ĐH Trà Vinh tuyển sinh từ xa gấp 3 lần chính quy, chuyên gia băn khoăn mức độ bảo đảm chất lượng

Theo thông tin trên website, Đại học Trà Vinh tuyển sinh hình thức đào tạo từ xa đối với 13 ngành học trong năm 2025, gồm: Ngôn ngữ Anh, Quản trị kinh doanh, Quản trị văn phòng, Công nghệ Kỹ thuật Điện – Điện tử, Luật, Công nghệ thông tin, Y tế công cộng, Thương mại điện tử, Công nghệ kỹ thuật điều khiển và tự động hóa, Kế toán, Tài chính - Ngân hàng, Ngôn ngữ Trung Quốc,Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí.

Tính đến nay, Đại học Trà Vinh có 23 chương trình đào tạo trình độ đại học đạt kiểm định chất lượng giáo dục.

FIBAA: Quản trị kinh doanh; Kinh tế; Tài chính - ngân hàng; Kế toán; Luật; Quản trị Văn phòng; Quản lý Thể dục Thể thao.

AUN-QA: Nuôi trồng Thủy sản; Thú y; Nông nghiệp; Ngôn ngữ Khmer; Điều dưỡng; Kỹ thuật Xét nghiệm Y học; Dược học; Công nghệ Thực phẩm; Ngôn ngữ Anh; Giáo dục Mầm non; Giáo dục Tiểu học.

ABET: Công nghệ thông tin; Công nghệ Kỹ thuật Công trình Xây dựng; Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí; Công nghệ Kỹ thuật Điện – Điện tử.

VNU-HCM CEA: Răng Hàm Mặt

Trong đó, có 03 chương trình đạt kiểm định chất lượng giáo dục sau khi Thông tư số 04/2025/TT-BGDĐT ngày 17/02/2025 quy định về kiểm định chất lượng chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học có hiệu lực từ ngày 4/4/2025 (thay thế Thông tư số 39/2020/TT-BGDĐT ngày 09/10/2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng chương trình đào tạo từ xa trình độ đại học), gồm: Công nghệ Kỹ thuật Công trình Xây dựng; Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí; Công nghệ Kỹ thuật Điện – Điện tử.

Như vậy, theo đối sánh của phóng viên, trừ ngành Công nghệ Kỹ thuật Điện – Điện tử và Công nghệ Kỹ thuật Cơ khí (được kiểm định chất lượng giáo dục sau ngày 4/4/2025), có 11 ngành tuyển sinh hình thức đào tạo từ xa của nhà trường chưa kiểm định chất lượng giáo dục.

Đáng chú ý, theo Báo cáo thường niên năm 2024, quy mô hình thức đào tạo từ xa và chính quy trình độ đại học của Đại học Trà Vinh có sự chênh lệch đáng kể. Cụ thể, đối với đào tạo chính quy, tổng số sinh viên đang theo học là 12.016 sinh viên, trong khi quy mô tuyển mới đạt 3.269 sinh viên. Ngược lại, hình thức đào tạo từ xa ghi nhận quy mô vượt trội hơn hẳn, với 20.549 sinh viên đang theo học, cao gần 1,7 lần so với hệ chính quy. Đáng chú ý, số tuyển mới hình thức đào tạo từ xa lên tới 9.689 người, tương đương gần gấp ba lần (2,96 lần) quy mô tuyển mới của hình thức đào tạo chính quy (3.269 sinh viên).

Trước thực tế quy mô hình thức đào tạo từ xa Đại học Trà Vinh gấp nhiều lần so với chính quy, dư luận không khỏi đặt ra những băn khoăn về mức độ bảo đảm chất lượng hình thức đào tạo từ xa của nhà trường, nhất là một số ngành đòi hỏi yêu cầu thực hành như: Kỹ thuật điều khiển, Tự động hóa.

Băn khoăn về mức độ bảo đảm chất lượng hình thức đào tạo từ xa

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Lê Đông Phương, nguyên cán bộ Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo chia sẻ, theo quy định hiện hành, trường đại học chỉ được thực hiện chương trình đào tạo từ xa đối với những ngành đã có quyết định mở ngành đào tạo và đã tuyển sinh tối thiểu 03 khoá liên tục theo hình thức chính quy; và không thực hiện đào tạo từ xa đối với các ngành thuộc lĩnh vực sức khỏe có cấp chứng chỉ hành nghề và nhóm ngành đào tạo giáo viên (theo Khoản 2, Điều 5, Thông tư 28/2023/TT-BGDĐT quy chế đào tạo từ xa trình độ đại học).

