SV tích lũy tối thiểu 70% khối lượng học tập được học nghiệp vụ sư phạm giúp mở rộng nguồn tuyển GV

20/11/2026 06:24
Hồng Linh

GDVN - Sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng học tập của chương trình đào tạo trình độ ĐH ngành đào tạo phù hợp với môn học và cấp học, có nguyện vọng trở thành giáo viên THCS và giáo viên THPT được phép đăng ký học chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm.

Thông tư số 91/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông (áp dụng từ lớp 1 đến lớp 12) có hiệu lực từ 08/12/2026 đang nhận được nhiều sự quan tâm.

Đáng chú ý, sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% tổng khối lượng học tập của chương trình đào tạo trình độ đại học ngành đào tạo phù hợp với môn học và cấp học, có nguyện vọng trở thành giáo viên trung học cơ sở và giáo viên trung học phổ thông được phép đăng ký học chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm thay vì phải chờ tốt nghiệp đại học như hiện nay.

Đại diện một số cơ sở giáo dục nhận định, quy định mới mở ra cơ hội bổ sung nguồn tuyển giáo viên từ sinh viên các ngành ngoài sư phạm. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ chất lượng đào tạo.

Tạo thuận lợi lớn trong việc chủ động chuẩn bị nguồn tuyển giáo viên

Đánh giá về quy định mới, trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, lợi ích rõ nhất khi cho phép sinh viên thuộc đối tượng quy định, đã tích lũy tối thiểu 70% khối lượng chương trình phù hợp, bắt đầu học nghiệp vụ sư phạm trước khi tốt nghiệp là rút ngắn thời gian chuẩn bị nguồn tuyển. Các em có thể hoàn thành phần chuyên ngành và chuẩn bị năng lực sư phạm song song. Tất nhiên, khi dự tuyển, ứng viên vẫn phải đáp ứng chuẩn trình độ đào tạo và các điều kiện của vị trí việc làm.

Theo số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, khoảng 33.000 cán bộ quản lý đã được tinh giản, trong đó khoảng 22.000 người đã được bố trí chuyển sang làm giáo viên. Cùng với dự kiến điều chỉnh định mức tiết dạy, căn cứ quy mô học sinh và sĩ số lớp, cả nước còn thiếu hơn 43.000 giáo viên [1].

Trong bối cảnh đó, quy định mới sẽ phát huy hiệu quả thiết thực hơn nếu các địa phương sớm công bố nhu cầu tuyển dụng giáo viên theo từng môn học, cấp học và địa bàn. Đây sẽ là cơ sở để các trường đại học chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn bị nguồn nhân lực phù hợp với nhu cầu thực tế, tránh tình trạng đào tạo dàn trải nhưng không đáp ứng đúng vị trí đang thiếu giáo viên

Đề cập đến các ngành ngoài sư phạm nào có thể bổ sung nguồn giáo viên, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam chỉ ra: “Theo tôi, dư địa bổ sung nguồn giáo viên từ các ngành ngoài sư phạm khá rõ ở những lĩnh vực như công nghệ thông tin, kỹ thuật, ngoại ngữ, âm nhạc và mỹ thuật. Đây là nguồn nhân lực có thể xem xét để bổ sung giáo viên cho các môn Tin học, Công nghệ, Ngoại ngữ và Nghệ thuật. Bên cạnh đó, ngành Giáo dục thể chất cũng có nhiều tiềm năng.

Mặc dù vậy, việc xét tuyển người học vào chương trình bồi dưỡng cần căn cứ vào kiến thức chuyên môn đã được tích lũy và yêu cầu đối với môn học, cấp học dự kiến giảng dạy. Chẳng hạn, với sinh viên tốt nghiệp ngành kỹ thuật có nguyện vọng trở thành giáo viên môn Công nghệ, cơ sở đào tạo cần đối chiếu bảng điểm, nội dung các học phần đã học với chương trình giáo dục phổ thông để xác định những kiến thức chuyên môn còn thiếu, từ đó xác định phần kiến thức chuyên môn cần bổ sung trước khi người học tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm".

thay-nam.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam – Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội). Ảnh: Nhân vật từng cung cấp.

Cùng bàn luận về vấn đề này, Tiến sĩ Phạm Quang Trung - Trưởng phòng Phòng Đào tạo Sau đại học, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế) cho biết, điểm mới trên sẽ tạo thuận lợi lớn trong việc chủ động chuẩn bị nguồn tuyển giáo viên. Thay vì phải chờ sinh viên tốt nghiệp đại học mới được đăng ký học nghiệp vụ sư phạm, sinh viên hoàn thành 70% chương trình đào tạo có thể học song song, giúp rút ngắn thời gian từ khi tốt nghiệp đến khi đáp ứng điều kiện về nghiệp vụ sư phạm để tham gia tuyển dụng.

Đặc biệt, các cơ sở đào tạo có thể chủ động phối hợp với địa phương dự báo nhu cầu, tổ chức đào tạo nghiệp vụ sư phạm sớm, tạo nguồn giáo viên kế cận và góp phần giải quyết tình trạng thiếu giáo viên. Tuy vậy, cần phải có quy định chi tiết, chặt chẽ bao gồm cả công tác sơ tuyển nhằm bảo đảm ngành đào tạo phù hợp với môn học dự kiến giảng dạy và chất lượng chuẩn đầu ra của chương trình nghiệp vụ sư phạm.

Thầy Trung nhấn mạnh, việc cho phép sinh viên học nghiệp vụ sư phạm sớm có thể mở rộng nguồn tuyển giáo viên từ những ngành đào tạo ngoài sư phạm. Đây là nguồn bổ sung quan trọng, giúp giảm sự phụ thuộc vào nguồn tuyển truyền thống từ các trường đại học sư phạm.

Những quy định mới trong Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT sẽ giúp bổ sung giáo viên cho những môn học đang thiếu nguồn tuyển như: Tin học, Ngoại ngữ, các môn về Âm nhạc, Nghệ thuật, Khoa học tự nhiên, Lịch sử - Địa lý... Đi cùng với đó, cần có cơ chế tuyển chọn và đào tạo nghiệp vụ sư phạm phù hợp để bảo đảm người học không chỉ giỏi chuyên môn mà còn có năng lực sư phạm và khả năng tổ chức hoạt động giáo dục.

Dưới góc nhìn của Tiến sĩ Trần Hữu Duy - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Đà Lạt, trước đây, Thông tư 11/2021/TT-BGDĐT bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp, có nguyện vọng trở thành giáo viên tiểu học và Thông tư 12/2021/TT-BGDĐT bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp, có nguyện vọng trở thành giáo viên trung học cơ sở, trung học phổ thông chỉ cho phép người đã có bằng cử nhân chuyên ngành phù hợp tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm. Thời gian thực hiện chương trình tối thiểu 01 năm (12 tháng) để đảm bảo thời lượng và chất lượng bồi dưỡng; tối đa không quá 02 năm (24 tháng). Thời gian bồi dưỡng tương đối dài, phần nào gây khó khăn cho người học và ảnh hưởng đến nguồn tuyển của các cơ sở đào tạo.

Trong khi đó, Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT đã mở rộng đối tượng tham gia, cũng linh hoạt hơn về thời gian đào tạo. Cụ thể, thời gian thực hiện chương trình bồi dưỡng tối thiểu 06 tháng, tối đa 18 tháng. Đối với những trường hợp được miễn trừ một số học phần theo quy định thì thời gian bồi dưỡng được rút ngắn tương ứng với thời gian học các học phần được miễn trừ.

“Đây là quy định rất thuận lợi. Việc mở rộng đối tượng tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm sẽ góp phần mở rộng nguồn tuyển giáo viên, nhất là ở những môn học hiện đang thiếu giáo viên trên cả nước. Bên cạnh đó, quy định mới còn tạo cơ hội để người học tiếp cận, trau dồi nghiệp vụ sư phạm sớm hơn. Với những sinh viên đã có định hướng trở thành giáo viên, việc được học nghiệp vụ sư phạm ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường giúp các em chủ động chuẩn bị về chuyên môn, tâm lý và phương pháp giảng dạy. Qua đó, tiết kiệm thời gian, đồng thời có thêm thuận lợi khi tìm kiếm cơ hội việc làm tại các cơ sở giáo dục sau khi tốt nghiệp” - thầy Duy chia sẻ.

226a4600-min-1024x683.jpg
Ảnh minh họa: Website Trường Đại học Đà Lạt.

Mở rộng nguồn tuyển phải đi đôi với kiểm soát chất lượng

Trước những thay đổi của quy định mới, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam cho biết, với kinh nghiệm tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm tại Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội), trước mắt, nhà trường có thể mở các lớp theo nhóm môn học có nhu cầu tuyển dụng rõ ràng và có đủ cơ sở giáo dục phổ thông tiếp nhận sinh viên thực tập. Sinh viên năm thứ ba, năm thứ tư có thể đăng ký tham gia khi đáp ứng ngưỡng tín chỉ tích lũy và yêu cầu về chuyên ngành đào tạo. Để tổ chức hiệu quả, nhà trường cần phối hợp với các đơn vị đào tạo chuyên ngành trong việc sắp xếp thời khóa biểu, tránh trùng với lịch thi, thực hiện đồ án và thực tập tốt nghiệp của sinh viên.

Đối với nội dung đào tạo, những học phần lý thuyết phù hợp có thể bố trí vào buổi tối, cuối tuần hoặc tổ chức trực tuyến. Trong khi đó, những phần thực hành, thảo luận mà Thông tư yêu cầu học trực tiếp, cùng các học phần rèn luyện nghiệp vụ và hai đợt thực tập sư phạm, cần được xây dựng kế hoạch cụ thể ngay từ đầu khóa.

Quy mô mỗi lớp cần được xác định trên cơ sở năng lực tiếp nhận thực tập của các trường phổ thông và số lượng giáo viên có thể trực tiếp hướng dẫn, qua đó bảo đảm chất lượng đào tạo và hiệu quả thực hành nghề nghiệp cho người học.

Cùng với đó, để vừa mở rộng nguồn tuyển vừa bảo đảm chất lượng giáo viên, thầy Nam đề xuất, các cơ sở đào tạo cần thẩm định kỹ mức độ phù hợp của chuyên ngành trước khi tiếp nhận người học, đồng thời đánh giá năng lực thực tế thông qua giờ dạy khi kết thúc khóa bồi dưỡng. Người học cần được trải qua đầy đủ các hoạt động thực hành nghề nghiệp như dự giờ, soạn giáo án, trực tiếp đứng lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên phổ thông. Sau mỗi tiết dạy, người học cần nhận được góp ý, chỉnh sửa và có cơ hội thực hành lại để từng bước hoàn thiện kỹ năng giảng dạy.

Đặc biệt, cần có cơ chế hướng dẫn chuyên môn và phản hồi thường xuyên nhằm giúp người mới vào nghề cải thiện chất lượng giảng dạy cũng như kết quả học tập của học sinh. Đội ngũ giáo viên hướng dẫn tại trường phổ thông giữ vai trò quan trọng trong quá trình rèn luyện kỹ năng và hỗ trợ người học thích nghi với môi trường nghề nghiệp.

Ở cấp địa phương, công tác bồi dưỡng cần được kết nối với kế hoạch tuyển dụng giáo viên, có phương án bố trí giáo viên hướng dẫn trong năm đầu công tác. Hiệu quả của chính sách cần được đánh giá bằng những tiêu chí cụ thể: Có bao nhiêu người được tuyển dụng đúng vào các vị trí đang thiếu giáo viên và năng lực đứng lớp của họ sau một năm công tác ra sao?

Về phía Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế), Tiến sĩ Phạm Quang Trung cho hay, sau khi tiếp nhận Thông tư 91/2026/TT-BGDĐT, nhà trường đang triển khai rà soát các điều kiện để mở rộng đối tượng tuyển sinh, hướng đến sinh viên năm thứ ba, năm thứ tư thuộc các ngành đào tạo phù hợp, đáp ứng điều kiện theo quy định.

Trước mắt, Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế) sẽ rà soát đội ngũ giảng viên, xây dựng và hoàn thiện chương trình, tài liệu đào tạo nghiệp vụ sư phạm; cùng với khảo sát nhu cầu xã hội để lựa chọn những môn học, lĩnh vực có nhu cầu giáo viên cao, ưu tiên các môn đang thiếu nguồn tuyển.

Về tổ chức đào tạo, nhà trường dự kiến thiết kế thời khóa biểu linh hoạt, kết hợp trực tiếp với trực tuyến đối với những nội dung phù hợp. Trường đặc biệt chú trọng đến việc triển khai các học phần thực tập sư phạm để một mặt nhằm tạo điều kiện để sinh viên học nghiệp vụ sư phạm song song với chương trình chuyên ngành, không ảnh hưởng đến tiến độ tốt nghiệp, mặt khác vẫn bảo đảm chất lượng đào tạo và chuẩn đầu ra.

Thầy Trung chỉ ra, để quy định mới thực sự phát huy hiệu quả, cần quan tâm đến bốn vấn đề.

Thứ nhất, cần quy định rõ tiêu chí về mức độ phù hợp giữa ngành đào tạo đại học với môn học dự kiến giảng dạy, tránh tình trạng mở rộng nguồn tuyển nhưng không bảo đảm nền tảng chuyên môn.

Thứ hai, chương trình nghiệp vụ sư phạm cần được thiết kế theo hướng tăng cường thực hành, thực tập sư phạm, kỹ năng tổ chức lớp học và xử lý các tình huống giáo dục.

Thứ ba, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các trường đại học sư phạm với các Sở Giáo dục và Đào tạo và các địa phương để khảo sát nhu cầu, đặt hàng đào tạo và gắn đào tạo với cơ hội việc làm.

Cuối cùng, cần có cơ chế kiểm tra, đánh giá chuẩn đầu ra thực chất, bảo đảm người được cấp chứng chỉ không chỉ đủ điều kiện về văn bằng, chứng chỉ mà còn có năng lực thực sự để đứng lớp.

Quan điểm của Trường Đại học Sư phạm (Đại học Huế) là mở rộng nguồn tuyển phải đi đôi với kiểm soát chất lượng; không nên vì mục tiêu giải quyết thiếu giáo viên trước mắt mà hạ thấp yêu cầu về chuyên môn và năng lực nghề nghiệp của nhà giáo.

Dưới góc nhìn của Tiến sĩ Trần Hữu Duy, vấn đề quan trọng nhất khi mở rộng đối tượng tham gia bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm là phải kiểm soát chặt chẽ chuẩn đầu vào và chuẩn đầu ra.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3198/QĐ-BGDĐT về Chuẩn chương trình đào tạo nhóm ngành Đào tạo giáo viên trình độ đại học. Đây là căn cứ quan trọng để bảo đảm sinh viên tốt nghiệp ngành sư phạm và người học các ngành khác tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đều phải đáp ứng những yêu cầu chung về chuẩn năng lực giáo viên.

Thầy Duy khẳng định: “Việc mở rộng cơ hội học nghiệp vụ sư phạm là cần thiết, nhưng phải gắn với chuẩn đào tạo giáo viên. Nếu không kiểm soát tốt, chính sách này có thể dẫn đến tình trạng đào tạo tràn lan trong khi chất lượng đầu ra không được bảo đảm. Do đó, cần kiểm soát đồng bộ từ đầu vào, đầu ra đến thời lượng và chất lượng chương trình bồi dưỡng.

Khung chương trình phải được thiết kế bám sát chuẩn đào tạo giáo viên, các cơ sở đào tạo cần lựa chọn, sắp xếp những học phần thực sự cần thiết để trang bị đầy đủ năng lực, kỹ năng và phương pháp sư phạm cho người học. Mục tiêu cuối cùng không phải là tạo điều kiện để người học có thêm một chứng chỉ, mà phải bảo đảm họ thực sự có đủ năng lực và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu nghề nghiệp”.

Tài liệu tham khảo:

[1]: https://giaoduc.net.vn/bo-truong-gddt-du-kien-som-ban-hanh-dinh-muc-moi-ve-giao-vien-post262858.gd

Hồng Linh