Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh trình độ đại học các ngành đào tạo và trình độ cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non năm 2026 để lấy ý kiến.
Trong đó, Khoản 1, Điều 6 dự thảo quy định cơ sở đào tạo sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp giữa thi tuyển với xét tuyển) và một chương trình đào tạo áp dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh (không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng theo quy chế này).
Ngoài ra, Điểm a, Khoản 3, Điều 6 dự thảo này cũng nêu rõ: tổ hợp xét tuyển sử dụng kết quả các môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông dùng để xét tuyển có ít nhất 3 môn phù hợp với đặc điểm, yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo; trong đó phải có môn Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 của tổng điểm theo thang điểm 30.
Theo trưởng phòng đào tạo, tuyển sinh của một số cơ sở giáo dục đại học, những điểm đổi mới trên nhằm tinh gọn phương thức xét tuyển, tăng tính minh bạch, thực chất trong tuyển sinh, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho cả cơ sở đào tạo lẫn thí sinh trong quá trình tiếp cận và thực hiện quy chế tuyển sinh đại học.
Giới hạn 5 phương thức xét tuyển giúp gỡ rối trong tuyển sinh
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Thụy - Trưởng phòng, Phòng Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh nhận định: “Theo tôi, việc Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến giới hạn mỗi cơ sở giáo dục đại học sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh không chỉ là điều chỉnh mang tính kỹ thuật, mà còn là nỗ lực nhằm “dọn dẹp” sự rối rắm kéo dài trong quy trình xét tuyển đại học”.
Theo thầy Thụy, trước hết, quy định này giúp tối ưu hóa quá trình lọc ảo. Khi số lượng phương thức giảm, hệ thống xét tuyển sẽ hạn chế được tình trạng chồng chéo dữ liệu, nhiễu thông tin; việc đối soát nguyện vọng trở nên chính xác hơn, giúp các trường xác định đúng tỷ lệ thí sinh thực, giảm rủi ro sai sót kỹ thuật trong quá trình tuyển sinh.
Thứ hai, góp phần bảo đảm tính công bằng và minh bạch trong tuyển sinh. Việc tồn tại quá nhiều phương thức xét tuyển dễ dẫn tới tình trạng chia nhỏ chỉ tiêu, khiến điểm chuẩn biến động bất thường (quá cao hoặc quá thấp). Khi số phương thức được giới hạn, chỉ tiêu được “gom” vào các nhóm lớn hơn, tạo mặt bằng điểm chuẩn ổn định và thực chất. Qua đó, thí sinh ở mọi vùng miền có thể tiếp cận thông tin tuyển sinh rõ ràng, dễ hiểu, tránh bị ngợp bởi “mê hồn trận” quy chế.
Thứ ba, quy định này sẽ giúp giảm áp lực cho thí sinh và phụ huynh. Việc chuẩn bị hồ sơ trở nên đơn giản hơn, chi phí xét tuyển được tiết giảm, thí sinh có thể tập trung vào kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông thay vì phân tán nguồn lực cho quá nhiều tiêu chí phụ. Đồng thời, việc “siết” số lượng phương thức xét tuyển cũng buộc cơ sở đào tạo phải lựa chọn những phương thức tuyển sinh thực chất, hiệu quả và phù hợp nhất với mục tiêu đào tạo.
Cùng bàn về nội dung này, Tiến sĩ Trần Mạnh Hà - Trưởng phòng, Phòng Đào tạo, Học viện Ngân hàng bày tỏ, dự thảo quy định mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển là phù hợp và cần thiết giúp công tác tuyển sinh trở nên gọn gàng hơn và thí sinh dễ theo dõi hơn so với những năm trước.
Thực tế, khi chưa có giới hạn về số lượng phương thức xét tuyển, cơ sở đào tạo áp dụng nhiều phương thức khác nhau, dẫn đến khó khăn trong tính toán, so sánh và quy đổi giữa các phương thức. Điều này không chỉ gây áp lực cho hệ thống tuyển sinh, mà còn đặt ra vấn đề về tính công bằng trong đánh giá năng lực thí sinh.
Việc giới hạn số phương thức xét tuyển theo dự thảo sẽ giúp quy trình tuyển sinh trở nên tường minh hơn, tạo thuận lợi cho cả cơ sở đào tạo trong tổ chức xét tuyển lẫn thí sinh trong việc tiếp cận và hiểu rõ thông tin tuyển sinh.
“Tại Học viện Ngân hàng, nhà trường đã công bố áp dụng ba phương thức xét tuyển cho năm 2026. Cụ thể, bên cạnh phương thức xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường sử dụng 2 phương thức gồm: xét tuyển kết hợp và xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026
Việc lựa chọn hai phương thức này nhằm đơn giản hóa công tác tuyển sinh, bảo đảm đề án tuyển sinh rõ ràng, minh bạch và dễ theo dõi đối với thí sinh. Việc tinh gọn phương thức cũng nhằm tránh những phức tạp không cần thiết, giúp thí sinh tập trung chuẩn bị tốt cho các tiêu chí xét tuyển chính, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức và quản lý tuyển sinh của nhà trường”, thầy Hà thông tin.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Hoài Thắng - Trưởng phòng, Phòng Đào tạo, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, việc giới hạn phương thức xét tuyển tuy có thể làm thu hẹp một phần quyền tự chủ tuyển sinh của các trường, nhưng là điều chỉnh hợp lý nhằm gia tăng tính ổn định và nâng cao chất lượng tuyển sinh đại học.
Khi số lượng phương thức được tinh gọn, công tác đối sánh đầu vào giữa các phương thức xét tuyển cũng như so sánh kết quả đào tạo trở nên rõ ràng, nhất quán hơn. Qua đó, việc bảo đảm và đánh giá chất lượng đào tạo của cơ sở giáo dục đại học được thực hiện thuận lợi và có cơ sở thuyết phục hơn.
Bên cạnh đó, việc giảm số phương thức tuyển sinh cũng góp phần giảm tải cho hệ thống xét tuyển chung, hạn chế tình trạng quá tải kỹ thuật, qua đó nâng cao hiệu quả vận hành và tính ổn định của toàn bộ quá trình tuyển sinh.
Bắt buộc Toán hoặc Ngữ văn trong tổ hợp xét tuyển bảo đảm năng lực nền tảng của sinh viên
Trưởng phòng, Phòng Tuyển sinh và Truyền thông, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, dự thảo quy định tổ hợp xét tuyển phải có Toán hoặc Ngữ văn với trọng số tối thiểu 1/3 tổng điểm là bước đi cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng đầu vào một cách thực chất.
Trước hết, quy định này giúp các cơ sở đào tạo lựa chọn thí sinh phù hợp với đặc thù từng nhóm ngành, từ các ngành STEM, kinh tế, tài chính đến nhóm khoa học xã hội, nhân văn và nghệ thuật. Bên cạnh đó, việc bắt buộc môn Toán hoặc Ngữ văn trong tổ hợp xét tuyển còn nhằm bảo đảm năng lực nền tảng về tư duy và ngôn ngữ của sinh viên ngay từ đầu vào.
Quy định này cũng góp phần ngăn chặn tình trạng “lách luật” thông qua các tổ hợp môn không thực sự liên quan đến ngành đào tạo - vấn đề đã xuất hiện tại một số cơ sở trong mùa tuyển sinh năm 2025 và từng được Bộ Giáo dục và Đào tạo lên tiếng cảnh báo.
Qua đó, bảo đảm rằng sinh viên, dù theo học ngành nào, cũng phải sở hữu ít nhất một trong hai năng lực cốt lõi của người học hiện đại: năng lực tư duy logic, phân tích và giải quyết vấn đề; hoặc năng lực ngôn ngữ, cảm thụ, diễn đạt và tư duy phản biện.
Ngoài ra, thầy Thụy chia sẻ thêm, năm 2026, một số cơ sở giáo dục đại học dự kiến loại bỏ những tổ hợp môn truyền thống như A00 (Toán - Vật lý - Hóa học), A01 (Toán - Vật lý - Tiếng Anh), C00 (Ngữ văn - Lịch sử - Địa lý). Điều này không nên được xem là “dấu chấm hết” đối với thí sinh khối khoa học xã hội hay khoa học tự nhiên. Thực chất, đây là sự chuyển dịch nhằm thích ứng với yêu cầu nhân lực trong bối cảnh mới.
Thêm vào đó, quy định mới về việc môn Toán hoặc Ngữ văn phải chiếm trọng số tối thiểu 1/3 tổng điểm xét tuyển có thể trở thành một “phao cứu sinh” nếu cơ sở đào tạo có cách điều chỉnh phù hợp. Thay vì xóa bỏ hoàn toàn các tổ hợp truyền thống, các trường có thể “làm mới” tổ hợp xét tuyển, lấy Toán hoặc Ngữ văn làm môn nền tảng để đáp ứng yêu cầu về trọng số, đồng thời vẫn giữ được đặc thù của từng nhóm ngành.
Bên cạnh đó, các trường cần tăng cường phương thức xét tuyển theo hướng đánh giá năng lực tích hợp, phản ánh đầy đủ năng lực học tập và tiềm năng của thí sinh. Việc công bố sớm, minh bạch thông tin tuyển sinh cũng đóng vai trò quan trọng, giúp thí sinh có lộ trình chuẩn bị và chuyển đổi phù hợp với yêu cầu của quy chế.
Cùng bàn về vấn đề này, Trưởng phòng, Phòng Đào tạo, Học viện Ngân hàng cũng nêu quan điểm, dự thảo quy định tổ hợp xét tuyển bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số không dưới 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30 giúp cơ sở đào tạo lựa chọn đầu vào sát với yêu cầu đào tạo.
Toán và Ngữ văn là hai môn học nền tảng trong chương trình phổ thông, khi được đưa vào tổ hợp xét tuyển với trọng số rõ ràng sẽ góp phần bảo đảm chất lượng tuyển sinh. Việc bắt buộc có Toán hoặc Ngữ văn cũng phản ánh năng lực tư duy logic và khả năng sử dụng ngôn ngữ - những kỹ năng cơ bản của người học ở bậc đại học.
Về phía Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), Trưởng phòng, Phòng Đào tạo của trường cho rằng: “Dự thảo quy định tổ hợp xét tuyển phải có Toán hoặc Ngữ văn với trọng số không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30 chắc chắn sẽ còn nhận được nhiều ý kiến khác nhau từ cơ sở đào tạo.
Thực tế, hiện vẫn có một số trường, một số ngành đang sử dụng tổ hợp xét tuyển mà môn Toán hoặc Ngữ văn chiếm trọng số thấp hơn trong dự thảo quy định. Chẳng hạn, với ngành Ngôn ngữ Anh, có trường lựa chọn tổ hợp Ngữ văn - Lịch sử - Tiếng Anh x2, trong đó môn Ngữ văn chỉ chiếm khoảng 1/4 trọng số xét tuyển. Nếu quy định mới được ban hành, các trường buộc phải điều chỉnh lại tổ hợp hoặc phân bổ lại trọng số cho phù hợp.
Tuy nhiên, theo đánh giá, những trường hợp như vậy không chiếm tỷ lệ lớn và việc điều chỉnh sẽ không gây tác động đáng kể đến tổng thể công tác tuyển sinh. Ngược lại, quy định này góp phần chuẩn hóa yêu cầu đầu vào, bảo đảm thí sinh trúng tuyển có năng lực nền tảng cần thiết để theo học bậc đại học”.
Thầy Thắng thông tin thêm, từ năm 2022, nhà trường đã triển khai tuyển sinh theo một phương thức thống nhất là phương thức kết hợp (bên cạnh phương thức xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo). Phương thức này tập trung đánh giá toàn diện năng lực học tập của thí sinh, thông qua tổng hợp kết quả kỳ thi đánh giá năng lực, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và kết quả học tập bậc trung học phổ thông, đồng thời xem xét thành tích cá nhân, hoạt động văn hóa - thể thao và phục vụ cộng đồng.
Cách tiếp cận này thể hiện quan điểm tuyển sinh nhất quán của nhà trường trong việc lựa chọn một thế hệ sinh viên không chỉ có năng lực học thuật, mà còn sẵn sàng dấn thân, đóng góp và làm chủ tương lai phát triển kinh tế - kỹ thuật của đất nước.
Năm 2026, nhà trường tiếp tục sử dụng phương thức xét tuyển kết hợp, trong đó môn Toán được nhân hệ số 2 đối với cả kết quả đánh giá năng lực, điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông và học bạ trung học phổ thông. Bên cạnh đó, các chứng chỉ quốc tế như SAT, ACT; thí sinh tốt nghiệp trung học phổ thông ở nước ngoài hoặc là người nước ngoài vẫn được chấp nhận nhằm đa dạng hóa người học, hướng tới xây dựng môi trường đào tạo mang tính quốc tế.
Đối với các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh và chương trình tiên tiến, nhà trường tiếp tục duy trì ngưỡng ngoại ngữ đầu vào tương đương IELTS 6.0, đồng thời xây dựng lộ trình nâng lên mức 6.5 trong những năm tới.
Riêng chương trình Cử nhân Kỹ thuật quốc tế, đào tạo liên kết với Đại học Công nghệ Sydney (UTS, Australia) do UTS cấp bằng, yêu cầu thí sinh đạt IELTS 6.5, với thời gian đào tạo 3 năm cho hai ngành Công nghệ thông tin và Trí tuệ nhân tạo.
