Đánh giá giáo viên theo KPI còn nhiều băn khoăn

16/11/2026 06:46
Cao Nguyên

GDVN - Đánh giá giáo viên bằng KPI nếu quá nặng về chỉ tiêu, minh chứng có thể tạo thêm áp lực, ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và giáo dục học sinh.

Từ quý III năm học 2026-2027, tại địa phương nơi người viết đang công tác, việc triển khai đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ theo KPI (Key Performance Indicator - chỉ số đánh giá hiệu quả công việc) đang đặt ra nhiều vấn đề cần suy nghĩ.

548fcf12-33c2-4352-800c-25a7ab6261c8.png
Ảnh minh hoạ được tạo bởi AI.

Thực trạng và áp lực chạy đua chỉ tiêu

Giáo viên tại nhiều đơn vị phản ánh rằng, bên cạnh nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục học sinh, họ còn phải thực hiện nhiều công việc với những yêu cầu cụ thể về tiến độ, sản phẩm và minh chứng. Mỗi nhiệm vụ đều có tiêu chí đánh giá, thời hạn hoàn thành. Việc chậm tiến độ, thiếu hồ sơ hoặc chưa đáp ứng yêu cầu có thể ảnh hưởng đến kết quả KPI.

Thực tế, khối lượng công việc của giáo viên không chỉ giới hạn trong những giờ lên lớp. Ngoài soạn giảng, kiểm tra, đánh giá học sinh, thầy cô còn phải xây dựng kế hoạch giáo dục, hoàn thiện hồ sơ chuyên môn, tham gia sinh hoạt tổ nhóm, dự giờ, thao giảng, bồi dưỡng học sinh giỏi và phụ đạo học sinh chưa đạt yêu cầu.

Mỗi công việc đều cần thời gian và sự đầu tư nhất định. Khi phải đồng thời đáp ứng nhiều tiêu chí KPI, nhất là những yêu cầu về tiến độ và minh chứng, giáo viên dễ rơi vào tình trạng quá tải, ảnh hưởng đến thời gian nghiên cứu bài dạy và hỗ trợ học sinh.

Áp lực càng lớn đối với giáo viên kiêm nhiệm công tác chủ nhiệm hoặc giữ vai trò tổ trưởng chuyên môn.

Giáo viên chủ nhiệm không chỉ theo dõi tình hình học tập, rèn luyện của từng học sinh mà còn phải phối hợp với phụ huynh, tư vấn, giáo dục, xử lý các tình huống phát sinh, tổ chức hoạt động tập thể và hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu.

Những công việc này đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm và năng lực sư phạm, trong khi hiệu quả mang lại không phải lúc nào cũng có thể đo lường bằng số lượng đầu việc hoàn thành hay các loại minh chứng.

Tương tự, tổ trưởng chuyên môn vừa thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, vừa xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ, triển khai văn bản chỉ đạo, tổ chức sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra hồ sơ, theo dõi tiến độ chương trình, tổng hợp báo cáo và thống kê kết quả.

Bên cạnh đó, tổ trưởng còn phải hỗ trợ đồng nghiệp tháo gỡ khó khăn, điều phối hoạt động chung và chịu trách nhiệm về tiến độ thực hiện nhiệm vụ của tổ.

Điều đáng lo ngại là khi kết quả KPI trở thành áp lực thường trực, giáo viên có thể phải ưu tiên hoàn thiện minh chứng, cập nhật dữ liệu, bảo đảm tiến độ báo cáo và các chỉ tiêu được giao. Vì thế, giáo viên không còn nhiều thời gian để nghiên cứu bài giảng, chấm bài, phụ đạo học sinh yếu, bồi dưỡng học sinh giỏi cũng như trao đổi, hỗ trợ học sinh.

Trước đây, những khoảng thời gian trống có thể được giáo viên tận dụng để đọc thêm tài liệu, chuẩn bị bài tập hoặc giúp đỡ học sinh còn hạn chế về kiến thức. Nay, không ít thầy cô phải dành thời gian ấy để hoàn thiện biểu mẫu, rà soát hồ sơ và kiểm tra tiến độ công việc nhằm tránh ảnh hưởng đến kết quả đánh giá.

