Dự thảo Thông tư quy định định mức số lượng người làm việc trong cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập, dự bị đại học (thay thế Thông tư số 19/2023/TT-BGDĐT và Thông tư số 20/2023/TT-BGDĐT) của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận được sự quan tâm của đông đảo hiệu trưởng, giáo viên, nhân viên trường học. Theo đó, nội dung dự thảo xác định rõ hơn về đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục và định mức số lượng người làm việc tại các cơ sở giáo dục công lập.
Theo đó, tại Điều 2 dự thảo Thông tư nêu lên các đối tượng áp dụng, trong đó: Kế toán, văn thư, thủ quỹ, giáo vụ, tư vấn học sinh, hỗ trợ giáo dục người khuyết tật, thư viện viên, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, thiết bị, thí nghiệm, y tế trường học, cấp dưỡng trong cơ sở giáo dục, quản lý học sinh, hỗ trợ tổ chức hoạt động giáo dục, bảo vệ, phục vụ được nêu rõ, gọi chung là nhân sự hỗ trợ giáo dục.
Như vậy, so với nội dung được nêu trong Thông tư số 19/2023/TT-BGDĐT và Thông tư số 20/2023/TT-BGDĐT trước đây thì nhóm đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục trong dự thảo này đã được quy định rõ. Nếu được thông qua, đây được xem là cơ sở rất quan trọng để xác định các đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục được hưởng phụ cấp ưu đãi theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP, chấm dứt những băn khoăn về đối tượng nhân sự được hưởng phụ cấp này.
"Danh phận" của những người làm công việc thầm lặng được công nhận
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Hồ Trường Sơn - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Quỳnh Lưu 3 (Nghệ An) cho rằng, trong hệ thống giáo dục quốc dân, nếu giáo viên là những người trực tiếp "đứng mũi chịu sào" trên bục giảng để truyền thụ tri thức thì đội ngũ nhân viên hành chính, phục vụ và hỗ trợ giáo dục chính là "hệ thống vận hành lặng thầm" bảo đảm cho việc hoạt động của nhà trường nhịp nhàng, an toàn và hiệu quả.
Lâu nay, dù đây là nhóm đối tượng đóng vai trò không thể tách rời trong các cơ sở giáo dục bao gồm: kế toán, văn thư, thủ quỹ, giáo vụ, tư vấn học sinh, y tế trường học, thiết bị thí nghiệm cho đến cấp dưỡng, bảo vệ lại thường xuyên rơi vào tình trạng lơ lửng về mặt "danh phận" pháp lý.
Qua đó, việc dự thảo Thông tư lần đầu tiên đưa ra một định nghĩa toàn diện, quy định rõ ràng tại Khoản c Điều 2 về nhóm "nhân sự hỗ trợ giáo dục" đã tạo ra một bước ngoặt. Đây không đơn thuần là một sự bổ sung về mặt kỹ thuật hành chính, mang lại những thuận lợi và điểm mạnh vô cùng to lớn cả về mặt pháp lý, thực tiễn quản trị nhân sự cũng như công bằng xã hội.
"Có thể thấy rằng, điểm bất cập lớn của công tác quản lý nhân sự trường học nhiều năm qua là sự thiếu hụt một hệ thống định danh đồng bộ. Khi các văn bản pháp luật quy định về chế độ, chính sách thường dùng những cụm từ chung chung hoặc bỏ ngỏ, khối nhân sự không trực tiếp giảng dạy dường như rơi vào "vùng xám" của pháp lý. Khi nội dung tại Khoản c Điều 2 của dự thảo Thông tư chỉ đích danh, liệt kê tường minh từng vị trí của nhân sự hỗ trợ giáo dục nó đã tạo ra một định nghĩa chuẩn mực.
Như vậy, nếu dự thảo này được áp dụng vào thực tế, sẽ không còn tình trạng mỗi địa phương, trường học tự định nghĩa và hiểu theo một kiểu. Việc quy định rõ ràng giúp đồng bộ hóa nhận thức từ cơ quan quản lý trung ương cho đến các cơ sở giáo dục.
Sự minh bạch này là tiền đề quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước khi áp dụng với các chính sách đãi ngộ, tiền lương, phụ cấp sau này (như Nghị định 182/2026/NĐ-CP) sẽ có căn cứ rõ ràng, không nhầm lẫn đối tượng", thầy Sơn nhấn mạnh.
Cùng chung quan điểm, anh Hồ Văn Phúc, hiện đang là nhân viên y tế tại Trường Trung học phổ thông Trần Khai Nguyên (thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ, một trong những kỳ vọng lớn nhất của người lao động chính là việc thụ hưởng các chế độ ưu đãi nghề nghiệp, đặc biệt là mức phụ cấp ưu đãi 20% theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP.
Bản thân là người trong nhóm đối tượng "nhân sự hỗ trợ giáo dục anh Phúc đánh giá việc dự thảo Thông tư quy định tường minh các đối tượng này mang lại sức mạnh thực tiễn to lớn. Nó không chỉ là "định danh" về công việc anh đang làm mà còn tạo điều kiện, hành lang pháp lý rõ ràng khi thực hiện việc xét mức hưởng với các chế độ ưu đãi của Nhà nước.
