Giáo dục nghệ thuật trong kỷ nguyên số: Làm chủ công nghệ, thúc đẩy hội nhập, giữ gìn bản sắc

Ngày 6/11, tại Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương, Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ 4 năm 2026 với chủ đề “Hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật Việt Nam trong kỷ nguyên số” được tổ chức, thu hút đông đảo đại biểu, nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế tham dự.

Tham dự hội thảo, về phía đại biểu khách mời có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn – Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Trung ương; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo; ông Nguyễn Tiến Bình – Phó Chủ tịch phụ trách Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phương Nga – Ủy viên Thường vụ, Giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục, Trưởng ban Hợp tác quốc tế, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam.

Hội thảo có sự tham dự của Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Mạng lưới Bảo đảm chất lượng giáo dục đại học Việt Nam, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Văn Viện – Hiệu trưởng Trường Đại học Hạ Long, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Khối đào tạo Du lịch Việt Nam.

Về phía Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng – Hiệu trưởng nhà trường, Trưởng ban Tổ chức; Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Vinh Hưng – Phó Hiệu trưởng; Thạc sĩ Trịnh Thị Thanh – Phó Hiệu trưởng, cùng lãnh đạo các phòng, khoa, trung tâm, đội ngũ giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên.

Hội thảo còn quy tụ đông đảo lãnh đạo các cơ sở giáo dục đại học, nhà khoa học, nhà nghiên cứu đến từ các tổ chức đào tạo trong nước và quốc tế, trong đó có đại biểu đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Malaysia, Nhật Bản, Thái Lan, Lào,...

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn – Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật có sự kết nối chặt chẽ giữa nhà trường với các thiết chế văn hóa, nghệ thuật và các chủ thể sáng tạo trong xã hội. Giáo dục nghệ thuật cần vượt ra khỏi phạm vi từng cơ sở đào tạo, mở rộng liên kết với bảo tàng, nhà hát, không gian sáng tạo, đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, công nghệ.

Đề cập đến yêu cầu gắn giáo dục nghệ thuật với thực tiễn đời sống văn hóa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn cho rằng, việc bảo tồn và lan tỏa các giá trị nghệ thuật truyền thống cần được thực hiện bằng những trải nghiệm trực tiếp, sinh động trong môi trường giáo dục.

“Tôi mong rằng, những làn điệu dân ca không chỉ nằm trong sách giáo khoa mà còn vang lên qua tiếng hát của nghệ nhân tại lớp học. Học sinh được trực tiếp trải nghiệm nghệ thuật. Điều đó đòi hỏi cơ chế phối hợp cụ thể giữa giáo dục văn hóa và khoa học công nghệ”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Với vai trò là cơ sở đào tạo giáo viên nghệ thuật, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương cần tiếp tục phát huy vị thế trong đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và phát triển học liệu số. Đồng thời, nhà trường cần phối hợp với các cơ quan liên quan đề xuất cơ chế thu hút giảng viên, nghệ sĩ, nghệ nhân tham gia hoạt động giáo dục, góp phần kết nối tri thức chuyên môn với thực tiễn sáng tạo nghệ thuật.

Về hội nhập quốc tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn lưu ý, giáo dục nghệ thuật cần tiếp cận các mô hình đào tạo tiên tiến, thành tựu khoa học, công nghệ của thế giới nhưng phải gắn với việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc; giúp người học hiểu, trân trọng di sản Việt Nam, đồng thời có khả năng sáng tạo trên nền tảng những giá trị văn hóa truyền thống.

Đánh giá cao sự quan tâm, đóng góp của các nhà khoa học, chuyên gia tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn cho rằng, giá trị của hội thảo cần được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể sau trang kỷ yếu. Những ý tưởng, đề xuất có giá trị cần được chuyển hóa thành khuyến nghị chính sách, chương trình đào tạo, mô hình hợp tác và những thay đổi thực chất trong hoạt động dạy, học nghệ thuật.

“Ban Tuyên giáo Trung ương sẵn sàng tiếp nhận kiến nghị tổng hợp của hội thảo để nghiên cứu, tham mưu trong quá trình thực hiện đổi mới văn hóa, giáo dục”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Sơn khẳng định.

