Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT (gọi tắt là Thông tư 01) về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ sở để thực hiện quy hoạch, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học; đánh giá và giám sát các điều kiện đảm bảo chất lượng, việc thực hiện trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật.
Theo quy định, các cơ sở giáo dục đại học phải chốt số liệu vào ngày 31 tháng 12 hằng năm; đối với số liệu về tài chính, thời điểm chốt số liệu là ngày 31 tháng 3 của năm tiếp theo.
Để tìm hiểu rõ hơn về việc đáp ứng các tiêu chuẩn, tiêu chí tại Thông tư 01, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã ghi nhận chia sẻ của Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng.
Năm 2024, nhiều chỉ số về khoa học công nghệ sụt giảm so với năm 2023
Theo bảng các chỉ số đánh giá về hoạt động khoa học và công nghệ tại Báo cáo thường niên năm 2024, số công bố WoS, Scopus/giảng viên của trường là 0,09 (giảm 0,02 so với năm 2023).
Trường Đại học Lạc Hồng là cơ sở giáo dục đại học có đào tạo tiến sĩ. Theo Tiêu chí 6.2, Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT quy định: Số lượng công bố khoa học và công nghệ tính bình quân trên một giảng viên toàn thời gian đối với cơ sở có đào tạo tiến sĩ có trong danh mục Web of Science hoặc Scopus (có tính trọng số theo lĩnh vực) không thấp hơn 0,3 bài/năm.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Vũ Quỳnh - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng cho biết, sự sụt giảm ở một số chỉ số khoa học - công nghệ trong năm 2024 xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết, năm 2024 nhà trường có biến động về nhân sự, trong đó một số giảng viên có kinh nghiệm nghiên cứu chuyển công tác, nghỉ hưu hoặc đảm nhận nhiệm vụ quản lý, làm giảm lực lượng trực tiếp tham gia công bố khoa học.
Bên cạnh đó, hoạt động nghiên cứu chịu tác động mạnh bởi đặc thù chu trình khoa học như thời gian thực hiện đề tài, thời gian phản biện, chỉnh sửa và chấp nhận bài báo quốc tế thường kéo dài từ 6 tháng đến hơn 1 năm, nên nhiều công trình hoàn thành trong năm 2024 nhưng chưa kịp được công bố chính thức để tính vào số liệu thống kê.
Ngoài ra, năm 2024 tổng số bài báo khoa học được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận không nằm trong danh mục WoS, Scopus và bằng độc quyền giải pháp hữu ích của trường là 196, thấp hơn 11 bài so với năm 2023; Tổng số công bố WoS, Scopus tất cả lĩnh vực năm 2024 là 32 bài, thấp hơn 4 bài so với năm 2023; Tổng số sách chuyên khảo, số tác phẩm nghệ thuật và thành tích thể dục thể thao đạt giải thưởng quốc gia quốc tế năm 2024 là 3, trong khi năm 2023 là 14.
Về vấn đề này, thầy Nguyễn Vũ Quỳnh cho biết, đối với sách chuyên khảo, tác phẩm nghệ thuật, thành tích thể thao và các bằng độc quyền giải pháp hữu ích, quy trình xét duyệt, thẩm định và công nhận cũng khá dài, trong khi mức độ cạnh tranh giữa các đơn vị ngày càng cao, dẫn đến kết quả được ghi nhận trong năm 2024 thấp hơn so với năm trước.
Ngoài ra, trong quá trình khuyến khích giảng viên công bố quốc tế, nhà trường gặp không ít khó khăn. Nhiều giảng viên phải cân đối giữa giảng dạy, quản lý, phục vụ cộng đồng và nghiên cứu, nên quỹ thời gian dành cho nghiên cứu còn hạn chế. Không phải giảng viên nào cũng có nền tảng ngoại ngữ và kỹ năng viết bài học thuật quốc tế vững. Chi phí công bố quốc tế, chi phí nghiên cứu, thí nghiệm, khảo sát thực địa cũng là rào cản đối với một bộ phận giảng viên và nhóm nghiên cứu.
Nhận thức rõ yêu cầu của Thông tư 01 và áp lực phải nâng cao chỉ số công bố, từ năm 2025 nhà trường đã ban hành nhiều chính sách mới theo hướng phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, ưu tiên đầu tư cho những lĩnh vực có tiềm năng công bố quốc tế.
Chính sách khen thưởng cho bài báo WoS/Scopus được điều chỉnh theo hướng tăng mạnh, đồng thời, nhà trường hỗ trợ thêm về kinh phí nghiên cứu, chi phí công bố, đào tạo kỹ năng viết bài và kết nối hợp tác quốc tế. Nhà trường cũng khuyến khích giảng viên trẻ tham gia nhóm nghiên cứu, có người hướng dẫn khoa học để hình thành lực lượng kế cận.
Nhờ các giải pháp trên, tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ công bố WoS/Scopus bình quân trên giảng viên của nhà trường đã đạt khoảng 0,401 bài/năm, vượt mức tối thiểu 0,3 theo quy định. Trong thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục duy trì và hoàn thiện các chính sách này, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế, gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương, nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn để giảng viên yên tâm đầu tư cho nghiên cứu và công bố quốc tế bền vững.
Số đề tài nghiên cứu khoa học hợp tác doanh nghiệp trong nước và quốc tế bằng 0
Tại bảng các đề tài nghiên cứu khoa học thực hiện trong năm, cho thấy nhà trường thực hiện 11 đề tài (3 đề tài cấp bộ/tỉnh; 8 đề tài cấp cơ sở). Tuy nhiên, trường không có đề tài hợp tác với doanh nghiệp (trong nước) và đề tài hợp tác quốc tế nào.
Theo thầy Nguyễn Vũ Quỳnh, trong năm qua, nhà trường triển khai 11 đề tài nghiên cứu khoa học, gồm 3 đề tài cấp bộ/tỉnh và 8 đề tài cấp cơ sở. Kết quả của các đề tài này chủ yếu được ứng dụng trực tiếp vào hoạt động đào tạo, quản lý và phục vụ cộng đồng. Nhiều sản phẩm nghiên cứu đã được tích hợp vào chương trình giảng dạy, giáo trình, học liệu số, phần mềm quản lý, mô hình thí nghiệm - thực hành và các giải pháp kỹ thuật phục vụ sản xuất, môi trường và đời sống tại địa phương.
Một số kết quả nghiên cứu đã được chuyển giao dưới hình thức dịch vụ khoa học - công nghệ, tư vấn kỹ thuật và giải pháp công nghệ cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động thực tiễn. Việc chưa có đề tài hợp tác doanh nghiệp trong nước và đề tài hợp tác quốc tế xuất phát từ nhiều nguyên nhân.
Thứ nhất, nhiều doanh nghiệp trong nước còn hạn chế về năng lực tiếp nhận nghiên cứu hàn lâm, thường ưu tiên các giải pháp ngắn hạn, trong khi quy trình xây dựng đề tài nghiên cứu khoa học cần thời gian dài và thủ tục phức tạp.
Thứ hai, năng lực ngoại ngữ, kinh nghiệm làm việc quốc tế và kỹ năng xây dựng hồ sơ dự án của một bộ phận giảng viên vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, ảnh hưởng đến khả năng chủ động kết nối chương trình hợp tác quốc tế quy mô lớn.
Thứ ba, cơ chế tài chính, thủ tục thanh quyết toán và chia sẻ lợi ích giữa nhà trường - nhà khoa học - doanh nghiệp chưa thật sự linh hoạt, làm giảm sức hút đối với các đối tác bên ngoài. Ngoài ra, bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động cũng khiến doanh nghiệp thận trọng hơn khi đầu tư cho nghiên cứu.
Mặc dù, chưa có đề tài hợp tác chính thức theo hình thức nhiệm vụ khoa học, nhưng nhà trường đã ký và thực hiện hơn 50 hợp đồng hợp tác chuyển giao công nghệ, tư vấn, đào tạo và cung cấp giải pháp kỹ thuật cho doanh nghiệp trong và ngoài nước. Đây là minh chứng cho thấy kết quả nghiên cứu và năng lực chuyên môn của nhà trường vẫn đang được thị trường tiếp nhận và ứng dụng khá hiệu quả. Đây cũng có thể được xem là đề tài nghiên cứu khoa học phối hợp với doanh nghiệp, nhưng gọi với tên khác là chuyển giao công nghệ.
Đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu ứng dụng để gia tăng nguồn thu
Theo bảng kết quả thu chi hoạt động, năm 2024, tổng thu hoạt động của Trường Đại học Lạc Hồng đạt 280,6 tỷ đồng. Trong đó, thu từ học phí, lệ phí từ người học là 246,6 tỷ đồng (chiếm 87,9%); thu từ khoa học công nghệ đạt 15,6 tỷ đồng (chiếm 5,6%).
Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Lạc Hồng chia sẻ, nhà trường xác định khoa học - công nghệ và chuyển giao tri thức là một trong những trụ cột cho phát triển bền vững, bên cạnh đào tạo và phục vụ cộng đồng. Trong giai đoạn tới, Trường Đại học Lạc Hồng sẽ đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu ứng dụng, ưu tiên các lĩnh vực có thế mạnh như công nghệ, tự động hóa, robot, vi mạch, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, gắn trực tiếp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và địa phương.
"Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhà trường xác định nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ là một trong những trụ cột để gia tăng nguồn thu và nâng cao vị thế học thuật. Thời gian tới, nhà trường sẽ thành lập 5 nhóm nghiên cứu mạnh theo các lĩnh vực mũi nhọn, gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của địa phương và doanh nghiệp. Đồng thời, nhà trường chủ động tham gia các chương trình hợp tác nghiên cứu trong liên minh ASU - Cintana, qua đó mở rộng mạng lưới đối tác quốc tế, học hỏi mô hình quản trị nghiên cứu hiện đại và tiếp cận các nguồn tài trợ quốc tế.
Không chỉ vậy, nhà trường sẽ hoàn thiện cơ chế khuyến khích giảng viên làm nghiên cứu gắn với thị trường, đơn giản hóa thủ tục hợp tác, tăng chia sẻ lợi ích cho nhà khoa học và doanh nghiệp, để từng bước hình thành hệ sinh thái nghiên cứu - đổi mới sáng tạo - chuyển giao công nghệ bền vững, tạo thêm nguồn thu ổn định cho nhà trường", thầy Quỳnh nhấn mạnh.
Cũng theo thầy Quỳnh, Trường Đại học Lạc Hồng sẽ đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp trong và ngoài nước để cùng đặt hàng đề tài, cùng đầu tư phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu dùng chung và triển khai các dự án R&D theo đơn đặt hàng. Thay vì nghiên cứu xong mới tìm đầu ra, các đề tài sẽ được thiết kế ngay từ đầu theo hướng "doanh nghiệp đặt bài toán - nhà trường giải bài toán", từ đó tạo ra sản phẩm, giải pháp, quy trình công nghệ có thể thương mại hóa.
Song song với đó, nhà trường chú trọng khai thác kết quả nghiên cứu để phục vụ đào tạo, sản xuất và cộng đồng, như chuyển giao quy trình công nghệ cho doanh nghiệp, địa phương; phát triển các dịch vụ khoa học - công nghệ như tư vấn kỹ thuật, kiểm định, thử nghiệm, đào tạo ngắn hạn theo nhu cầu doanh nghiệp; hình thành nhóm nghiên cứu mạnh và các startup công nghệ từ giảng viên, sinh viên.
Những hoạt động này được định hướng thống nhất với tinh thần Nghị quyết số 57, trong đó nhấn mạnh vai trò của cơ sở giáo dục đại học trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Với cách tiếp cận đó, nguồn thu từ khoa học công nghệ được kỳ vọng không chỉ tăng về quy mô mà còn bền vững hơn, gắn chặt với chất lượng đào tạo, uy tín học thuật và đóng góp thực chất cho phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh đó, nhà trường tiếp tục đẩy mạnh mô hình hợp tác ba nhà gồm Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp. Trong đó, Nhà nước đóng vai trò định hướng chính sách và tạo hành lang pháp lý, nhà trường là trung tâm nghiên cứu - đào tạo - chuyển giao tri thức, còn doanh nghiệp là nơi tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Mô hình này giúp các đề tài nghiên cứu khoa học không tách rời thực tiễn, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, vừa giải quyết trực tiếp các bài toán công nghệ của doanh nghiệp.
Thầy Quỳnh thông tin thêm, Trường Đại học Lạc Hồng xác định các cơ quan quản lý, chương trình khoa học - công nghệ của Trung ương và địa phương là nguồn đặt hàng quan trọng cho các nhóm nghiên cứu, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp cùng tham gia ngay từ khâu xây dựng nhiệm vụ, góp vốn, góp thiết bị, cùng khai thác kết quả. Cách làm này giúp chia sẻ rủi ro, tăng khả năng thành công của dự án và rút ngắn con đường từ phòng thí nghiệm ra thị trường.
Một đối tác chiến lược quan trọng của nhà trường hiện nay là Đại học Arizona (Hoa Kỳ). Đại học Arizona đang hỗ trợ toàn diện cho trường trong nhiều hoạt động như tư vấn chiến lược phát triển, xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu, kết nối mạng lưới học thuật quốc tế. Đặc biệt, Đại học Arizona đang phối hợp cùng nhà trường xây dựng chiến lược kết nối với các doanh nghiệp Hoa Kỳ, nhằm mở rộng hợp tác nghiên cứu, thu hút tài trợ phòng thí nghiệm, trung tâm R&D và triển khai các dự án chuyển giao công nghệ.
Thông qua mạng lưới đối tác với Đại học Arizona, Trường Đại học Lạc Hồng có điều kiện tiếp cận các doanh nghiệp công nghệ cao của Hoa Kỳ như Intel, Onsemi… để cùng phát triển phòng thí nghiệm dùng chung, nhận tài trợ thiết bị, đồng triển khai các dự án nghiên cứu ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm. Đây sẽ là động lực quan trọng để gia tăng nguồn thu từ khoa học công nghệ, đồng thời nâng tầm hoạt động nghiên cứu và chuyển giao công nghệ của nhà trường theo chuẩn mực quốc tế.