Song, Tiến sĩ Lê Đông Phương cho rằng, trên thực tế, với những cơ sở giáo dục đại học có quy mô tuyển sinh hình thức đào tạo từ xa cao gấp nhiều lần so với chính quy, thì bản thân người học, xã hội bày tỏ sự băn khoăn về chất lượng hình thức đào tạo từ xa của nhà trường cũng là điều dễ hiểu.

“Khu vực Tây Nam Bộ có nhu cầu nguồn nhân lực lớn, kéo theo nhu cầu học tập ngày càng tăng, trong khi số lượng cơ sở giáo dục đại học khu vực này chưa thật sự nhiều. Do vậy, việc Đại học Trà Vinh cùng một số cơ sở giáo dục lớn khu vực này triển khai tuyển sinh hình thức đào tạo từ xa đang được nhìn nhận như một giải pháp nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho mọi người.

Tuy nhiên, chúng ta cần xem xét tỷ lệ quy mô hình thức đào tạo từ xa so với hình thức đào tạo chính quy trong cùng một ngành để đánh giá mức độ hợp lý. Cùng với đó, những vấn đề cần đặt ra nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo từ xa như số lượng giảng viên đang tham gia giảng dạy hệ chính quy liệu có đủ để đáp ứng yêu cầu giảng dạy cho hình thức đào tạo từ xa hay không, và mức độ tiếp xúc, tương tác trực tiếp giữa người học với giảng viên trong hình thức đào tạo từ xa được bảo đảm đến đâu”, Tiến sĩ Lê Đông Phương nhìn nhận.

Thông tư 28/2023/TT-BGDĐT quy chế đào tạo từ xa trình độ đại học, nêu rõ, tối đa 30% khối lượng chương trình đào tạo từ xa được thực hiện bởi giảng viên thỉnh giảng; và được tăng lên tối đa 50% khi và chỉ khi giảng viên thỉnh giảng là giảng viên cơ hữu của cơ sở phối hợp đào tạo theo quy định thực hiện trên 20% khối lượng chương trình đào tạo từ xa.

Cùng đưa ra quan điểm, Giáo sư, Tiến sĩ Đặng Ứng Vận - nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Văn phòng Chính phủ nhận định, hình thức đào tạo từ xa chủ yếu được triển khai thông qua các phương thức dạy – học và đánh giá kết quả học tập trên nền tảng mạng máy tính, viễn thông. Chính đặc thù đó khiến cho khó kiểm soát chất lượng giảng dạy và chất lượng người học. Hơn nữa, trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo phát triển nhanh hiện nay, nếu không có cơ chế giám sát chặt chẽ, người học hình thức đào tạo từ xa hoàn toàn có thể tận dụng các công cụ hỗ trợ để làm bài, dẫn đến việc đánh giá năng lực người học không phản ánh đúng thực chất.

Từ đó, Giáo sư Vận nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm định chất lượng giáo dục đối với các chương trình đào tạo từ xa. Bởi, hiện nay không ít cơ sở giáo dục đại học tuyển sinh hình thức đào tạo từ xa với quy mô ở một số ngành cao gấp nhiều lần so với hình thức chính quy, thậm chí tổng quy mô đào tạo từ xa còn vượt xa tổng quy mô đào tạo chính quy. “Nếu chỉ chạy theo quy mô mà thiếu các “hàng rào” bảo đảm chất lượng giáo dục thì rủi ro là rất rõ” - Giáo sư Vận bày tỏ.

Cũng theo Giáo sư Vận, tự chủ tuyển sinh không thể tách rời trách nhiệm về chất lượng đào tạo. Bên cạnh việc thực hiện nghiêm túc quy định về đào tạo từ xa, chúng ta cần thiết phải quy định chặt chẽ hơn. Ví dụ như, đối với những trường hợp cơ sở giáo dục đại học chỉ kiểm định chất lượng giáo dục đối với chương trình đào tạo chính quy mà không kiểm định chương trình đào tạo từ xa đối với ngành có quy mô đào tạo từ xa gấp nhiều lần chính quy, thì không nên được tuyển sinh hình thức đào tạo từ xa với chỉ tiêu lớn.

