việc tập trung 8 giờ/ngày tại cơ sở giáo dục đối với những trường có đủ điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, phòng làm việc và quy chế quản lý phù hợp.

Cần nhấn mạnh rằng cả hai hình thức đều phải bảo đảm tổng thời gian làm việc và chất lượng thực hiện nhiệm vụ. Không nên xem hình thức làm việc tập trung là tiêu chí mặc nhiên để đánh giá giáo viên có tinh thần trách nhiệm cao hơn hình thức làm việc linh hoạt.

Bên cạnh đó, Bộ cần hướng dẫn các trường xây dựng quy chế làm việc trên cơ sở vị trí việc làm, nhiệm vụ chuyên môn và kết quả đầu ra, tránh phát sinh thêm các loại sổ theo dõi, bảng chấm công, báo cáo giờ làm việc không cần thiết.

Thứ mười, nên có hướng dẫn cụ thể quy đổi tiết dạy của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng

Theo dự thảo, thời gian hiệu trưởng, phó hiệu trưởng trực tiếp tổ chức hoạt động học, hoạt động vui chơi, hoạt động lao động, hoạt động ngoài trời và các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ tại cơ sở giáo dục mầm non, báo cáo viên, dạy minh họa, chủ trì sinh hoạt chuyên môn, biên soạn tài liệu tập huấn, bồi dưỡng, tài liệu giảng dạy được quy đổi ra tiết dạy để thay thế cho định mức tiết dạy quy định tại khoản 2 Điều này. Việc quy đổi các hoạt động chuyên môn ra tiết dạy được thực hiện theo quy định tại Thông tư này.

Tuy vậy, việc quy đổi còn chung chung, chưa cụ thể nên người viết đề xuất dự thảo nên điều chỉnh rạch ròi, rõ ràng hơn, nhiệm vụ nào kiêm nhiệm, quy đổi mà hiệu trưởng, phó hiệu trưởng được áp dụng và quy đổi.

Nhìn tổng thể, dự thảo Thông tư quy định chế độ làm việc đối với giáo viên phổ thông, dự bị đại học là bước điều chỉnh cần thiết, thể hiện tư duy quản lý giáo dục theo hướng chuyên nghiệp, khoa học và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực. Việc xác định thời gian làm việc 40 giờ/tuần, thống nhất chủ trương tăng định mức tiết dạy lên 24 tiết đối với tiểu học, 20 tiết đối với trung học cơ sở và 19 tiết đối với trung học phổ thông, hạn chế giáo viên kiêm nhiệm công việc hỗ trợ và lượng hóa các hoạt động chuyên môn là những nội dung có cơ sở.

Một chính sách tốt không chỉ dừng lại ở việc quy định nghĩa vụ của giáo viên mà còn phải giải quyết được điều kiện để giáo viên hoàn thành nghĩa vụ đó. Vì vậy, người viết cho rằng Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về nhân sự hỗ trợ, chế độ giảm tiết, quy đổi hoạt động chuyên môn, trách nhiệm quản lý và phương thức tổ chức 40 giờ làm việc/tuần theo hướng rõ ràng, thống nhất, có tính khả thi.

(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.

Bùi Nam