Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT (gọi tắt là Thông tư 01) về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học của Bộ Giáo dục và Đào tạo là cơ sở để thực hiện quy hoạch, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học; đánh giá và giám sát các điều kiện đảm bảo chất lượng, việc thực hiện trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật.
Theo quy định, các cơ sở giáo dục đại học phải chốt số liệu vào ngày 31 tháng 12 hằng năm; đối với số liệu về tài chính, thời điểm chốt số liệu là ngày 31 tháng 3 của năm tiếp theo.
Để tìm hiểu rõ hơn về việc đáp ứng các tiêu chuẩn, tiêu chí tại Thông tư 01, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam đã ghi nhận chia sẻ của Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang.
Năm 2024, tỷ trọng thu từ khoa học - công nghệ giảm gần một nửa so với năm 2023
Tại bảng các chỉ số đánh giá về hoạt động khoa học và công nghệ trong Báo cáo thường niên, năm 2024, tỷ trọng thu khoa học - công nghệ của Trường Đại học Nha Trang đạt 7,8% (giảm 6,63% so với năm 2023).
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ Quách Hoài Nam - Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, sự sụt giảm về tỷ trọng thu từ hoạt động khoa học - công nghệ năm 2024 xuất phát từ hai nguyên nhân khách quan.
Thứ nhất, do đặc thù giải ngân. Nguồn thu khoa học - công nghệ phụ thuộc vào tiến độ phê duyệt và kế hoạch cấp phát kinh phí của các cơ quan có thẩm quyền theo từng giai đoạn đề tài, dự án. Do đó, nguồn thu này thường có sự biến động tự nhiên giữa các năm tài chính.
Bên cạnh đó, để có kinh phí từ các đề tài, dự án nghiên cứu, nhà khoa học của trường phải có thời gian đủ dài để xây dựng, đề xuất cấp có thẩm quyền phê duyệt mới có thể được cấp kinh phí triển khai.
Thứ hai, do tổng thu hoạt động của trường có sự tăng lên đáng kể. Trong năm 2024, nguồn thu của nhà trường tăng khá nhanh, trong khi nguồn thu từ hoạt động khoa học - công nghệ tăng ở mức chậm hơn. Vì vậy, tỷ trọng đóng góp của khoa học - công nghệ trong cơ cấu tổng thu sẽ giảm xuống về mặt cơ cấu.
Ngoài ra, tại bảng kết quả thu chi hoạt động, năm 2024, tổng thu hoạt động của trường đạt 320,57 tỷ đồng. Trong đó, thu từ giáo dục và đào tạo đạt 268,92 tỷ đồng (chiếm khoảng 83,9%); thu từ nghiên cứu khoa học đạt 15,9 tỷ đồng (chiếm khoảng 5,0%).
Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang chia sẻ, là một trong những cơ sở đào tạo đa ngành, triển khai ứng dụng công nghệ tiên tiến, đặc biệt trong lĩnh vực thủy sản phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, nhà trường ý thức rất rõ trách nhiệm của mình trong hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57- NQ/TW của Bộ Chính trị, trường đã và đang triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm sau:
Đầu tiên, chuyển dịch từ nghiên cứu phục vụ công bố kết quả nghiên cứu trên các tạp chí khoa học quốc tế uy tín sang nghiên cứu chuyển giao công nghệ, thương mại hóa. Nhà trường đang triển khai hoạt động khoa học - công nghệ theo hướng đặt hàng, gắn kết chặt chẽ với nhu cầu thực tiễn của địa phương và doanh nghiệp. Tập trung vào các công nghệ như sản xuất giống cá biển phục vụ nuôi công nghiệp, chế biến thủy sản tiên tiến theo hướng bền vững, nuôi trồng thông minh thích ứng biến đổi khí hậu...
Tiếp đó, nhà trường chú trọng thúc đẩy hoạt động chuyển giao công nghệ. Hiện nay, Trung tâm Đổi mới sáng tạo của trường đã được thành lập nhằm tổ chức thương mại hóa các kết quả nghiên cứu đã triển khai thành công, đồng thời làm cầu nối chuyển giao kết quả nghiên cứu khoa học của trường đến các bên liên quan.
Điều này không chỉ tạo nguồn thu bền vững mà còn đưa sản phẩm khoa học - công nghệ của trường trực tiếp ra thị trường, phục vụ phát triển kinh tế xã hội khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và cả nước.
Bên cạnh ngân sách nhà nước, Trường Đại học Nha Trang đang đẩy mạnh hợp tác quốc tế, hợp tác với doanh nghiệp và các địa phương khác để tăng cường nguồn lực đầu tư cho hoạt động khoa học - công nghệ của trường.