Nhấn mạnh ý nghĩa lâu dài của giáo dục nghệ thuật đối với sự phát triển con người và xã hội, ông Bùi Hoài Sơn bày tỏ mong muốn mỗi cơ sở giáo dục đều tạo được không gian để học sinh tiếp cận âm nhạc, hội họa, nuôi dưỡng trí tưởng tượng và niềm vui sáng tạo; đồng thời, đội ngũ nhà giáo được tạo điều kiện phát huy vai trò truyền cảm hứng. Qua đó, giáo dục nghệ thuật góp phần xây dựng một Việt Nam phát triển về kinh tế, khoa học, công nghệ, đồng thời giàu bản sắc văn hóa, có chiều sâu tâm hồn và nhân văn trong đời sống.

Tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy – Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá, chủ đề hội thảo bám sát tinh thần các nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; phát triển giáo dục và đào tạo, phát triển văn hóa Việt Nam.

Các tham luận tại hội thảo tập trung vào nhiều vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với giáo dục nghệ thuật hiện nay, từ ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong đào tạo; đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy đến số hóa công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy ghi nhận, đánh giá cao những bước phát triển của Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương trong hoạt động hợp tác, hội nhập quốc tế. Nhà trường đang từng bước khẳng định vị thế trong mạng lưới các cơ sở giáo dục, đào tạo nghệ thuật của khu vực.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy đề nghị nhà trường tiếp tục xác định hợp tác quốc tế là một trong những động lực thúc đẩy đổi mới đào tạo và nghiên cứu khoa học. Trong đó, cần chú trọng chuyển các mối quan hệ đối tác thành những sản phẩm hợp tác cụ thể như đề tài nghiên cứu chung, công bố quốc tế đồng tác giả, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, chương trình liên kết đào tạo và hoạt động trao đổi giảng viên, sinh viên hai chiều theo hướng bền vững, bình đẳng.

Bên cạnh đó, nhà trường cần phát huy vai trò kết nối trong Câu lạc bộ Khối các trường đào tạo Văn hóa – Nghệ thuật, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm về hợp tác quốc tế với các cơ sở giáo dục trong Khối.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thu Thủy cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp thu các kiến nghị được nêu tại hội thảo, đồng thời tiếp tục tạo điều kiện, đồng hành cùng nhà trường trong mở rộng hợp tác quốc tế song phương và đa phương.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng – Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương cho biết, Bộ Chính trị đã ban hành các nghị quyết quan trọng, gồm: Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

Những định hướng này đặt ra yêu cầu đối với giáo dục nghệ thuật phải đổi mới hoạt động đào tạo trên nền tảng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam.

Thông tin về kết quả tổ chức hội thảo, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, Ban tổ chức đã nhận được 170 bài viết của các nhà khoa học, nhà giáo, nghệ sĩ trong nước và quốc tế. Qua thẩm định của hội đồng phản biện, 145 bài viết được lựa chọn đăng trong kỷ yếu, thuộc ba lĩnh vực: Văn hóa nghệ thuật, Âm nhạc và Mỹ thuật.

“Các đề xuất tại hội thảo sẽ được Ban tổ chức tiếp thu trong việc hoàn thiện chương trình đào tạo, kế hoạch chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, đồng thời chia sẻ với cơ quan quản lý, đối tác, cơ sở giáo dục đại học”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đào Đăng Phượng chia sẻ.

Chia sẻ tại hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức – Chủ nhiệm Câu lạc bộ Mạng lưới Bảo đảm chất lượng giáo dục đại học Việt Nam (Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam) nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng công nghệ, làm chủ trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập và nghệ thuật biểu diễn.

Cụ thể, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức cho rằng, nhà trường cần thúc đẩy sự giao thoa giữa tự động hóa, công nghệ và âm nhạc, qua đó mở ra những cách thức sáng tạo, biểu đạt mới trong nghệ thuật.

