Sáng ngày 04/11, Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam phối hợp cùng Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hồng Đức (Hưng Yên) tổ chức Hội thảo “Thế hệ xanh - Trách nhiệm dẫn lối tương lai”. Chương trình có sự tham dự của cô Tạ Minh Thủy - Hiệu trưởng; cô Đặng Thị Thanh Nhàn - Phó Hiệu trưởng nhà trường, các thầy cô giáo bộ môn cùng đông đảo học sinh.
Tham gia chương trình với vai trò diễn giả, nhà văn Hoàng Anh Tú - “Anh Chánh Văn” quen thuộc với nhiều thế hệ học trò trên báo Hoa Học Trò đã mang đến những câu chuyện gần gũi, gắn với đời sống thường ngày của học sinh. Thông qua những tình huống tưởng chừng rất đỗi bình thường, buổi giao lưu mở ra nhiều suy ngẫm về tình bạn, tình cảm gia đình, lòng biết ơn và cách mỗi người đối xử với những người xung quanh.
Từ những luống rau nhỏ, gieo mầm tình yêu lao động và thiên nhiên
Mở đầu buổi giao lưu, nhà văn Hoàng Anh Tú bày tỏ sự thích thú khi được giới thiệu về vườn rau xanh trong khuôn viên trường. Đây là thành quả từ quá trình học sinh trực tiếp cải tạo đất, gieo hạt, tưới nước và chăm sóc cây dưới sự hướng dẫn của thầy cô. Mô hình được Ban Giám hiệu triển khai tới các lớp từ cấp trung học cơ sở đến trung học phổ thông, tạo cơ hội để các em trải nghiệm công việc làm vườn ngay trong môi trường học đường.
Điều thú vị là khi rau đến kỳ thu hoạch, sản phẩm do chính tay học sinh chăm sóc được các thầy cô và phụ huynh “đặt hàng”. Những luống rau vì thế không chỉ mang lại màu xanh cho khuôn viên trường mà còn tạo nên niềm vui từ thành quả lao động. Với học sinh, việc nhìn thấy những hạt giống mình gieo xuống lớn lên từng ngày, rồi được thu hoạch và đón nhận là một trải nghiệm đáng nhớ.
Trong phần giao lưu, hai học sinh Bùi Đức Anh (lớp 10A1) và Quỳnh Chi (lớp 7A1) hào hứng kể về công việc chăm sóc vườn rau. Đức Anh cho biết em cùng một cô giáo phụ trách một luống rau. Dù có những lúc vất vả, nhất là khi phải làm việc dưới trời nắng, nam sinh vẫn cảm thấy vui vì được tự tay trồng và chăm sóc cây. Khi được hỏi về giá bán, Đức Anh hóm hỉnh cho biết em dự định bán cả luống rau với giá 100.000 đồng.
Còn Quỳnh Chi chia sẻ, em đang trồng rau cải và đã biết cách gieo hạt, tưới nước mỗi ngày để cây phát triển. Nếu bán được rau, em dự định đưa tiền cho mẹ. Với nữ sinh, niềm vui không chỉ nằm ở thành quả thu hoạch mà còn đến từ chính quá trình chăm sóc cây. “Em cảm thấy đi tưới nước thì em cảm thấy thư thái, nhẹ nhàng”, Chi chia sẻ.
Những câu chuyện hồn nhiên ấy cho thấy, từ một hoạt động trải nghiệm đơn giản, học sinh có thể cảm nhận được niềm vui khi lao động, hiểu hơn về quá trình tạo ra thực phẩm và hình thành sự gắn bó với thiên nhiên. Lối sống xanh vì thế không còn là một khái niệm xa vời hay chỉ được nhắc đến trong những bài học lý thuyết, mà hiện diện trong từng việc làm cụ thể mỗi ngày.
Đánh giá về mô hình này, nhà văn Hoàng Anh Tú cho rằng đây là hoạt động ý nghĩa, có thể nhân rộng tại nhiều cơ sở giáo dục. Những trường không có nhiều diện tích đất vẫn có thể tổ chức trồng rau bằng phương pháp sử dụng giá thể.
Theo “Anh Chánh văn”, hoạt động không chỉ giúp học sinh nâng cao ý thức bảo vệ môi trường mà còn giáo dục các em về giá trị lao động, mang lại niềm vui từ việc tự tay chăm sóc cây trồng và xây dựng cuộc sống xanh.
Nuôi dưỡng những hạt giống của lòng biết ơn, tình yêu thương và cách ứng xử văn minh
Nếu vườn rau là nơi học sinh trực tiếp gieo trồng những mầm xanh của thiên nhiên thì buổi giao lưu cũng là dịp để các em nhìn lại những giá trị tốt đẹp cần được nuôi dưỡng trong tâm hồn.