Song song với đó, để đạt mục tiêu tăng nguồn thu từ hoạt động khoa học - công nghệ, trường đang tiếp tục hoàn thiện quy chế chi tiêu nội bộ theo hướng tăng cường khuyến khích cho nhóm tác giả có thực hiện chuyển giao công nghệ. Đây là động lực để đội ngũ viên chức, người lao động tích cực tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hơn nữa.
Theo Nghị định số 84/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Giáo dục 2019, các cơ sở giáo dục đại học công lập phải bố trí tối thiểu 8% nguồn thu học phí để cấp học bổng khuyến khích học tập cho người học.
Trong khi đó, tại Trường Đại học Nha Trang, khoản chi học bổng và hỗ trợ học tập năm 2024 là 17,54 tỷ đồng. Nếu tính trên tổng thu từ học phí và lệ phí người học đạt 229,77 tỷ đồng, thì tỷ lệ này mới đạt 7,63%, thấp hơn mức tối thiểu 8% theo quy định.
Chia sẻ về vấn đề này, thầy Nam khẳng định, nhà trường đã bố trí đủ tối thiểu 8% nguồn thu học phí để cấp học bổng cho người học theo đúng quy định. Cụ thể:
Về nguồn thu tính trích lập, trong tổng thu học phí và lệ phí 229,77 tỷ đồng, nguồn thu học phí phát sinh tại trường (thuộc diện trích lập) là 219,29 tỷ đồng. Về số tiền trích lập, tương ứng với tỷ lệ 8%, nhà trường đã bố trí 17,54 tỷ đồng cho quỹ học bổng.
Những số liệu này đã được cơ quan quản lý cấp trên, các đoàn thanh tra và kiểm toán kiểm tra, xác nhận nhà trường thực hiện đúng và đảm bảo theo quy định pháp luật.
Triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ người học tốt nghiệp đúng hạn
Theo bảng các chỉ số đánh giá về tuyển sinh và đào tạo, năm 2024, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp của trường đạt 76,5%, nhưng tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn chỉ đạt 61,2%. Bên cạnh đó, năm 2024, tỷ lệ nhập học trung bình 3 năm của nhà trường là 86,2%, thấp hơn 10,4% so với năm 2023 (96,6%).
Lý giải về vấn đề này, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, năm 2024, các tỷ lệ này đều đáp ứng theo quy định tại Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT. Về nguyên nhân tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn năm 2024 là 61,2%, thấp hơn so với kỳ vọng, có thể khái quát như sau:
Trước hết, do đặc thù ngành đào tạo. Trường Đại học Nha Trang là trường đại học đa ngành, đa lĩnh vực, có trên 50% quy mô đào tạo thuộc các ngành kỹ thuật - công nghệ - thủy sản. Những ngành này có khối lượng học tập, thực hành và đồ án lớn, yêu cầu năng lực học thuật cao, nên tỷ lệ hoàn thành đúng hạn thấp hơn các khối ngành kinh tế, xã hội. Đây là thực trạng chung ở nhiều cơ sở giáo dục đại học đa ngành có đào tạo các ngành kỹ thuật, công nghệ.
Ngoài ra, do tác động kéo dài của đại dịch Covid-19 (giai đoạn 2020-2022). Thực tế quá trình đào tạo cho thấy, nhiều học phần thực hành, thực tập, thí nghiệm và thực tế sản xuất bị gián đoạn, phải tổ chức bù hoặc kéo dài, làm ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ học tập của sinh viên các khóa tốt nghiệp. Từ đó dẫn đến tỷ lệ tốt nghiệp đúng hạn năm 2024 của trường thấp hơn kỳ vọng.
Hiện, nhà trường đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của các chương trình đào tạo, trọng tâm gồm mở rộng và nâng cao chất lượng tuyển sinh thông qua tăng cường truyền thông, quảng bá, mở rộng vùng tuyển; đồng thời đổi mới phương thức xét tuyển theo hướng đánh giá đúng năng lực và mức độ phù hợp của người học với từng ngành, từng chương trình.
Đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tinh gọn, tích hợp và liên ngành, bám sát thế mạnh của trường trong các lĩnh vực biển, thủy sản, công nghệ và kinh tế biển; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế, tổ chức và quản lý chương trình đào tạo.
Không chỉ vậy, trường tổ chức đào tạo theo hướng cá thể hóa người học, thông qua cải tiến hệ thống cố vấn học tập, triển khai công cụ theo dõi tiến độ học tập, cảnh báo sớm và hỗ trợ kịp thời sinh viên có nguy cơ chậm tiến độ.
Đổi mới toàn diện đào tạo ngoại ngữ, từ chương trình, nội dung đến phương thức tổ chức; tăng cường đầu tư môi trường học tập bằng tiếng Anh trong trường và lồng ghép giảng dạy tiếng Anh trong các học phần chuyên môn, giúp sinh viên nâng cao năng lực hội nhập cũng như đáp ứng chuẩn đầu ra.