“Xét về thủ tục, việc mở ngành đào tạo từ xa của cơ sở giáo dục có thể không sai quy định, nhưng điều cốt lõi vẫn là phải kiểm định chất lượng giáo dục đối với các chương trình này”, Giáo sư Vận chia sẻ.

Đồng tình với ý kiến trên, Tiến sĩ Dương Mộng Hà – Giám đốc Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục Sài Gòn cho rằng, những lo ngại của dư luận về chất lượng đào tạo từ xa tại các cơ sở giáo dục đại học là hoàn toàn có cơ sở. Đây cũng là trăn trở chung của đội ngũ làm công tác kiểm định chất lượng giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh một số cơ sở có quy mô đào tạo từ xa lớn nhưng hầu hết chương trình đào tạo theo hình thức này lại chưa được kiểm định.

"Thực tế cho thấy, nhu cầu học tập theo hình thức từ xa lớn và hệ thống văn bản quy định hiện hành đã được ban hành, vấn đề là phải bám sát và thực thi nghiêm túc.

Với đào tạo từ xa, các điều kiện bảo đảm chất lượng, tổ chức thi, coi thi, chấm thi cần được thiết kế rõ ràng, chặt chẽ, đồng thời bảo đảm tính nhân văn đối với người học.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hoạt động kiểm định chất lượng đối với các chương trình đào tạo từ xa. Để thông qua kiểm định, những bất cập trong quy định và tổ chức đào tạo sẽ được nhận diện rõ hơn, có cơ sở điều chỉnh theo hướng siết chặt các yêu cầu bảo đảm chất lượng, phù hợp với thực tiễn triển khai", thầy Hà chia sẻ.

Cần quy định chặt chẽ hơn

Hiện nay, chuyển đổi số trong giáo dục cho phép mở rộng các hình thức học tập mà không nhất thiết phải học trực tiếp. Tuy nhiên, việc không học trực tiếp không đồng nghĩa với việc nới lỏng các chuẩn mực về chất lượng. Ngược lại, các yêu cầu về nội dung, phương pháp, đánh giá kết quả học tập càng cần được kiểm soát đầy đủ.

Thầy Hà cho rằng, việc tỷ lệ giữa quy mô đào tạo từ xa cao hơn đào tạo chính quy phụ thuộc vào điều kiện cụ thể và tầm nhìn phát triển của từng cơ sở giáo dục đại học.

“Hiện nay, chưa có đề xuất chính thức nào yêu cầu phải ấn định hoặc siết chặt tỷ lệ giữa quy mô đào tạo từ xa và chính quy, song đây vẫn là nội dung cần tiếp tục được theo dõi, đánh giá trong quá trình hoàn thiện chính sách”, thầy Hà chia sẻ.

Trước những băn khoăn về chất lượng đối với các ngành học yêu cầu thực hành cao nhưng lại đào tạo từ xa hoàn toàn, Tiến sĩ Dương Mộng Hà dẫn kinh nghiệm quốc tế rằng nhiều quốc gia vẫn triển khai chương trình đào tạo từ xa nhưng họ luôn gắn với chuẩn đầu ra rõ ràng và người học chỉ được công nhận tốt nghiệp khi đáp ứng đầy đủ các chuẩn này.

Phần lý thuyết có thể triển khai từ xa, nhưng bài toán bảo đảm chất lượng thực hành đặt ra nhiều thách thức nếu toàn bộ chương trình được tổ chức theo hình thức trực tuyến. Chính vì thế, với các cơ sở giáo dục đại học đào tạo đa ngành, trong đó nhiều ngành mang tính ứng dụng cao, cần có quy định chặt chẽ hơn khi triển khai hình thức đào tạo từ xa đối với các ngành này.

Trong khi đó, Tiến sĩ Lê Đông Phương bày tỏ lo ngại khi cơ sở giáo dục đại học đào tạo hình thức từ xa, trong đó không ít ngành đòi hỏi yêu cầu thực hành, thực tiễn. Khi đó, vấn đề đặt ra là khả năng trang bị kỹ năng cho sinh viên trong điều kiện đào tạo từ xa được bảo đảm đến đâu. Ví dụ như các lĩnh vực điện, kỹ thuật, luật,... câu hỏi về đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và điều kiện tổ chức đào tạo để đáp ứng yêu cầu chuyên môn càng cần được cơ sở giáo dục làm rõ.