Hội đồng Y khoa Quốc gia công bố mốc thời gian kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám, chữa bệnh

Tham dự hội nghị có TS.BS Đỗ Xuân Tuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế; TS.BS Nguyễn Ngô Quang, Phó chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, Cục trưởng cục Khoa học công nghệ và đào tạo, Bộ Y tế; PGS.TS.BS Lê Quang Cường, Chủ tịch Hội Giáo dục Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế; GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ giáo dục Đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo; GS.TS Lê Anh Sơn - Giám đốc Đại học Phenikaa.

Cùng dự còn có nhiều chuyên gia, nhà khoa học trong nước/quốc tế và lãnh đạo/đại diện cơ sở giáo dục đào tạo y dược, bệnh viện và nhiều giảng viên, sinh viên.

Chất lượng nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng của hệ thống y tế

Phát biểu khai mạc hội nghị, PGS.TS.BS Lê Quang Cường, Chủ tịch Hội Giáo dục Y học Việt Nam cho hay, trước sự thay đổi nhanh chóng của khoa học công nghệ, mô hình bệnh tật và nhu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân, Việt Nam cũng phải thẳng thắn nhìn nhận rằng chất lượng đào tạo, năng lực thực hành lâm sàng, tính chuyên nghiệp và khả năng thích ứng của người học vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục đổi mới.

Chủ tịch Hội giáo dục Y học Việt Nam cho biết, Hội nghị Giáo dục Y học toàn quốc lần thứ X năm nay đánh dấu một bước phát triển ấn tượng cả về quy mô và chất lượng học thuật, với sự tham dự của hơn hàng trăm đại biểu đến từ hơn 70 trường đại học và cơ sở đào tạo khối ngành sức khỏe trên cả nước, cùng các chuyên gia đến từ 6 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Hội nghị tập trung thảo luận về các vấn đề cấp thiết của từng chuyên ngành. Một chủ điểm đặc biệt quan trọng mà chúng ta cần tập trung thảo luận tại Hội nghị lần này là việc chuẩn bị cho kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh đối với chức danh bác sĩ, dự kiến được triển khai lần đầu tiên trên phạm vi toàn quốc từ năm 2027. Đây là một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử trong quá trình đổi mới hệ thống y tế và giáo dục y khoa Việt Nam, thực hiện theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023. Kỳ kiểm tra này không đơn thuần là một kỳ thi, mà là bước chuyển quan trọng trong việc chuẩn hóa chất lượng đầu ra của đào tạo y khoa và năng lực của người hành nghề. Điều đó đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với tất cả các cơ sở đào tạo.

Ngoài ra, chuyển đổi số đang mở ra những cơ hội lớn để đổi mới giáo dục y khoa, từ mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, cá thể hóa học tập đến phát triển mô phỏng lâm sàng và đánh giá năng lực người học. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách dạy, cách học và cách lượng giá, đồng thời gìn giữ những giá trị cốt lõi của nghề y. Chúng ta cần đào tạo những người thầy thuốc biết làm chủ công nghệ, có tư duy phản biện, biết kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm về quyết định chuyên môn; luôn đặt đạo đức nghề nghiệp, sự thấu cảm và an toàn của người bệnh ở vị trí trung tâm.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên khẳng định, chất lượng nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng của hệ thống y tế. Những gì đầu tư cho đào tạo hôm nay sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng chăm sóc và sự an toàn của người bệnh trong tương lai.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc hoạt động học tập, giảng dạy và thực hành nghề nghiệp, nâng cao chất lượng đào tạo các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe càng trở thành yêu cầu cấp thiết.

Chủ đề Hội nghị năm nay: “Giáo dục Y học trong thời kỳ chuyển đổi số: Đảm bảo chất lượng và chuẩn năng lực nghề nghiệp” đã thể hiện rõ yêu cầu đó. Từ đó, Thứ trưởng nhấn mạnh bốn định hướng gồm:

Thứ nhất, lấy năng lực nghề nghiệp và sự an toàn của người bệnh làm căn cứ xuyên suốt trong đào tạo.

Mỗi cơ sở đào tạo cần xác định rõ người học sau khi tốt nghiệp phải làm được gì và đáp ứng những yêu cầu nào để thực hành an toàn, hiệu quả. Chuẩn đầu ra phải được cụ thể hóa thành những năng lực có thể quan sát và đánh giá. Chương trình, phương pháp giảng dạy và lượng giá cần gắn kết chặt chẽ với những năng lực ấy. Cùng với kiến thức và kỹ năng chuyên môn, phải chú trọng tư duy phản biện và khả năng học tập suốt đời.

Thứ hai, ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm, hướng đến chất lượng học tập thực chất.

