Theo Quyết định số 2146/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án phát triển một số cơ sở đào tạo trở thành các trung tâm đào tạo tiên tiến, chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo giai đoạn 2026-2030 của Thủ tướng Chính phủ, việc hình thành mạng lưới các trung tâm này nhằm góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.
Đề án xác định phát triển nguồn nhân lực trình độ cao là nền tảng, đồng thời chú trọng nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển, làm chủ, ứng dụng và quản trị trí tuệ nhân tạo của Việt Nam.
Các trung tâm được phát triển theo mô hình hạt nhân - mạng lưới, có sự phân công vai trò, liên kết và chia sẻ nguồn lực. Trong giai đoạn đầu, Đề án lựa chọn 10 cơ sở giáo dục đại học có tiềm lực tham gia. Danh sách này sẽ được đánh giá định kỳ để xem xét bổ sung hoặc thay thế các cơ sở trên cơ sở bộ tiêu chí và kết quả thực hiện, bảo đảm tính liên tục, hiệu quả và mục tiêu chung của toàn mạng lưới.
Đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 10.000 nhân lực chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo
Theo Đề án, đến năm 2030, mạng lưới các trung tâm đào tạo tiên tiến, chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo sẽ được phát triển theo hướng có sự phân công chuyên môn, liên kết và chia sẻ nguồn lực giữa các cơ sở giáo dục đại học. Các trung tâm không chỉ đảm nhiệm đào tạo nhân lực trình độ cao mà còn hướng tới nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển, làm chủ và ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo, gắn hoạt động đào tạo với nhu cầu của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội.
Mục tiêu đặt ra là hình thành một số trung tâm có năng lực cạnh tranh trong khu vực, giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt, lan tỏa năng lực đào tạo và nghiên cứu trí tuệ nhân tạo trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.
Về quy mô đào tạo, toàn mạng lưới phấn đấu đào tạo lũy kế ít nhất 10.000 người học trong giai đoạn 2026-2030 ở các chương trình chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo (AI, AI+X) và ứng dụng trí tuệ nhân tạo theo ngành, lĩnh vực (X+AI), trong đó có ít nhất 600 nghiên cứu sinh. Đồng thời, phát triển đội ngũ ít nhất 150 chuyên gia nòng cốt, nhà khoa học đầu ngành về trí tuệ nhân tạo, bao gồm ít nhất 50 giảng viên có năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ lõi, đủ khả năng dẫn dắt các nhiệm vụ trí tuệ nhân tạo trọng điểm.
Đề án cũng đặt yêu cầu nâng cao chất lượng và tính quốc tế hóa của các chương trình đào tạo. Theo đó, 100% chương trình thuộc Đề án phải được đối sánh với chương trình tương ứng tại các cơ sở giáo dục đại học uy tín trên thế giới; ít nhất 50 chương trình được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng bởi các tổ chức kiểm định quốc tế có uy tín.
Bên cạnh đó, mạng lưới phấn đấu thu hút ít nhất 250 lượt chuyên gia quốc tế mỗi năm tham gia giảng dạy, nghiên cứu, trao đổi học thuật; tiếp nhận ít nhất 200 người học, học giả quốc tế đến học tập, nghiên cứu và tạo cơ hội cho ít nhất 500 lượt người học tham gia học tập, thực tập, nghiên cứu ngắn hạn về trí tuệ nhân tạo tại các cơ sở, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm uy tín ở nước ngoài.
Không chỉ tập trung vào đào tạo, Đề án còn đặt mục tiêu thúc đẩy nghiên cứu khoa học và làm chủ công nghệ. Cụ thể, đến năm 2030, hình thành ít nhất 20 nhóm nghiên cứu mạnh về trí tuệ nhân tạo hoạt động ổn định, có phân vai theo lĩnh vực chuyên sâu và được đánh giá độc lập.
Số lượng công bố khoa học lũy kế phấn đấu đạt ít nhất 2.500 bài trên các tạp chí thuộc nhóm Q1, Q2 hoặc tại các hội nghị, hội thảo quốc tế uy tín được xếp hạng CORE A*/A. Đồng thời, phát triển ít nhất 50 mô hình, bộ dữ liệu, bộ chuẩn đánh giá, nền tảng hoặc công nghệ trí tuệ nhân tạo lõi phục vụ đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng trong các ngành, lĩnh vực.
Ở khía cạnh ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mạng lưới đặt mục tiêu có ít nhất 50 công nghệ, sản phẩm trí tuệ nhân tạo được ứng dụng hoặc chuyển giao cho cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và cộng đồng; hình thành ít nhất 25 doanh nghiệp khởi nguồn, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo hoặc dự án khởi nghiệp được ươm tạo từ kết quả đào tạo, nghiên cứu của Đề án.
Cùng với đó, ít nhất 10 trung tâm đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sẽ được hình thành nhằm thúc đẩy thử nghiệm, đánh giá, hoàn thiện công nghệ, sản phẩm trí tuệ nhân tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Định hướng đến năm 2035, mạng lưới tiếp tục được củng cố, mở rộng, hướng tới trình độ tiên tiến trong khu vực, có khả năng dẫn dắt các hướng đào tạo, nghiên cứu mới, tham gia mạng lưới nghiên cứu quốc tế và giải quyết những bài toán lớn của quốc gia. Đề án đồng thời hướng tới xây dựng cơ chế hoạt động bền vững, tăng nguồn lực từ doanh nghiệp và hợp tác quốc tế, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu; phát triển hạ tầng, dữ liệu, mô hình và học liệu dùng chung phục vụ hệ thống giáo dục đại học và hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo quốc gia.
Triển khai đồng bộ các giải pháp từ đào tạo, nghiên cứu đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo
Để thực hiện các mục tiêu đề ra, Đề án xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó chú trọng xây dựng và tổ chức hoạt động của mạng lưới các trung tâm đào tạo tiên tiến, chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo.
Theo đó, Bộ tiêu chí xác định trung tâm sẽ được xây dựng dựa trên năng lực đào tạo, đội ngũ, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, cơ sở vật chất, hợp tác quốc tế, liên kết doanh nghiệp và sản phẩm đầu ra. Từ 10 cơ sở giáo dục đại học được lựa chọn ban đầu, Đề án phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 10 trung tâm đáp ứng tiêu chí.
Các cơ sở sẽ được đánh giá định kỳ để xem xét công nhận, tiếp tục đầu tư, giao nhiệm vụ, bổ sung hoặc thay thế nếu không đáp ứng yêu cầu. Đồng thời, từng trung tâm phải xác định rõ lĩnh vực chuyên sâu, thế mạnh và trách nhiệm, thiết lập cơ chế phối hợp, chia sẻ chương trình đào tạo, học liệu, giảng viên, chuyên gia, dữ liệu, hạ tầng tính toán và kết quả nghiên cứu.
Về đào tạo và phát triển nhân lực, Đề án ưu tiên giao nhiệm vụ, đặt hàng đào tạo nhân lực trí tuệ nhân tạo trình độ cao phục vụ các ngành, lĩnh vực và công nghệ chiến lược. Các trung tâm có trách nhiệm chủ động dự báo nhu cầu nhân lực, phát triển chương trình đào tạo chuyên sâu, mở rộng quy mô phù hợp với điều kiện bảo đảm chất lượng và nhu cầu sử dụng.
Nội dung, phương pháp đào tạo được định hướng đổi mới theo hướng tăng cường thực hành, nghiên cứu, học tập thông qua dự án và giải quyết các bài toán thực tiễn; đồng thời đối sánh chương trình với các cơ sở giáo dục đại học uy tín trên thế giới, thực hiện kiểm định theo tiêu chuẩn quốc tế. Đề án cũng chú trọng phát triển đội ngũ giảng viên, nhà khoa học đầu ngành, thu hút chuyên gia trong nước và quốc tế, phát hiện, bồi dưỡng người học có năng lực nổi trội.
Trong nghiên cứu khoa học, các nhóm nghiên cứu mạnh và nhóm nghiên cứu liên trung tâm sẽ được ưu tiên giao nhiệm vụ, đặt hàng và hỗ trợ thực hiện các nhiệm vụ phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, giải quyết những vấn đề lớn của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương. Hoạt động nghiên cứu được tổ chức theo chuỗi, từ xác định bài toán, xây dựng dữ liệu, phát triển mô hình, thử nghiệm, đánh giá đến hoàn thiện sản phẩm, ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa.
Đáng chú ý, việc đánh giá nhóm nghiên cứu không chỉ căn cứ vào số lượng công bố khoa học mà còn xem xét chất lượng nhân lực, mức độ làm chủ công nghệ, sản phẩm đầu ra, khả năng ứng dụng, chuyển giao và tác động thực tiễn.
Cùng với đó, Đề án đặt nhiệm vụ phát triển hạ tầng tính toán, dữ liệu, phòng thí nghiệm và các nền tảng dùng chung phục vụ đào tạo, nghiên cứu trong toàn mạng lưới. Các trung tâm được khuyến khích khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có, ưu tiên sử dụng chung nguồn lực, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp; đồng thời xây dựng cơ chế kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu, mô hình, học liệu, phần mềm giữa các đơn vị.
Việc đầu tư hạ tầng phải gắn với nhiệm vụ được giao, sản phẩm đầu ra và hiệu quả sử dụng, đi kèm yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu.
Ở khâu ứng dụng và thương mại hóa, các trung tâm sẽ được tăng cường giao nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và chuyển giao giải pháp trí tuệ nhân tạo phục vụ quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội. Đề án khuyến khích tiếp nhận, giải quyết các bài toán thực tiễn từ cơ quan nhà nước, địa phương và doanh nghiệp; phát triển phòng thí nghiệm liên kết, môi trường thử nghiệm, trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở ươm tạo.
Đồng thời, hỗ trợ xác lập, quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành doanh nghiệp khởi nguồn, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo từ các sản phẩm của Đề án.
Chi tiết Quyết định xem TẠI ĐÂY