Trong bối cảnh AI và các hệ thống điều khiển tự động có thể thực hiện những thao tác kỹ thuật phức tạp, yêu cầu đặt ra đối với nghệ sĩ càng cao hơn về khả năng làm chủ ý tưởng, xác định rõ thông điệp muốn truyền tải và thể hiện tác phẩm sao cho tạo được sự kết nối với công chúng.

Thầy Đức cho rằng, giá trị của nghệ thuật biểu diễn không dừng lại ở việc thực hiện chính xác các thao tác kỹ thuật, mà còn nằm ở khả năng truyền tải cảm xúc, khơi gợi sự đồng cảm và truyền cảm hứng cho người xem. Điều này đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải đổi mới chương trình, phương pháp tiếp cận trong đào tạo văn hóa, nghệ thuật, bảo đảm người học vừa có năng lực làm chủ công nghệ, vừa phát triển tư duy sáng tạo và khả năng biểu đạt nghệ thuật.

Bên cạnh đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức cũng lưu ý yêu cầu thay đổi cách thức kiểm tra, đánh giá sinh viên khối ngành nghệ thuật trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi. Đồng thời, các cơ sở đào tạo cần quan tâm xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, tạo môi trường thúc đẩy nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng công nghệ trong đào tạo nghệ thuật.

Ngoài ra, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức bày tỏ, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương quan tâm đến phát triển mô hình giáo dục đại học: Nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Sau phiên toàn thể, hội thảo diễn ra song song 03 phiên chuyên đề, gồm: Phiên Văn hóa nghệ thuật; phiên Âm nhạc; phiên Mỹ thuật.

Hội thảo với chủ đề “Hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật Việt Nam trong kỷ nguyên số” đã tạo diễn đàn trao đổi học thuật, kết nối các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý giáo dục và nghệ thuật trong nước, quốc tế.

Các tham luận, ý kiến thảo luận tập trung làm rõ yêu cầu đổi mới chương trình, phương pháp đào tạo, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế gắn với bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Những kết quả của hội thảo được kỳ vọng sẽ góp thêm luận cứ khoa học, đề xuất giải pháp thiết thực nhằm phát triển hệ sinh thái giáo dục nghệ thuật Việt Nam theo hướng hiện đại, hội nhập và bền vững.

Trước đó, chiều 5/11, Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương phối hợp với các đối tác quốc tế khai mạc Triển lãm mỹ thuật quốc tế lần thứ hai năm 2026, với chủ đề “Hòa sắc, Hội nhập - Blending Colors, Embracing Integration”. Triển lãm trưng bày 125 tác phẩm của các tác giả trong và ngoài nước, mở cửa đón công chúng tham quan đến hết ngày 30/11.

Hướng tới kỷ niệm 56 năm Ngày thành lập nhà trường (7/11/1970-7/11/2026) và 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982-20/11/2026), triển lãm góp phần thúc đẩy giao lưu nghệ thuật quốc tế, đồng thời gắn kết hoạt động sáng tác với công tác đào tạo mỹ thuật.

Các tác phẩm được giới thiệu tại triển lãm do họa sĩ, giảng viên, nhà sáng tác chuyên nghiệp, học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên trong, ngoài nước thực hiện. Mỗi tác phẩm mang dấu ấn sáng tạo riêng, trong đó có nhiều tác phẩm từng đạt giải thưởng uy tín hoặc được giới thiệu tại các sự kiện nghệ thuật lớn.

Triển lãm là sự hiện diện song hành của tác phẩm do giảng viên và người học sáng tác. Cách sắp đặt này góp phần thể hiện sự tiếp nối giữa các thế hệ, trách nhiệm gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và tinh thần giao lưu, học hỏi với nghệ sĩ quốc tế.

Trong khuôn khổ chương trình, giảng viên và sinh viên nhà trường biểu diễn nhiều tiết mục nghệ thuật như hòa tấu nhạc cụ, hát quan họ, múa dân gian, trình diễn thời trang... Triển lãm đồng thời tạo không gian gặp gỡ, giao lưu giữa các thế hệ thầy trò, nghệ sĩ trong nước và quốc tế, qua đó tăng cường kết nối, trao đổi kinh nghiệm sáng tác và đào tạo nghệ thuật.