Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Công văn số 7526/BGDĐT-KHTC ngày 26/10/2026 yêu cầu rà soát, chấn chỉnh việc thực hiện quy định về học phí trong các cơ sở giáo dục đại học năm học 2026-2027.
Việc xác định, điều chỉnh học phí của các cơ sở giáo dục phải theo nguyên tắc và quy định của pháp luật, hạn chế tăng học phí đột ngột, bảo đảm phù hợp với chi phí đào tạo và khả năng chi trả của người học.
Ngoài ra, các trường phải thực hiện đúng cơ chế thu học phí theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Học phí được yêu cầu thu hàng tháng, tối đa 10 tháng/năm. Các trường có thể thu cả kỳ hoặc theo năm nếu sinh viên tự nguyện. Nếu thu học phí theo tín chỉ, tổng mức thu cho cả khóa không được vượt quá cách thu theo từng năm.
Theo đại diện một số cơ sở giáo dục đại học, việc thu học phí theo tháng mang lại lợi ích cho người học và đang được tích cực triển khai, đi kèm với việc nâng cao năng lực quản lý, điều hành tài chính của nhà trường.
Cơ sở đào tạo chủ động rà soát, tổ chức thu học phí hàng tháng và linh hoạt phương thức thu
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Hoàng Anh - Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng cho biết, thực hiện quy định tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP ngày 03/9/2025 của Chính phủ và Công văn số 4294/BGDĐT-KHTC ngày 08/7/2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc thực hiện chính sách học phí, Học viện Ngân hàng đã rà soát, điều chỉnh và bổ sung phương thức tổ chức thu học phí định kỳ hàng tháng, bảo đảm phù hợp với quy định, bắt đầu áp dụng từ năm học 2026-2027 (Thông báo số 69/TB-TCKT ngày 27/8/2026 về việc nộp học phí học kỳ 1 năm học 2026 - 2027 đối với sinh viên hệ chính quy chuẩn và chất lượng cao).
Theo cô Hoàng Anh, trên cơ sở kế hoạch đào tạo và khối lượng học tập của người học, nhà trường xác định nghĩa vụ học phí theo số tín chỉ đăng ký và mức thu tương ứng, đồng thời phân bổ số tiền phải nộp theo từng tháng, thông báo cụ thể mức thu và thời hạn nộp để người học chủ động thực hiện.
Trường hợp người học có nhu cầu nộp học phí theo học kỳ, nhà trường tạo điều kiện để người học đăng ký nộp một lần cho cả học kỳ, qua đó tạo sự linh hoạt cho sinh viên và gia đình trong việc chủ động cân đối nguồn tài chính phục vụ học tập.
Đối với phương thức đào tạo theo tín chỉ, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Hoàng Anh cho biết Học viện Ngân hàng vẫn xác định học phí trên cơ sở số tín chỉ người học đăng ký và mức thu tương ứng với chương trình đào tạo. Việc chuyển sang thu học phí hàng tháng là sự điều chỉnh về thời điểm và phương thức thu, không làm thay đổi nguyên tắc xác định học phí theo khối lượng học tập của người học.
“Để triển khai phương thức thu theo tháng, Học viện tăng cường phối hợp giữa các đơn vị quản lý đào tạo, Phòng Tài chính – Kế toán và đơn vị cung cấp phần mềm quản lý học phí trong việc cập nhật dữ liệu đăng ký học phần, xác định nghĩa vụ học phí và xây dựng lịch thu phù hợp.
Các trường hợp đăng ký bổ sung, hủy học phần hoặc điều chỉnh khối lượng học tập được rà soát, đối chiếu và cập nhật kịp thời để bảo đảm xác định chính xác số học phí phải nộp của người học. Người học được thông báo về mức học phí, số tiền và thời hạn nộp để thuận tiện theo dõi, thực hiện nghĩa vụ tài chính”, Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng cho hay.
Trong khi đó, Tiến sĩ Đỗ Khắc Thanh - Hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương cho biết, ngay sau khi tiếp nhận Công văn số 7526/BGDĐT-KHTC của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ban Giám hiệu nhà trường đã chỉ đạo các phòng chức năng gồm phòng Đào tạo, phòng Kế hoạch - Tài chính, phòng Quản lý sinh viên và học viên khẩn trương rà soát toàn bộ quy trình, phương thức thu học phí năm học 2026–2027, bảo đảm thực hiện đúng các quy định tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
Theo thầy Thanh, việc xác định mức học phí của nhà trường từ trước đến nay đã được chuẩn hóa theo định mức tháng, căn cứ quy định của Chính phủ. Cụ thể, chương trình đào tạo đại học 4 năm được quy đổi thành 40 tháng học, tương ứng 10 tháng mỗi năm học; các ngành kỹ thuật - công nghệ và thú y có thời gian đào tạo từ 45–50 tháng, trong khi chương trình thạc sĩ là 20 tháng.