Công nghệ mở ra cơ hội phát triển học liệu, cá thể hóa việc học, mở rộng mô phỏng và hỗ trợ giảng viên theo dõi sự tiến bộ của sinh viên. Các trường cần lựa chọn giải pháp phù hợp với mục tiêu đào tạo, có đánh giá hiệu quả và bảo đảm điều kiện triển khai. Đồng thời, phải hướng dẫn người học kiểm chứng thông tin, nhận diện giới hạn của AI, bảo vệ dữ liệu người bệnh và tuân thủ liêm chính học thuật.

Nhấn mạnh đến chuyển đổi số đã làm thay đổi nhiều thủ tục đối với phát triển ngành y tế, Thứ trưởng Bộ Y tế dẫn chứng hiện nay đăng ký khám, chữa bệnh qua hình thức online, thanh toán viện phí không dùng tiền mặt, hồ sơ bệnh án điện tử, hội chẩn từ xa…

Tuy nhiên vẫn còn tình trạng nhiều bệnh viện đưa người bệnh đến quét thẻ căn cước công dân hoặc quét Face ID rồi ra 1 tờ phiếu số, xếp hàng… như vậy là chưa tối ưu được chuyển đổi số. Do đó, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị, bệnh viện cần ứng dụng chuyển đổi số theo hướng có mã QR đăng ký khám bệnh, người dân có nhu cầu khám ở hạng mục nào sẽ đăng ký ngay tại nhà rồi được hẹn thời gian đến khám theo mốc thời gian cụ thể. Nếu làm được như vậy sẽ giảm tải được số lượng người trong bệnh viện, giảm tải khả năng lây nhiễm chéo và giảm tải khả năng xử lý chất thải trong bệnh viện.

Thứ ba, phát triển đội ngũ giảng viên và nâng cao chất lượng đào tạo thực hành.

Các cơ sở cần tăng cường bồi dưỡng phương pháp giảng dạy, lượng giá theo năng lực, kỹ năng phản hồi và năng lực số cho giảng viên, đặc biệt là giảng viên tại cơ sở thực hành. Nhà trường và bệnh viện cần phối hợp chặt chẽ để bảo đảm người học được thực hành có mục tiêu, có giám sát và có phản hồi. Mô phỏng cần được phát triển phù hợp, kết hợp với trải nghiệm thực tế trên người bệnh và tại cộng đồng.

Thứ tư, chủ động chuẩn bị cho kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh ở cấp quốc gia trong năm 2027.

Các cơ sở đào tạo khẩn trương rà soát chương trình, đối chiếu chuẩn đầu ra với yêu cầu năng lực hành nghề, xác định những nội dung cần củng cố và hỗ trợ người học kịp thời. Các đơn vị chức năng của Bộ Y tế cần phối hợp với Hội đồng Y khoa Quốc gia và các bên liên quan để cung cấp thông tin, hướng dẫn theo thẩm quyền, hỗ trợ các cơ sở và người học chủ động chuẩn bị.

Tại hội nghị, Giáo sư Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) kỳ vọng thông qua hội nghị hôm nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến đề xuất cụ thể của nhà khoa học, cơ sở đào tạo, cơ sở thực hành để cùng các cơ quan liên ngành tháo gỡ khó khăn, bất cập trong đào tạo nhân lực y tế.

Giáo dục y học trong thời kỳ chuyển đổi số: Sinh viên cần được đào tạo như thế nào?

Là đơn vị đồng tổ chức, GS.TS Lê Anh Sơn - Giám đốc Đại học Phenikaa cho hay, chủ đề “Giáo dục y học trong thời kỳ chuyển đổi số: Đảm bảo chất lượng và chuẩn năng lực nghề nghiệp” đặt ra cho mỗi cơ sở đào tạo một câu hỏi cụ thể: làm thế nào để người học vừa đạt chuẩn năng lực nghề nghiệp, vừa làm chủ được công nghệ, mà vẫn giữ trọn y đức và sự thấu cảm với người bệnh? Theo Đại học Phenikaa, người học cần được học trong môi trường lâm sàng thật, được rèn luyện trên mô phỏng trước khi tiếp xúc người bệnh, và được làm việc với dữ liệu, công nghệ số ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Đại học Phenikaa có điều kiện thuận lợi để hiện thực hóa định hướng đó, bởi chúng tôi nằm trong hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe của Tập đoàn Phenikaa, khép kín từ đào tạo, nghiên cứu đến khám chữa bệnh và công nghệ: Trường Y Dược Phenikaa đào tạo nhân lực; hệ thống bệnh viện của Tập đoàn, trong đó Bệnh viện Đại học Phenikaa là trung tâm, cung cấp môi trường lâm sàng; phát triển xét nghiệm, tầm soát và chẩn đoán chuyên sâu về di truyền, ung thư; cùng với đó là nghiên cứu dược phẩm và Phenikaa X phát triển nền tảng số, AI và robot cho y tế.

