Trường nghề không thể lấy việc báo cáo ở phần mềm của Bộ để thay thế trách nhiệm công khai xã hội

17/11/2026 09:35
Tường San

GDVN -Theo chuyên gia, việc cập nhật dữ liệu về các điều kiện đảm bảo chất lượng trên phần mềm của Bộ Giáo dục và Đào tạo không đồng nghĩa với việc các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã hoàn thành trách nhiệm công khai thông tin trước người học và xã hội.

Thông tin về kết quả kiểm định chất lượng, tỷ lệ người học có việc làm sau tốt nghiệp, số lượng và trình độ đội ngũ nhà giáo, điều kiện cơ sở vật chất, chương trình đào tạo... là những căn cứ quan trọng để học sinh, sinh viên và phụ huynh tìm hiểu, lựa chọn cơ sở giáo dục nghề nghiệp phù hợp. Không chỉ người học, các doanh nghiệp cũng có nhu cầu tiếp cận những thông tin này nhằm đánh giá chất lượng, năng lực đào tạo của nhà trường trước khi xem xét hợp tác, tuyển dụng nhân lực. Đồng thời, đây còn là những dữ liệu cần thiết để xã hội tìm hiểu và giám sát hoạt động của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay, vẫn có không ít cơ sở giáo dục nghề nghiệp chưa công khai đầy đủ những thông tin liên quan đến điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo trên cổng thông tin điện tử chính thức của nhà trường.

Đáng chú ý, khi được hỏi về việc chưa công bố đầy đủ thông tin trên website, Trường Cao đẳng Công nghệ và Thương mại viện dẫn rằng những nội dung cần thiết đã được cập nhật trên phần mềm của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nội dung đã được Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam phản ánh trong bài viết “Băn khoăn về thông tin công khai ở website, CĐ Công nghệ và Thương mại nói đã cập nhật ở phần mềm Bộ”.

Không thể lấy việc báo cáo trên phần mềm của Bộ để thay thế trách nhiệm công khai

Trước vấn đề trên, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hiệp hội Giáo dục nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, nhìn từ góc độ nhân lực và giáo dục nghề nghiệp, việc công khai các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục không đơn thuần là thực hiện một thủ tục hành chính.

Theo thầy Tuấn, hoạt động này còn thể hiện trách nhiệm, uy tín và văn hóa minh bạch của nhà trường trong quá trình tổ chức, quản lý và triển khai hoạt động đào tạo. Đặc biệt, khi thực hiện công khai, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần chú trọng yêu cầu về tính chính xác, đầy đủ, kịp thời và khả năng tiếp cận thông tin của người học cũng như các bên liên quan.

“Việc một số trường cho rằng đã đăng tải thông tin trên phần mềm của Bộ nên không cần công khai trên website của trường là cách hiểu chưa hoàn toàn đầy đủ về trách nhiệm công khai thông tin”, thầy Tuấn nhận định.

Thầy Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: NVCC
Thầy Trần Anh Tuấn – Phó Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: NVCC

Phân tích rõ hơn, thầy Tuấn cho rằng, cần phân biệt vai trò và đối tượng phục vụ của hai kênh thông tin.

Theo đó, phần mềm của Bộ Giáo dục và Đào tạo là kênh phục vụ công tác quản lý, giám sát của cơ quan nhà nước. Trong khi đó, website của nhà trường là kênh thông tin trực tiếp, thuận tiện để người học, phụ huynh, doanh nghiệp và xã hội tìm hiểu, theo dõi, giám sát hoạt động của cơ sở đào tạo. Vì vậy, việc cập nhật thông tin trên hệ thống quản lý của Bộ Giáo dục và Đào tạo là cần thiết, song không có nghĩa nhà trường có thể xem nhẹ việc công khai trên website chính thức.

Thầy Tuấn nhấn mạnh, các thông tin liên quan đến đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất, chương trình đào tạo, quy mô tuyển sinh và kết quả đào tạo cần được công bố rõ ràng, đầy đủ, dễ tiếp cận và cập nhật thường xuyên. Đây không chỉ là những nội dung phục vụ nhu cầu tìm hiểu của người học mà còn góp phần tạo dựng niềm tin và thương hiệu của cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Thực tế, đối với một học sinh đang cân nhắc lựa chọn trường cao đẳng, thông tin về ngành nghề đào tạo hoặc phương thức tuyển sinh mới chỉ là một phần trong quá trình tìm hiểu. Người học còn quan tâm đến điều kiện học tập, đội ngũ nhà giáo, cơ hội thực hành và kết quả việc làm của những người đã tốt nghiệp. Tương tự, doanh nghiệp muốn hợp tác với nhà trường cũng cần có cơ sở để đánh giá chất lượng đào tạo, khả năng đáp ứng yêu cầu nhân lực và điều kiện tổ chức các hoạt động phối hợp.

Nếu những thông tin quan trọng này không được công khai đầy đủ hoặc khó tìm kiếm, người học và các bên liên quan sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận, đối chiếu và đánh giá chất lượng của cơ sở đào tạo. Chính vì vậy, theo thầy Tuấn, công khai thông tin không nên được nhìn nhận đơn thuần là nghĩa vụ báo cáo, mà cần trở thành một phần trong hoạt động quản trị và xây dựng uy tín của mỗi nhà trường.

Cũng theo thầy Tuấn, chưa thể đồng nhất việc hoàn thành nghĩa vụ báo cáo trên phần mềm của Bộ Giáo dục và Đào tạo với việc hoàn thành đầy đủ trách nhiệm giải trình trước người học, phụ huynh, doanh nghiệp và các bên liên quan.

Bởi, trách nhiệm giải trình không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý nhà nước. Quan trọng hơn, mỗi nhà trường phải chủ động công bố những thông tin cần thiết để các đối tượng có nhu cầu có thể tiếp cận, kiểm chứng và đánh giá chất lượng hoạt động đào tạo.

Một thông tin dù đã được cập nhật đầy đủ trên hệ thống quản lý của Bộ nhưng nếu người học và xã hội khó tiếp cận thì hiệu quả công khai vẫn còn hạn chế. Nói cách khác, việc công khai phải thực sự hướng đến những người có nhu cầu sử dụng, thụ hưởng và giám sát thông tin, thay vì chỉ tập trung hoàn thành các thủ tục báo cáo.

Từ góc độ này, thầy Tuấn cho rằng, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận đối với hoạt động công khai, minh bạch.

Nếu coi công khai thông tin chỉ là nhiệm vụ phải hoàn thành khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý, nhà trường có thể chưa chú trọng đúng mức đến việc tổ chức, trình bày và cập nhật dữ liệu sao cho người học thuận tiện tìm hiểu. Ngược lại, khi đặt nhu cầu tiếp cận thông tin của người học, phụ huynh và doanh nghiệp vào trung tâm, việc công khai sẽ gắn chặt hơn với trách nhiệm quản trị và bảo đảm chất lượng.

Đặc biệt, trong bối cảnh các cơ sở giáo dục nghề nghiệp ngày càng chú trọng tự chủ và phải cạnh tranh trong công tác tuyển sinh, sự minh bạch còn là yếu tố quan trọng để củng cố niềm tin của xã hội. Uy tín của một trường cao đẳng không thể chỉ được tạo dựng thông qua các hoạt động quảng bá hay truyền thông tuyển sinh, mà cần được chứng minh bằng chất lượng đào tạo thực chất và những thông tin rõ ràng, có thể kiểm chứng.

Không thể chỉ công khai điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo trên phần mềm của Bộ

Cùng bàn về vấn đề công khai thông tin tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Văn Tiến – Viện trưởng Viện Phát triển giáo dục nghề nghiệp và An sinh xã hội cho rằng, việc cập nhật các thông tin về điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo trên hệ thống của Bộ Giáo dục và Đào tạo là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, điều này mới chỉ thể hiện trách nhiệm giải trình, báo cáo của nhà trường đối với cơ quan quản lý cấp trên.

Trong khi đó, học sinh, sinh viên, phụ huynh và xã hội cũng có nhu cầu được tiếp cận đầy đủ những thông tin liên quan đến chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Vậy nên, việc công khai những thông tin này trên website chính thức của nhà trường là đặc biệt quan trọng, bởi đây là kênh thông tin gần gũi, thuận tiện và dễ tiếp cận nhất đối với người học.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Văn Tiến - Viện trưởng Viện Phát triển giáo dục nghề nghiệp và An sinh xã hội. Ảnh: giaoduc.net.vn

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Văn Tiến - Viện trưởng Viện Phát triển giáo dục nghề nghiệp và An sinh xã hội. Ảnh: giaoduc.net.vn

Thực tế, khi tìm hiểu và lựa chọn trường trong mỗi mùa tuyển sinh, học sinh, sinh viên và phụ huynh thường truy cập trực tiếp vào website của cơ sở đào tạo để tìm kiếm thông tin trước khi đưa ra quyết định. Chính vì vậy, việc công khai đầy đủ các điều kiện bảo đảm chất lượng trên website không chỉ đáp ứng nhu cầu tìm hiểu của người học mà còn thể hiện tính minh bạch và năng lực đào tạo của nhà trường.

Thầy Tiến nhấn mạnh, những thông tin cần được công bố bao gồm kết quả kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục, số lượng chương trình đào tạo đã được kiểm định và đạt chuẩn trên tổng số chương trình đang triển khai, cũng như tình hình việc làm của người học sau khi tốt nghiệp trong những năm gần đây. Bên cạnh đó, các thông tin về tỷ lệ người học có việc làm, những cam kết của nhà trường đối với cơ hội việc làm sau tốt nghiệp cũng là nội dung mà học sinh, sinh viên và phụ huynh đặc biệt quan tâm. Đây đều là những minh chứng quan trọng phản ánh chất lượng đào tạo, giúp người học có cơ sở đánh giá, đối chiếu và lựa chọn môi trường học tập phù hợp.

Vậy nên, những thông tin này phải được công bố rõ ràng, minh bạch, tránh tình trạng cung cấp thiếu đầy đủ hoặc khiến người học khó tiếp cận. Việc đăng tải thông tin trên website còn tạo điều kiện để người học và các bên liên quan kiểm chứng, đặt câu hỏi và yêu cầu nhà trường giải thích, làm rõ những nội dung còn băn khoăn.

Qua đó, cho thấy hoạt động công khai không chỉ dừng lại ở việc cung cấp dữ liệu một chiều mà còn góp phần tăng cường sự tương tác, giám sát và trách nhiệm giải trình của cơ sở đào tạo trước xã hội.

Từ những lý do trên, thầy Tiến khẳng định, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp không thể chỉ cập nhật thông tin về điều kiện bảo đảm chất lượng trên phần mềm của Bộ Giáo dục và Đào tạo rồi coi như đã hoàn thành trách nhiệm công khai. Việc chủ động công bố thông tin trên website chính thức của nhà trường cũng cần được chú trọng, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người học, phụ huynh và xã hội.

Đề xuất gắn trách nhiệm công khai với đánh giá hiệu quả quản trị của hiệu trưởng

Để nâng cao hiệu quả công khai thông tin tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, thầy Trần Anh Tuấn kiến nghị, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp từ phía nhà trường, cơ quan quản lý và người đứng đầu cơ sở đào tạo.

Trước hết, đối với các trường, cần xác định việc công khai thông tin là trách nhiệm thường xuyên, không phải nhiệm vụ mang tính đối phó hoặc chỉ thực hiện khi có yêu cầu kiểm tra, giám sát.

Theo đó, website chính thức của mỗi cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần có chuyên mục riêng về công khai chất lượng, bảo đảm thông tin được cập nhật đầy đủ, chính xác, trình bày rõ ràng và thuận tiện cho việc tra cứu.

Việc duy trì chuyên mục này cần được gắn với hoạt động quản lý thường xuyên của nhà trường, thay vì chỉ tập trung công bố thông tin vào những thời điểm thực hiện báo cáo.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, thầy Tuấn cho rằng, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc công khai thông tin của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Cùng với đó, cần có hướng dẫn thống nhất về nội dung, biểu mẫu và cách thức công khai, nhằm hạn chế tình trạng nhà trường đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo nhưng người học và xã hội vẫn khó tiếp cận thông tin cần thiết.

Đặc biệt, cần gắn trách nhiệm công khai, minh bạch thông tin với việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của hiệu trưởng và hiệu quả quản trị nhà trường.

Theo thầy Tuấn, trách nhiệm công khai cần được gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, bởi đây không chỉ là công việc của bộ phận phụ trách website hay đơn vị thực hiện báo cáo, mà còn liên quan trực tiếp đến trách nhiệm quản lý và điều hành của cơ sở đào tạo. Đối với những trường không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ việc công khai thông tin, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cần có biện pháp nhắc nhở, chấn chỉnh và xử lý theo quy định.

Thầy Tuấn cho rằng, trong bối cảnh tự chủ và cạnh tranh ngày càng cao, chất lượng đào tạo thực chất cùng với sự minh bạch trong hoạt động phải trở thành những yếu tố quan trọng tạo dựng uy tín của mỗi cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

Việc chủ động cung cấp đầy đủ thông tin không chỉ giúp người học có căn cứ lựa chọn trường phù hợp mà còn hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá năng lực đào tạo để quyết định hợp tác, đồng thời tạo điều kiện cho xã hội tham gia giám sát.

“Công khai thông tin không phải để làm đẹp hồ sơ với cơ quan quản lý, mà trước hết là để người học có cơ sở lựa chọn, doanh nghiệp có cơ sở hợp tác và xã hội có cơ sở giám sát nhà trường”, thầy Trần Anh Tuấn nhấn mạnh.

Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Mạc Văn Tiến, cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong việc công khai thông tin về các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo.

Đồng thời, Bộ Giáo dục và Đào tạo, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát việc thực hiện công khai thông tin của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đặc biệt là trước mỗi mùa tuyển sinh.

Bên cạnh đó, Bộ cần có văn bản hướng dẫn, thông báo và yêu cầu các cơ sở đào tạo thực hiện đầy đủ việc công khai thông tin về các điều kiện bảo đảm chất lượng trên website của nhà trường. Từ đó, giúp người học, phụ huynh và xã hội thuận tiện tra cứu, tìm hiểu và có cơ sở lựa chọn trường học phù hợp.

Tường San