Trên cơ sở đó, đơn giá tín chỉ được tính theo công thức lấy tổng số tháng học của toàn khóa nhân với đơn giá tháng, sau đó chia cho tổng số tín chỉ của chương trình. Cách tính này bảo đảm tương thích và không vượt mức trần tổng học phí theo quy định của Nhà nước.
Để tạo điều kiện và bảo đảm quyền chủ động lựa chọn cho người học, Trường Đại học Hùng Vương đã linh hoạt điều chỉnh phương thức thu học phí. Theo đó, sinh viên có thể lựa chọn đóng học phí theo tháng, chia đều trong 10 tháng của năm học, với tối đa 4 đợt thu, gồm 3 kỳ chính và 1 kỳ hè.
Đối với những sinh viên và gia đình có điều kiện, có nguyện vọng nộp học phí một lần cho cả học kỳ hoặc năm học để thuận tiện trong việc quản lý tài chính, nhà trường vẫn tạo điều kiện thực hiện theo hình thức này.
Bên cạnh đó, toàn bộ quá trình chọn kỳ hạn đóng học phí được tích hợp trực tiếp trên cổng thông tin sinh viên và ứng dụng trực tuyến, giúp sinh viên và phụ huynh chủ động nộp học phí theo mức phù hợp nhất với điều kiện kinh tế gia đình.
Hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương khẳng định, đào tạo theo học chế tín chỉ có tính cá nhân hóa cao, bởi mỗi học kỳ sinh viên có thể đăng ký khối lượng tín chỉ khác nhau, học vượt, học cải thiện, học lại hoặc điều chỉnh môn học trong thời gian cho phép. Vì vậy, khi chuyển sang phương thức thu học phí theo tháng, nhà trường phải đồng bộ điều chỉnh nhiều khâu vận hành.
Cụ thể, Phòng Đào tạo cần rút ngắn thời gian chốt danh sách đăng ký tín chỉ, phối hợp với Phòng Kế hoạch - Tài chính cập nhật dữ liệu để xác định chính xác nghĩa vụ học phí của từng sinh viên. Hệ thống phần mềm quản lý cũng phải được nâng cấp, tự động phân bổ học phí thành các đợt đóng theo tháng và xuất mã thanh toán tương ứng.
Ngoài ra, công tác thu và đối soát kế toán cần được tự động hóa để xử lý số lượng giao dịch tăng lên, dù nhà trường đã triển khai thanh toán không dùng tiền mặt. Đội ngũ cố vấn học tập và cán bộ quản lý sinh viên cũng phải theo sát lịch học, tiến độ đóng học phí, kịp thời giải đáp những vướng mắc khi sinh viên có sự thay đổi về đăng ký môn học trong học kỳ.
Thu học phí theo tháng giúp người học giảm áp lực, nhưng cơ sở đào tạo cần nâng cao công tác quản lý và điều hành tài chính
Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thị Hoàng Anh, việc thu học phí theo tháng giúp người học giảm áp lực tài chính do không phải nộp một khoản tiền lớn vào đầu học kỳ.
Dù vậy, đối với cơ sở đào tạo, phương thức này cũng đặt ra những yêu cầu mới trong công tác quản lý và điều hành tài chính. So với phương thức thu tập trung theo học kỳ, thu học phí hàng tháng làm thay đổi dòng tiền, giảm lượng tiền tập trung tại một thời điểm, trong khi nhiều khoản chi phục vụ hoạt động đào tạo vẫn phát sinh thường xuyên, thậm chí tập trung vào đầu học kỳ.
Điều này đòi hỏi Học viện Ngân hàng phải chủ động hơn trong dự báo dòng tiền, lập kế hoạch thu – chi và cân đối nguồn lực; đồng thời tăng cường theo dõi, đối chiếu các khoản phải thu, số đã thu và hỗ trợ người học trong quá trình nộp học phí.
Đồng thời, công tác quản lý dữ liệu và phối hợp giữa các đơn vị cũng cần được thực hiện thường xuyên hơn. Nhà trường chủ động sắp xếp các khoản chi theo thứ tự ưu tiên, sử dụng nguồn lực tiết kiệm, hiệu quả, bảo đảm duy trì hoạt động đào tạo và các điều kiện phục vụ người học.
Về việc xây dựng, điều chỉnh mức học phí năm học 2026-2027, Phó Giám đốc Học viện Ngân hàng cho biết, căn cứ quy định tại Nghị định số 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ, nhà trường thực hiện xác định mức thu học phí phù hợp với khung quy định và điều kiện tự chủ tài chính của Học viện.
