Tháng 6/2023, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 13/2023/TT-BGDĐT quy định việc giám sát, đánh giá tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm, qua đó hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động kiểm định theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế.
Theo Kế hoạch số 151/KH-BGDĐT, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố kết quả đánh giá các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục trong nước năm 2025. Đây là lần đầu tiên hoạt động đánh giá tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục được triển khai trên diện rộng, đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong cấu trúc bảo đảm chất lượng giáo dục đại học.
Từ khi hai trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục trong nước đầu tiên được thành lập vào năm 2013, hệ thống kiểm định giáo dục đại học Việt Nam từng bước hình thành và mở rộng. Hiện cả nước có 8 tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục trong nước đang hoạt động, bao gồm 5 tổ chức công lập và 3 tổ chức tư nhân.
Cụ thể, 5 tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục công lập gồm: Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội (2013); Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (2013); Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Đà Nẵng (2015); Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam (2015); Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Trường Đại học Vinh (2017).
3 tổ chức tư nhân gồm: Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục Thăng Long (2021); Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục Sài Gòn (2021); Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục Đông A (2025).
Kết quả bước đầu: 3/5 tổ chức đạt mức 2, 2/5 tổ chức đạt mức 1
Theo Thông tư 13, các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục được đánh giá theo ba mức: chưa đạt, đạt mức 1 và đạt mức 2. Bộ tiêu chuẩn đánh giá gồm 5 tiêu chuẩn với 25 tiêu chí, bao quát toàn bộ các yếu tố cốt lõi của một tổ chức kiểm định, từ tổ chức, nhân sự đến hoạt động chuyên môn và tính minh bạch.
Cụ thể, 5 tiêu chuẩn gồm: Tiêu chuẩn 1: Tổ chức và quản lý (6 tiêu chí); Tiêu chuẩn 2: Đội ngũ lãnh đạo, kiểm định viên và hội đồng kiểm định (5 tiêu chí); Tiêu chuẩn 3: Cơ sở vật chất, trang thiết bị (3 tiêu chí); Tiêu chuẩn 4: Hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục (7 tiêu chí); Tiêu chuẩn 5: Công khai, minh bạch hoạt động (4 tiêu chí).
Theo quy định, chu kỳ đánh giá đối với các tổ chức kiểm định chất lượng giáo dục trong nước là 5 năm, phải được thực hiện trước khi giấy phép hoạt động hết hạn. Trong đợt triển khai này, 5/8 tổ chức kiểm định đã đến thời hạn đánh giá theo chu kỳ.
Kết quả đánh giá cho thấy, 3/5 tổ chức đạt mức 2, mức cao nhất theo Thông tư 13; 2 tổ chức còn lại đạt mức 1.
Theo quy định, tổ chức đạt mức 1 là khi tất cả các tiêu chuẩn đều đạt, song vẫn còn tiêu chí chưa đạt; trong khi đó, tổ chức đạt mức 2 phải có 100% tiêu chí được đánh giá ở mức đạt.
Theo kết quả đánh giá, các tiêu chí chưa đạt của hai tổ chức đạt mức 1 đều liên quan đến hợp tác quốc tế và phát triển năng lực kiểm định viên.
Cụ thể, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Trường Đại học Vinh đạt 22/25 tiêu chí, với 5/5 tiêu chuẩn đều đạt. Trung tâm còn 3 tiêu chí chưa đạt, gồm:
Tiêu chí 2.5: có kiểm định viên làm việc toàn thời gian tham gia hoạt động kiểm định với tổ chức kiểm định nước ngoài;
Tiêu chí 4.7: tham gia mạng lưới các tổ chức bảo đảm chất lượng quốc tế hoặc có thoả thuận hợp tác quốc tế trong công nhận kết quả kiểm định;
Tiêu chí 4.6: thực hiện bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm định viên (nếu có), đánh giá kết quả và điều chỉnh phù hợp với mục tiêu chương trình bồi dưỡng.
Trong khi đó, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Đà Nẵng đạt 24/25 tiêu chí, với 5/5 tiêu chuẩn đều đạt. Tiêu chí duy nhất chưa đạt cũng là tiêu chí 2.5, liên quan đến việc có kiểm định viên cơ hữu tham gia hoạt động kiểm định với các tổ chức kiểm định nước ngoài.
Những tổ chức kiểm định tiên phong thúc đẩy hội nhập quốc tế
Hợp tác quốc tế được xác định là một trong những mục tiêu trọng tâm tại Quyết định số 78/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình “Phát triển hệ thống bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục đối với giáo dục đại học và cao đẳng sư phạm giai đoạn 2022-2030”.
Trong giai đoạn 2026-2030, Chương trình đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể liên quan trực tiếp đến kiểm định và hội nhập quốc tế, như:
100% tổ chức kiểm định trong nước tự đánh giá theo khung tiêu chuẩn của khu vực ASEAN, trong đó 20% đạt theo tiêu chuẩn của tổ chức bảo đảm chất lượng quốc tế;
100% tổ chức kiểm định tham gia các tổ chức bảo đảm chất lượng quốc tế hoặc có thỏa thuận hợp tác quốc tế về công nhận kết quả kiểm định lẫn nhau;
100% kiểm định viên được bồi dưỡng định kỳ, trong đó 7% kiểm định viên có chứng nhận và tham gia hoạt động kiểm định quốc tế.
Tại hội nghị sơ kết thực hiện Quyết định số 78/QĐ-TTg giai đoạn 2022-2025 vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết trên 60% tổ chức kiểm định trong nước đã tham gia các mạng lưới bảo đảm chất lượng quốc tế hoặc hợp tác song phương, cho thấy những bước tiến rõ nét trong hội nhập.
Hiện nay, cả nước ghi nhận có 3 trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục đã có những hoạt động hợp tác quốc tế, gồm: Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam.
Các trung tâm này đã ký kết các thỏa thuận hợp tác và công nhận lẫn nhau với nhiều tổ chức kiểm định uy tín khu vực và quốc tế như INQAAHE, JUA, APQN, ASEAN-QA, QAA, FIBAA, THE-ICE… Các trung tâm này đều có kiểm định viên cơ hữu tham gia các đoàn đánh giá ngoài quốc tế, góp phần lan tỏa giá trị hội nhập và nâng cao năng lực chuyên môn.
Đáng chú ý, Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội là đơn vị đầu tiên của Việt Nam tham gia đánh giá thí điểm trong khuôn khổ Dự án SHARE, do đoàn chuyên gia quốc tế thực hiện theo tiêu chí của tổ chức bảo đảm chất lượng khu vực, bước đầu đáp ứng yêu cầu tiếp cận chuẩn quốc tế trong kiểm định.
Theo Thông tư 13, kết quả đánh giá và kiến nghị của đoàn đánh giá là căn cứ quan trọng để Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét việc gia hạn giấy phép hoạt động của các tổ chức kiểm định. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để các tổ chức kiểm định xây dựng kế hoạch cải tiến, nâng cao năng lực và chất lượng hoạt động trong giai đoạn tiếp theo.
Việc triển khai đánh giá các tổ chức kiểm định không chỉ nhằm kiểm soát chất lượng của “người đi kiểm định”, mà còn góp phần hoàn thiện hệ sinh thái bảo đảm chất lượng giáo dục đại học, hướng tới chuẩn mực khu vực và quốc tế.