"Tôi thấy rằng, đội ngũ nhân sự hỗ trợ giáo dục trường học lâu nay thường có cảm giác chịu thiệt thòi, vì nó thuộc nhóm "hậu cần" trong bộ máy hoạt động của ngành giáo dục. Vì thế, khi các vị trí như thế được định danh và gắn liền với các cấu phần chính sách đãi ngộ, đó là sự ghi nhận sòng phẳng của Nhà nước đối với đóng góp thầm lặng của họ. Điều này trực tiếp giải tỏa những băn khoăn, thắc mắc kéo dài, tạo sự yên tâm công tác, gắn bó lâu dài với nghề nghiệp.
Qua đó, nó không chỉ có ý nghĩa về mặt chính sách tài chính mà việc quy định rõ ràng nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục còn là một cuộc cách mạng trong phương thức quản trị nguồn nhân lực tại các cơ sở giáo dục công lập.
Trước đây, do thiếu quy định chuẩn hóa, nhiều trường học, đặc biệt là các trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn gặp nhiều lúng túng trong việc bố trí nhân viên thư viện, y tế, thiết bị hay bảo vệ... Quy định rõ ràng trong dự thảo Thông tư giúp các nhà trường có căn cứ xây dựng đề án vị trí việc làm chuẩn xác theo quy mô lớp học, số lượng học sinh.
Khi định mức số lượng người làm việc được quy định cụ thể cho từng vị trí trong nhóm hỗ trợ giáo dục, tôi nghĩ rằng điều này sẽ giúp cơ quan quản lý cấp trên có thể kiểm soát chặt chẽ tổng biên chế sự nghiệp giáo dục, tránh tình trạng phình to bộ máy hành chính gián tiếp, đồng thời ưu tiên nguồn lực cho những vị trí then chốt phục vụ trực tiếp chất lượng giáo dục toàn diện", anh Phúc cho hay.
Tạo ra sự công bằng, nhà trường dễ dàng xác định đối tượng thụ hưởng ưu đãi
Về việc này, theo thầy Nguyễn Danh Bắc - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Dân tộc nội trú Bắc Giang (thành phố Bắc Ninh), nếu nhìn nhận một cách khách quan và toàn diện, việc quy định rõ đối tượng là nhân sự hỗ trợ giáo dục không chỉ là một bước kỹ thuật cần thiết để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về vị trí việc làm, mà còn là một quyết sách nhân văn của ngành giáo dục.
Điều này tạo pháp lý vững chắc để hiện thực hóa các chính sách đãi ngộ như phụ cấp ưu đãi theo Nghị định 182/2026/NĐ-CP. Đồng thời đưa công tác quản trị nhân sự trường học bước sang một trang mới, minh bạch hơn và công bằng hơn. Ghi nhận đúng vị trí của khối lao động thầm lặng này chính là cách thiết thực nhất để củng cố nền móng cho một nền giáo dục phát triển toàn diện và bền vững.
"Khi một nhóm nghề nghiệp được định danh chính thức và luật hóa trong các thông tư quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, yêu cầu về chuẩn hóa năng lực, trình độ chuyên môn đối với từng vị trí sẽ được đặt ra một cách nghiêm túc và bài bản hơn.
Các vị trí như tư vấn học sinh, hỗ trợ giáo dục người khuyết tật, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số không thể hoạt động theo kiểu kiêm nhiệm hay vừa mò mẫm vừa làm nữa. Khi được quy định rõ trong cấu trúc nhân sự nhà trường, các cơ sở giáo dục sẽ có căn cứ để thiết kế các chương trình chứng chỉ bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ chuẩn hóa.
Ngoài ra, sự chuyên nghiệp hóa này giúp chuyển hóa các vị trí lao động từ chỗ bị xem là "nhân viên" đơn thuần được công nhận vào nhóm hỗ trợ giáo dục có chuyên môn. Một nhân viên tư vấn tâm lý học đường hay một nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật được định danh và đãi ngộ xứng đáng sẽ có động lực để tự nâng cao tay nghề, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chăm sóc sức khỏe tinh thần và thể chất cho học sinh", thầy Bắc nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Dân tộc nội trú Bắc Giang cũng cho rằng, khi có các quy định phân định rõ các nhóm đối tượng trong trường học nó cũng sẽ góp phần tạo sự công bằng nội bộ, củng cố đoàn kết trong môi trường sư phạm.
Thầy Bắc bày tỏ: "Môi trường giáo dục muốn phát triển bền vững đòi hỏi phải có sự đồng thuận, gắn kết và tinh thần đồng đội cao giữa tất cả các thành viên trong nhà trường. Không thể phủ nhận là đã từng có những "khoảng lặng" khi xảy ra tình trạng phân biệt giữa đội ngũ nhân viên hành chính, phục vụ, y tế, bảo vệ với các nhóm đối tượng khác trong nhà trường.
Vì vậy, việc quy định rõ ràng nhóm nhân sự hỗ trợ giáo dục và mở ra hành lang pháp lý để họ được thụ hưởng các chính sách ưu đãi chính là phương thức thiết thực để hàn gắn và củng cố sự công bằng nội bộ. Khi mọi thành viên trong nhà trường đều cảm thấy quyền lợi của mình được nhà nước quan tâm, tôn trọng và bảo vệ, động lực làm việc sẽ được khơi nguồn mạnh mẽ".