Trên nền tảng hệ sinh thái này, Phenikaa đang triển khai những việc làm cụ thể:

Thứ nhất, mô hình Viện Trường. Trường Y Dược Phenikaa gắn liền với Bệnh viện Đại học Phenikaa. Nhiều giảng viên đồng thời là bác sĩ của Bệnh viện; sinh viên được học theo hình thức một thầy kèm một trò. Bệnh viện không chỉ là nơi thực tập, mà là một phần của giảng đường.

Thứ hai, Trung tâm Mô phỏng Y khoa, nơi sinh viên thực hành kỹ năng, xử trí tình huống và giao tiếp với người bệnh trong môi trường an toàn, được đánh giá theo chuẩn năng lực trước khi vào lâm sàng.

Thứ ba, Bệnh viện thông minh. Bệnh viện Đại học Phenikaa đang tập trung xây dựng hạ tầng số với HIS, LIS, PACS, bệnh án điện tử liên thông, sẵn sàng ứng dụng AI ở mọi khâu, cùng robot vận chuyển mẫu và robot phục vụ. Với chúng tôi, bệnh viện số cũng chính là lớp học số, nơi sinh viên học cách sử dụng dữ liệu và AI một cách có kiểm soát, có đạo đức.

Thứ tư, y học chính xác. Phenikaa đang tham gia triển khai Dự án giải trình tự hệ gen người Việt Nam (VNP10K), ứng dụng công nghệ giải trình tự đọc dài thế hệ mới để xây dựng bộ dữ liệu hệ gen tham chiếu cho người Việt. Đây là nền tảng cho chẩn đoán di truyền, dự phòng cá thể hóa và dùng thuốc phù hợp với đặc điểm của người Việt Nam; đồng thời mở ra cho giảng viên, sinh viên y khoa cơ hội tiếp cận sớm tin sinh học và y học dữ liệu, những năng lực mà người thầy thuốc tương lai không thể thiếu.

Thứ năm, lợi thế liên ngành. Phenikaa đang đưa thế mạnh về trí tuệ nhân tạo, robot và vi mạch vào lĩnh vực y tế, đồng thời chuẩn bị các chương trình đào tạo liên ngành như Công nghệ Y sinh, để kỹ sư hiểu y học và người thầy thuốc hiểu công nghệ.

Chi tiết kế hoạch triển khai tổ chức kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề

Tại phiên toàn thể của hội nghị, TS.BS Nguyễn Ngô Quang – Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, Cục trưởng Cục Khoa học công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) có bài trình bày về kế hoạch đánh giá năng lực hành nghề y khoa. Trong đó nêu cụ thể từ kinh nghiệm quốc tế lẫn mô hình tổ chức và lộ trình triển khai kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề tại Việt Nam.

Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia cho biết, thi cấp phép hành nghề y là kỳ thi quy mô quốc gia được nhiều nước thực hiện bắt buộc nhằm bảo đảm chất lượng dịch vụ y tế để mang lại lợi ích cho cộng đồng, lợi ích cho cơ sở y tế và cán bộ y tế cũng như bảo đảm chất lượng của các cơ sở đào tạo y khoa.

Hiện nay cuộc thi được tổ chức tại nhiều quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Đức…

Về cách thức tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực hành nghề chia làm 2 kiểu: Có nơi chỉ thi lý thuyết (thi trên giấy hoặc trên máy tính) nhưng có nơi tổ chức thi lý thuyết kết hợp với thi thực hành lâm sàng/chạy trạm OSCE.

Tại Việt Nam, Nghị quyết số 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới yêu cầu: “Thành lập hội đồng y khoa quốc gia, tổ chức thi, cấp chứng chỉ hành nghề có thời hạn phù hợp thông lệ quốc tế. Thí điểm giao cho cơ quan độc lập tổ chức cấp chứng chỉ hành nghề.”

Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 quy định Điều 25 về Hội đồng Y khoa Quốc gia như sau: “Hội đồng Y khoa Quốc gia là tổ chức do Thủ tướng Chính phủ thành lập, có chức năng đánh giá độc lập năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; có con dấu và trụ sở riêng”

Điều 120 về hiệu lực thi hành của Luật này ghi rõ:

“a) Từ ngày 01 tháng 01 năm 2027 đối với chức danh bác sỹ;

b) Từ ngày 01 tháng 01 năm 2028 đối với các chức danh y sỹ, điều dưỡng, hộ sinh;

c) Từ ngày 01 tháng 01 năm 2029 đối với các chức danh kỹ thuật y, dinh dưỡng lâm sàng, cấp cứu viên ngoại viện và tâm lý lâm sàng“.

Theo đó kế hoạch tổng thể triển khai tổ chức kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh như sau: