Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non năm 2026.
Trong đó, quy định giới hạn tối đa 5 phương thức tuyển sinh và yêu cầu tổ hợp xét tuyển bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm (thang điểm 30) được kỳ vọng sẽ góp phần tối ưu hóa quy trình tuyển sinh, bảo đảm chất lượng đầu vào.
Giới hạn 5 phương thức vừa đủ để các trường linh hoạt tuyển sinh
Khoản 1, Điều 6 dự thảo Thông tư quy định cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển) và một chương trình đào tạo áp dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng theo quy chế này).
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huy - Cán bộ phụ trách tuyển sinh Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế) nhận định: “Đề xuất tại Khoản 1 Điều 6 dự thảo là một điều chỉnh hợp lý trong quy chế tuyển sinh năm 2026.
Quy định này góp phần giảm tải cho quá trình lọc ảo, nâng cao độ chính xác của dữ liệu xét tuyển, hạn chế tình trạng trùng lặp thông tin cũng như những chênh lệch trong quy tắc quy đổi điểm giữa các phương thức.
Khi ít phương thức hơn, các trường dễ chuẩn hoá tiêu chí, điểm quy đổi và ngưỡng đảm bảo chất lượng. Ngoài ra, việc quy định số phương thức tối đa như vậy sẽ mang lại công bằng cho các thí sinh ở các vùng miền với điều kiện kinh tế khác nhau, giảm phát sinh những chi phí liên quan”.
Cùng chia sẻ quan điểm về nội dung này, Thạc sĩ Nguyễn Thị Mai Bình - Trưởng phòng, Phòng Đào tạo Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, quy định cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh giúp quy trình xét tuyển trở nên gọn gàng, dễ theo dõi hơn đối với thí sinh. Khi tồn tại quá nhiều phương thức, thí sinh gặp khó khăn trong việc so sánh, lựa chọn và tính toán cơ hội trúng tuyển của bản thân.
Đồng thời, quy định này trong dự thảo cũng góp phần khắc phục tình trạng “nhiều phương thức, nhiều thang đo” gây áp lực lớn cho hệ thống tuyển sinh của cơ sở giáo dục cũng như hệ thống xét tuyển chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Công tác quy đổi điểm tương đương giữa các phương thức xét tuyển vốn phức tạp, khi được tinh gọn, việc đối sánh và xử lý dữ liệu trở nên đơn giản và hiệu quả hơn.
Giới hạn phương thức tuyển sinh cũng không làm thu hẹp quyền tự chủ tuyển sinh của cơ sở đào tạo. Bởi, việc trường được lựa chọn đến 5 phương thức là con số không ít và đủ để các trường xây dựng phương án tuyển sinh linh hoạt, phù hợp với mục tiêu đào tạo.
Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng, Phòng Đào tạo Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cũng bày tỏ sự đồng tình với đề xuất giới hạn số lượng phương thức tuyển sinh trong dự thảo.
Theo thầy Nhân, việc cho phép mỗi cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức là vừa đủ, giúp bảo đảm quyền chủ động của các trường trong tuyển sinh và giúp hệ thống tuyển sinh vận hành gọn gàng, giảm áp lực trong quá trình xử lý kỹ thuật và lọc ảo.
Bên cạnh đó, khi số phương thức được tinh giản, thí sinh và phụ huynh cũng dễ tiếp cận, theo dõi và so sánh thông tin hơn, tránh lúng túng trước quá nhiều lựa chọn như những năm trước. Đề xuất này mang lại lợi ích cho cả cơ sở đào tạo, thí sinh và hệ thống tuyển sinh chung do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý.
Song, thầy Nhân cũng cho rằng: “Với cách thức tuyển sinh hiện nay, phần lớn dữ liệu xét tuyển đã được số hóa và xử lý trên hệ thống trực tuyến, thí sinh chủ yếu đăng ký nguyện vọng vào trường, vào ngành mong muốn, còn việc khai thác và xử lý dữ liệu đầu vào theo từng phương thức sẽ do cơ sở giáo dục thực hiện.
Ngoại trừ một số trường hợp bổ sung dữ liệu đặc thù như chứng chỉ ngoại ngữ, về cơ bản các phương thức xét tuyển hiện nay đều là sự kết hợp và đối sánh giữa nhiều nguồn dữ liệu như điểm thi, kết quả học tập trung học phổ thông hay các kỳ thi đánh giá năng lực”.
Đảm bảo tổ hợp xét tuyển phải liên quan trực tiếp đến ngành học
Điểm a, Khoản 3, Điều 6 dự thảo Thông tư cũng nêu rõ: tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông dùng để xét tuyển có ít nhất 3 môn phù hợp với đặc điểm, yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo; trong đó phải có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30.
Theo Trưởng phòng, Phòng Đào tạo Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh, việc đưa Toán hoặc Ngữ văn vào tổ hợp xét tuyển vừa phù hợp với cấu trúc kỳ thi, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh trong việc học tập.
Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai, việc tiếp tục áp dụng các tổ hợp xét tuyển truyền thống đôi khi không còn phù hợp. Thực tế cho thấy, số lượng thí sinh theo các tổ hợp như C00 hay A00 ngày càng thu hẹp. Thí sinh hiện có rất nhiều lựa chọn môn học, trong 6 môn tự chọn, các em chỉ cần chọn hai môn lựa chọn để dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông, dẫn đến việc hình thành nhiều tổ hợp mới đa dạng.
Do đó, quy định tổ hợp xét tuyển bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, hoặc cả hai giúp cơ sở đào tạo tránh tình trạng phải xét tuyển thí sinh vào những tổ hợp chưa thực sự phù hợp hoặc có số lượng người đăng ký quá ít.
Hai môn học này cũng phù hợp với mục tiêu đào tạo của tất cả các ngành. Đây là hai môn học nền tảng, bảo đảm cho người học những năng lực cốt lõi về tư duy logic và khả năng sử dụng ngôn ngữ.
Đối với Trường Đại học Hùng Vương Thành phố Hồ Chí Minh, môn Toán đóng vai trò đặc biệt quan trọng với những ngành thuộc khối kỹ thuật, kinh tế. Trong khi đó, với các ngành khoa học xã hội, môn Ngữ văn lại là nền tảng cần thiết mà sinh viên không thể thiếu.
Về công tác chuẩn bị cho kỳ tuyển sinh đại học năm 2026, cô Bình cho biết đơn vị đang chờ đợi quy chế tuyển sinh chính thức từ Bộ Giáo dục và Đào tạo để có căn cứ hoàn thiện phương án tuyển sinh.
“Hiện nay, nhà trường đang tiến hành rà soát, thống kê và phân tích kết quả học tập của sinh viên trúng tuyển theo các phương thức tuyển sinh trong những năm trước. Việc đánh giá tập trung vào mối tương quan giữa điểm đầu vào và quá trình học tập thực tế của sinh viên sau khi nhập học, nhằm xác định phương thức tuyển sinh nào phản ánh đúng nhất năng lực người học.
Từ đó, trường lựa chọn phương thức tuyển sinh hiệu quả và loại bỏ phương thức chưa phù hợp nhằm bảo đảm chất lượng sinh viên đầu vào. Cách tiếp cận này nhằm hướng tới tuyển sinh thực chất, tối ưu hóa hiệu quả đào tạo”, cô Bình thông tin.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Huy cho hay, quy định tổ hợp xét tuyển bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm xét tuyển giúp cơ sở đào tạo gắn kết chặt chẽ yêu cầu đầu vào với năng lực nền tảng của thí sinh.
Trong đó, Ngữ văn đại diện cho năng lực ngôn ngữ học thuật, còn Toán phản ánh tư duy logic và năng lực định lượng - hai năng lực cốt lõi cần thiết đối với hầu hết các chương trình đào tạo đại học, cả ở khối khoa học xã hội lẫn khối STEM.
Nhờ quy định về trọng số tối thiểu, điểm chuẩn xét tuyển sẽ hạn chế bị “kéo lệch” bởi các môn lợi thế ngắn hạn, qua đó giảm rủi ro lựa chọn thí sinh có điểm cao nhưng thiếu năng lực nền tảng.
Thầy Huy chia sẻ thêm, điểm b, Khoản 3, Điều 6 của dự thảo Thông tư quy định tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông có dùng chứng chỉ ngoại ngữ (được áp dụng miễn thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo quy định tại Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông hiện hành), cơ sở đào tạo quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn Ngoại ngữ theo thang điểm 10 để đưa vào tổ hợp môn xét tuyển thay thế môn Ngoại ngữ theo nguyên tắc trọng số tính điểm xét môn Ngoại ngữ không vượt quá 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30. Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng trong quy đổi điểm môn ngoại ngữ hoặc chỉ được sử dụng cho điểm thưởng.
Tuy nhiên, dự thảo Thông tư hiện chưa tính đến đặc thù của một số cơ sở giáo dục, đặc biệt là các trường đào tạo về ngoại ngữ, nơi môn Ngoại ngữ cần được ưu tiên. Chẳng hạn, với ngành Ngôn ngữ Anh, việc môn tiếng Anh trong tổ hợp xét tuyển không được phép vượt quá trọng số 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30 là chưa thực sự phù hợp với đặc thù ngành nghề.
Vì vậy, tại Điểm b, Khoản 3, Điều 6 của dự thảo Thông tư, thầy Huy đề xuất điều chỉnh theo hướng: “Tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông có dùng chứng chỉ ngoại ngữ (được áp dụng miễn thi tốt nghiệp trung học phổ thông theo quy định tại Quy chế thi tốt nghiệp trung học phổ thông hiện hành), cơ sở đào tạo quy đổi kết quả chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm môn Ngoại ngữ theo thang điểm 10 để đưa vào tổ hợp xét tuyển thay thế môn Ngoại ngữ theo nguyên tắc trọng số tính điểm môn Ngoại ngữ không vượt quá 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30 (đối với ngành đào tạo ngoại ngữ trùng với môn Ngoại ngữ trong tổ hợp thì trọng số môn Ngoại ngữ không vượt quá 1/2 của tổng điểm theo thang điểm 30). Chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được dùng trong quy đổi điểm môn Ngoại ngữ hoặc chỉ được sử dụng cho điểm thưởng”.
Thầy Huy cho biết, năm 2026, Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Huế) dự kiến giữ ổn định các phương thức tuyển sinh như năm 2025. Ngoài phương thức xét tuyển thẳng theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường tiếp tục xét tuyển dựa trên kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông; kết quả học tập trung học phổ thông; kết hợp kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông với các chứng chỉ quốc tế; và kết hợp kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông với chứng chỉ VSTEP.
Tuy nhiên, nhà trường sẽ xem xét điều chỉnh, có thể thay đổi cách tính trọng số các môn trong tổ hợp xét tuyển, phù hợp với quy chế tuyển sinh năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo nếu dự thảo được thông qua.
Về phía Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng phòng, Phòng Đào tạo của trường cho rằng, đối với đề xuất yêu cầu tổ hợp xét tuyển bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm xét tuyển là quy định hợp lý và cần thiết.
Toán và Ngữ văn là hai môn học cốt lõi trong chương trình giáo dục phổ thông, phản ánh trực tiếp năng lực tư duy logic và khả năng sử dụng ngôn ngữ của người học. Việc đưa một trong hai môn này vào tổ hợp xét tuyển với trọng số rõ ràng sẽ giúp các trường lựa chọn đầu vào sát hơn với yêu cầu đào tạo, đồng thời hạn chế tình trạng sử dụng các tổ hợp xét tuyển thiếu liên quan đến ngành học, ảnh hưởng đến chất lượng đầu vào.
Bên cạnh đó, theo thầy Nhân do Toán hoặc Ngữ văn chỉ chiếm tối thiểu 1/3 tổng điểm xét tuyển, cơ sở giáo dục vẫn có dư địa để kết hợp thêm hai môn khác phù hợp với đặc thù ngành nghề và lĩnh vực đào tạo.
Cách thiết kế tổ hợp xét tuyển này vừa bảo đảm sinh viên trúng tuyển có nền tảng cần thiết về tư duy hoặc năng lực ngôn ngữ, vừa giữ được tính linh hoạt cho các trường trong việc xây dựng phương án tuyển sinh phù hợp với mục tiêu đào tạo của từng ngành học.