Nếu tình trạng này kéo dài, việc đánh giá vốn nhằm nâng cao hiệu quả công việc có thể vô tình khiến giáo viên tập trung nhiều hơn vào hoàn thành chỉ tiêu thay vì chất lượng thực chất của hoạt động giáo dục.

Cần đánh giá thực chất, không chạy theo những con số

Để việc đánh giá giáo viên theo KPI hiệu quả, người viết cho rằng cần xây dựng các tiêu chí phù hợp với đặc thù nghề nghiệp, chú trọng chất lượng giáo dục thay vì quá nặng về nhiệm vụ hành chính và minh chứng.

Thứ nhất, cần rà soát, phân loại tiêu chí theo từng nhóm nhiệm vụ, trong đó giảng dạy, giáo dục học sinh và phát triển chuyên môn phải là những nội dung trọng tâm.

Đồng thời, cần phân định rõ trách nhiệm của lãnh đạo, bộ phận hành chính và giáo viên trực tiếp giảng dạy, tránh tình trạng mọi yêu cầu phối hợp đều trở thành tiêu chí đánh giá trách nhiệm cá nhân của giáo viên.

Thứ hai, cần xây dựng tiêu chí phù hợp đối với giáo viên chủ nhiệm, tổ trưởng chuyên môn và những người kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ.

Không nên áp dụng đồng loạt một hệ thống chỉ tiêu khi khối lượng, tính chất công việc và trách nhiệm giữa các vị trí có sự khác biệt. Việc đánh giá cần tính đến số lượng nhiệm vụ được giao, mức độ phức tạp, thời gian thực hiện và điều kiện hoàn thành.

Thứ ba, không nên tuyệt đối hóa các chỉ tiêu về kết quả học tập và tỉ lệ học sinh đạt yêu cầu. Đánh giá giáo viên cần xem xét cả quá trình tổ chức dạy học, sự tiến bộ của học sinh, khả năng hỗ trợ những em gặp khó khăn và hiệu quả của các biện pháp giáo dục.

Một học sinh từ mức chưa đạt vươn lên đạt yêu cầu, một em từng thiếu tự tin nay mạnh dạn phát biểu, hay một học sinh thường xuyên vi phạm nền nếp biết điều chỉnh hành vi đều là những chuyển biến đáng ghi nhận. Những kết quả ấy có ý nghĩa giáo dục thiết thực nhưng khó phản ánh đầy đủ nếu chỉ dựa vào số liệu tổng hợp hoặc tỉ lệ hoàn thành chỉ tiêu.

Thứ tư, cần giảm những nhiệm vụ hành chính không cần thiết, khắc phục tình trạng cùng một thông tin phải nhập trên nhiều hệ thống hoặc báo cáo qua nhiều đầu mối.

Dữ liệu đã cập nhật trên phần mềm cần được khai thác, sử dụng lại, thay vì yêu cầu giáo viên liên tục tổng hợp, sao chép và gửi thêm minh chứng. Chuyển đổi số phải góp phần giảm tải công việc, không nên trở thành một hình thức phát sinh thêm thủ tục khiến giáo viên mất nhiều thời gian hơn.

Thứ năm, quá trình xây dựng và triển khai KPI cần có sự tham gia góp ý có trách nhiệm của giáo viên và tổ chuyên môn.

Những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ cần có cơ hội phản ánh các tiêu chí chưa phù hợp, khối lượng công việc quá lớn cũng như những yếu tố khách quan ảnh hưởng đến kết quả. Đồng thời, cần có cơ chế xem xét, giải trình và điều chỉnh kết quả đánh giá khi cần thiết, tránh áp dụng máy móc hoặc quy trách nhiệm cho giáo viên đối với những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát.

Suy cho cùng, mục tiêu của quản lý giáo dục là giúp nhà trường hoạt động hiệu quả, giáo viên có điều kiện làm tốt nhiệm vụ và học sinh được học tập trong môi trường giáo dục chất lượng. KPI cần là công cụ hỗ trợ nâng cao chất lượng giáo dục, chứ không phải đích đến khiến giáo viên phải chạy theo những con số và minh chứng bằng mọi giá.

(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.

Cao Nguyên