Việc xây dựng mức thu học phí được thực hiện trên cơ sở các quy định hiện hành về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, quy định về khung mức thu học phí và định mức kinh tế kỹ thuật, đảm bảo phù hợp với các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo và khả năng cân đối nguồn lực; đồng thời tham khảo mức học phí của các trường đại học có vị thế tương đương đã thực hiện tự chủ trên cùng địa bàn.
“Học viện Ngân hàng chú trọng cân đối giữa yêu cầu bảo đảm nguồn lực tài chính để duy trì, nâng cao chất lượng đào tạo với khả năng chi trả của người học; đồng thời thực hiện các chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ người học theo quy định của Nhà nước và quy định của Học viện.
Mức học phí đối với từng hệ, từng chương trình đào tạo được Học viện công khai, minh bạch theo quy định và thông báo trước khi bắt đầu năm học để người học chủ động nắm bắt thông tin, xây dựng kế hoạch tài chính cho quá trình học tập”, cô Hoàng Anh chia sẻ.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Đỗ Khắc Thanh ủng hộ chủ trương thu học phí nhằm chia nhỏ gánh nặng tài chính vào đầu năm học, tạo điều kiện thuận lợi cho phụ huynh, sinh viên, đặc biệt là người học ở khu vực trung du, miền núi và nông thôn còn nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, từ góc độ quản trị tài chính, việc chuyển đổi phương thức thu cũng đặt ra không ít thách thức về dòng tiền. Bởi lẽ, nhiều khoản chi của cơ sở giáo dục đại học như bảo trì phòng học, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm vật tư, hóa chất thực hành và phần mềm giảng dạy thường tập trung vào đầu năm học hoặc đầu mỗi học kỳ. Trong khi đó, nếu nguồn thu học phí được phân bổ đều trong 10 tháng, nhà trường có thể gặp áp lực thanh khoản cục bộ ở những thời điểm cần nguồn kinh phí lớn.
Bên cạnh đó, việc thu học phí theo tháng cũng làm gia tăng khối lượng công việc hành chính, từ quản lý công nợ, đối soát hóa đơn điện tử đến chi phí thanh toán qua ngân hàng và nhân lực theo dõi, đôn đốc thu. Người học cũng có thể phát sinh thêm chi phí khi phải thực hiện nhiều lần thanh toán.
“Với số lượng sinh viên lên tới hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn, khối lượng giao dịch và công việc đối chiếu, đôn đốc sẽ tăng lên đáng kể, ảnh hưởng đến khả năng chủ động cân đối tài chính của nhà trường. Trong khi đó, các khoản chi như tiền lương người lao động, thanh toán dịch vụ và hàng hóa cho nhà cung cấp vẫn phải bảo đảm đúng tiến độ, không phải đối tác nào cũng chấp nhận cho nhà trường thanh toán chậm hoặc ghi nhận công nợ.
Trước những khó khăn này, nhà trường xác định phục vụ cộng đồng và bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục của người học là ưu tiên hàng đầu. Để khắc phục bài toán dòng tiền mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học, nhà trường chủ động điều phối kế hoạch chi tiêu từ sớm, thương thảo điều khoản thanh toán giãn tiến độ với các đối tác cung ứng dịch vụ/thiết bị”, Hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương bày tỏ.
Cũng theo Tiến sĩ Đỗ Khắc Thanh, khi chuyển sang phương thức thu học phí hằng tháng, nhà trường cần xây dựng quy trình vận hành và kiểm soát công nợ chi tiết hơn, theo hướng tăng cường hỗ trợ người học, bảo đảm tính minh bạch và đẩy mạnh số hóa. Theo đó, hệ thống phần mềm sẽ tự động gửi thông báo học phí trên ứng dụng sinh viên vào một ngày cố định hằng tháng, kèm thời hạn thanh toán từ 10–15 ngày để gia đình chủ động chuẩn bị. Sinh viên cũng có thể tra cứu số dư tài khoản học phí và kiểm tra hóa đơn điện tử trực tuyến sau mỗi lần thanh toán.
Đối với những trường hợp gặp khó khăn đột xuất, chưa thể hoàn thành nghĩa vụ học phí đúng hạn, nhà trường chủ trương xử lý linh hoạt, nhân văn thay vì áp dụng các chế tài hành chính cứng nhắc. Sinh viên chỉ cần làm đơn xin gia hạn có xác nhận của cố vấn học tập và lãnh đạo khoa để được xem xét giãn thời gian nộp học phí; đồng thời, nhà trường hướng dẫn người học tiếp cận các gói vay tín dụng học sinh, sinh viên ưu đãi theo quy định.