Khi nhà văn Hoàng Anh Tú đề cập đến lòng biết ơn, học sinh Anh Tú (lớp 7A1) đã chia sẻ cách em nhìn nhận và thể hiện sự trân trọng đối với những người xung quanh. Theo em, khi nhận được sự giúp đỡ, mỗi người cần ghi nhớ và trân trọng những điều tốt đẹp mà người khác dành cho mình.
Nhắc đến những người muốn gửi lời cảm ơn, Anh Tú kể về bố mẹ, thầy cô và bạn bè. Em biết ơn bố mẹ vì đã sinh thành, nuôi dưỡng; biết ơn thầy cô vì đã trao cho em kiến thức; đồng thời trân trọng bạn bè vì đã giúp cuộc sống tinh thần thêm vui vẻ, ý nghĩa. Đặc biệt, em dành lời cảm ơn tới bạn Lê Việt Hoàng, người đã luôn đồng hành và giúp đỡ mình từ năm lớp 5 đến nay.
Đáp lại tình cảm ấy, Việt Hoàng cũng bày tỏ sự biết ơn vì luôn nhận được sự chia sẻ, yêu thương và quan tâm từ Anh Tú. Được nhà văn Hoàng Anh Tú khuyến khích nói lời cảm ơn trực tiếp và dành cho nhau một cái ôm, cả hai vui vẻ thể hiện tình cảm. Hai học sinh còn bày tỏ mong muốn tiếp tục gắn bó, đồng hành cùng nhau trong học tập và cuộc sống, không chỉ đến khi ra trường mà còn “càng lâu càng tốt”.
Từ câu chuyện của hai học sinh, lòng biết ơn không còn là một lời nhắc nhở chung chung mà được thể hiện bằng những hành động cụ thể: ghi nhận sự giúp đỡ, nói lời cảm ơn và trân trọng những người luôn ở bên mình. Đó cũng là những giá trị cần được vun đắp để mỗi học sinh trưởng thành không chỉ về tri thức mà còn về nhân cách.
Một nội dung khác nhận được nhiều sự quan tâm trong chương trình là cách ứng xử giữa bạn bè. Qua những câu chuyện của Vũ Quang Minh, Nguyễn Khánh Ly (lớp 10A1), Nguyễn Quỳnh Hương (lớp 8A1), Nguyễn Tùng Dương (lớp 6A1) và Nguyễn Đức Sơn (lớp 11A1), những tình huống tưởng chừng nhỏ nhặt trong đời sống học đường đã được nhìn nhận dưới góc độ tôn trọng cảm xúc của người khác.
Vũ Quang Minh cho rằng, một người bạn không tốt là người thường xuyên chê bai, nói những lời khiến người khác khó chịu. Trong khi đó, Nguyễn Khánh Ly chia sẻ, những hành động như trêu chọc, tẩy chay hay dùng lời nói thiếu tôn trọng đều có thể khiến bạn bè bị tổn thương. Ly cũng thừa nhận, đôi khi trong quá trình vui chơi, các bạn có thể vô tình nói những điều khiến người khác buồn. Khi nhận ra mình đã làm tổn thương bạn, em lựa chọn nói lời xin lỗi.
Ở góc độ người từng trải qua cảm giác bị tổn thương, Nguyễn Quỳnh Hương cho biết em đã có lúc buồn vì lời nói của bạn bè nhưng chưa thực sự mạnh dạn bày tỏ điều mình không thích. Qua cuộc trò chuyện, nhà văn Hoàng Anh Tú khuyến khích em học cách nói lên cảm xúc, thẳng thắn chia sẻ khi bị tổn thương để mọi người hiểu và điều chỉnh cách ứng xử.
Còn Nguyễn Đức Sơn (lớp 11A1) chia sẻ, em không thích những lời nói đùa cợt, trêu chọc từ bạn bè khi bản thân đặt câu hỏi hoặc muốn tìm hiểu một vấn đề nào đó. Với Sơn, việc chủ động hỏi khi chưa biết là điều bình thường, không đáng bị đem ra chế giễu.
Từ những chia sẻ chân thành của học sinh, nhà văn Hoàng Anh Tú nhấn mạnh rằng, đôi khi một câu nói tưởng chừng chỉ là lời đùa vui lại có thể để lại tổn thương cho người khác. Vì vậy, mỗi học sinh cần học cách tôn trọng cảm xúc của bạn bè, cân nhắc lời nói và hành động của mình. Đồng thời, các em cũng cần đủ tự tin để lên tiếng khi bản thân bị tổn thương, thay vì âm thầm chịu đựng.
Những bài học về ứng xử không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là biết dừng lại trước một lời trêu chọc, không lấy điểm yếu của người khác làm trò đùa, hay sẵn sàng xin lỗi khi nhận ra mình đã khiến bạn buồn. Chính những điều nhỏ bé ấy góp phần tạo nên một môi trường học đường an toàn, thân thiện và giàu sự tôn trọng.
Gieo những hạt mầm yêu thương từ gia đình đến trường học
Không chỉ tình bạn, tình cảm gia đình cũng là chủ đề để học sinh chia sẻ những suy nghĩ và cảm xúc của mình. Quỳnh Chi (lớp 9A1) cho biết em không ngần ngại bày tỏ tình cảm với mẹ bằng những lời nói giản dị như: “Mẹ ơi, con yêu mẹ”. Với em, việc trực tiếp nói lời yêu thương là cách thể hiện tình cảm chân thành, đồng thời cũng khiến mẹ cảm thấy hạnh phúc.
Cùng chia sẻ về gia đình, Hoàng Phương Anh (lớp 9A1) cho biết em luôn cảm thấy hạnh phúc với những điều bố mẹ làm cho mình. Khi được hỏi có điều gì từ bố mẹ khiến bản thân buồn hoặc không mong muốn lặp lại hay không, nữ sinh khẳng định: “Tất cả những gì bố mẹ làm, em đều rất là hạnh phúc”.
Trong khi đó, Nguyễn Đình Phong (lớp 11A6) chia sẻ, đôi khi sự quan tâm của bố mẹ cũng khiến em có những cảm xúc chưa thực sự thoải mái, dù em không kể cụ thể tình huống hay câu nói nào khiến mình buồn.
Từ những câu chuyện ấy, nhà văn Hoàng Anh Tú nhắn nhủ rằng bố mẹ có thể không phải lúc nào cũng yêu thương con theo cách các em mong muốn, nhưng luôn dành cho con tất cả những gì mình có. Vì vậy, học sinh hãy chủ động thể hiện tình cảm và lòng biết ơn với cha mẹ, đôi khi chỉ bằng một cái ôm, một lời nói yêu thương hay những hành động nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Bởi thời gian ở bên bố mẹ không phải là vô hạn, mỗi người cần biết trân trọng những khoảnh khắc được sống, học tập và trưởng thành trong vòng tay gia đình.
Từ vườn rau đến những câu chuyện về tình bạn, tình cảm gia đình, buổi giao lưu đã mở rộng khái niệm sống xanh theo một cách gần gũi hơn. Đó không chỉ là giữ gìn cây cối, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên mà còn là biết yêu thương, sẻ chia, tôn trọng và có trách nhiệm với những người xung quanh.
Từ những chia sẻ gần gũi tại chương trình, cô Đặng Thị Thanh Nhàn - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hồng Đức đánh giá, những thông điệp về tình bạn, cách ứng xử và sự tôn trọng được truyền tải thông qua các câu chuyện gần gũi, đời thường đã tạo tác động tích cực đến học sinh.
Theo cô Nhàn, nhiều khi các em chưa nhận thức được rằng những lời nói tưởng chừng chỉ là đùa vui có thể khiến bạn bè tổn thương. Những chia sẻ chân thành của học sinh trong chương trình giúp người nghe nhìn nhận lại cách ứng xử của mình, từ đó biết cân nhắc hơn trong lời nói và hành động.
Về định hướng giáo dục lối sống xanh, cô Nhàn cho biết đây là một trong năm giá trị cốt lõi được hệ thống Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hồng Đức chú trọng. Mỗi lớp được giao nhiệm vụ trồng một khoảnh vườn hoặc chăm sóc một cây xanh. Riêng học sinh trung học phổ thông trực tiếp cải tạo đất, làm luống, gieo trồng và chăm sóc rau dưới sự hướng dẫn của giáo viên.
Không dừng lại ở việc xây dựng không gian xanh, nhà trường còn chú trọng hình thành môi trường lành mạnh trong giao tiếp và ứng xử. Học sinh được khuyến khích hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trong giờ ra chơi, tham gia các hoạt động tập thể và thưởng thức âm nhạc có chọn lọc.
“Những thay đổi này đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ thiên nhiên và ứng xử văn minh của học sinh. Nếu trước đây việc bẻ cành, hái hoa còn khá phổ biến thì nay các em đã biết giữ gìn cây xanh, chỉ sử dụng lá rụng, cành khô để trang trí lớp học.
Qua đó, lối sống xanh không chỉ là bảo vệ môi trường thiên nhiên mà còn là xây dựng môi trường sống, học tập và ứng xử tích cực, lành mạnh”, Trường Tiểu học, Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Hồng Đức bày tỏ.
Có thể thấy, trong hành trình trưởng thành của mỗi học sinh, nhà trường không chỉ là nơi truyền đạt tri thức mà còn là một “vườn ươm” những giá trị tốt đẹp. Từ một luống rau được chăm sóc mỗi ngày đến một lời cảm ơn dành cho bạn bè, một cái ôm gửi tới cha mẹ hay sự dũng cảm nói ra cảm xúc khi bị tổn thương, tất cả đều có thể trở thành những mầm xanh trong đời sống học đường.
Khi những giá trị ấy được nuôi dưỡng thường xuyên, lối sống xanh sẽ không chỉ hiện diện trong khuôn viên trường mà còn theo học sinh về với gia đình, cộng đồng và cuộc sống sau này.
Một số hình ảnh tại Hội thảo:
