Điều dưỡng là một trong những vị trí then chốt của hệ thống y tế, đảm nhiệm công tác chăm sóc, theo dõi sức khỏe và hỗ trợ điều trị cho người bệnh trong suốt quá trình khám chữa bệnh.
Hiện nay, tại Việt Nam có hàng chục cơ sở đào tạo ngành Điều dưỡng. Đáng chú ý, hoạt động đào tạo không chỉ tập trung ở các trường công lập truyền thống chuyên về lĩnh vực y dược, mà còn mở rộng sang khối cơ sở giáo dục đại học tư cũng như các trường đa ngành, đa lĩnh vực.
Xét trong khối các trường đại học công lập, mạng lưới đào tạo ngành Điều dưỡng hiện nay được phân bố tương đối đều giữa các vùng miền, góp phần đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực y tế cho hệ thống chăm sóc sức khỏe trên phạm vi cả nước.
Cụ thể, theo thống kê của Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, miền Bắc hiện có 8 trường đại học công lập đào tạo ngành Điều dưỡng, trong đó khối trường chuyên sâu về y – dược chiếm ưu thế với 7 cơ sở, gồm: Trường Đại học Y Hà Nội; Trường Đại học Y – Dược Hải Phòng; Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội; Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định; Trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên; Trường Đại học Y Dược Thái Bình và Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương.
Bên cạnh đó, Trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ) là cơ sở đào tạo đa ngành có tham gia đào tạo ngành Điều dưỡng.
Tại khu vực miền Trung ghi nhận 7 trường đại học công lập đào tạo ngành Điều dưỡng, chủ yếu là các trường có thế mạnh về khoa học sức khỏe như Trường Đại học Y Dược – Đại học Huế; Trường Đại học Kỹ thuật Y – Dược Đà Nẵng; Trường Y Dược – Đại học Đà Nẵng; Trường Đại học Y khoa Vinh; Trường Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột; cùng 2 trường đa ngành là Trường Đại học Vinh và Trường Đại học Tây Nguyên.
Trong khi đó, miền Nam có 5 trường đại học công lập đào tạo Điều dưỡng, tập trung tại các trung tâm y khoa lớn gồm Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh; Trường Đại học Y – Dược Cần Thơ; Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch; Trường Đại học Khoa học Sức khỏe – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Trà Vinh.
Điểm chuẩn phân hóa rõ rệt, quy mô tuyển sinh chênh lệch giữa các trường
Trước nhu cầu nhân lực ngày càng gia tăng của ngành y tế, đặc biệt là đội ngũ điều dưỡng, việc nhiều trường đại học đồng loạt mở ngành hoặc mở rộng quy mô tuyển sinh ngành Điều dưỡng được xem là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, đi cùng với sự phát triển về số lượng, chất lượng đào tạo vẫn là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm.
Theo Quyết định 2100/QĐ-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc xác định ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào đối với nhóm ngành sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề trình độ đại học năm 2025, mức điểm sàn ngành Điều dưỡng (xét theo điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông đối với thí sinh ở khu vực 3) là 17 điểm.
Thực tế cho thấy, ngay trong khối các trường đại học công lập, điểm chuẩn đầu vào có sự chênh lệch đáng kể giữa các cơ sở đào tạo, dao động từ 17 - 24,13 điểm. Đồng thời mức học phí cũng khác biệt rõ rệt giữa nhóm trường chuyên ngành y - dược và các trường đại học đa ngành có đào tạo Điều dưỡng.
Cụ thể, nhóm trường y – dược duy trì mức điểm chuẩn tương đối cao, phản ánh yêu cầu khắt khe về chất lượng đầu vào. Đơn cử, Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh có mức điểm là 24,03; Trường Đại học Y Hà Nội có điểm chuẩn 22,25; Trường Đại học Y Dược Hải Phòng là 22,22 điểm.
Có thể thấy, phần lớn các trường y – dược đều giữ mức điểm từ 20 trở lên, như Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định (21 điểm), Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương (21 điểm), Trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên (20 điểm).
Ngược lại, các trường đa ngành có đào tạo Điều dưỡng thường có điểm chuẩn tiệm cận hoặc chỉ nhỉnh hơn mức sàn 17 điểm, như Đại học Trà Vinh (17,25 điểm), Trường Đại học Y khoa Vinh (17,5 điểm), Trường Đại học Y Dược – Đại học Huế (17 điểm), Trường Đại học Y Dược Thái Bình (17 điểm).
Về quy mô tuyển sinh, nhóm trường chuyên ngành y – dược và các cơ sở đào tạo có truyền thống tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chỉ tiêu tuyển sinh ngành Điều dưỡng. Theo đó, nhiều trường duy trì quy mô từ 300 đến 700 chỉ tiêu mỗi năm, tiêu biểu như Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định với 700 chỉ tiêu, hay Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch tuyển sinh 400 chỉ tiêu.
Trong khi đó, một số cơ sở đào tạo khác chỉ tuyển sinh ở quy mô khiêm tốn, dao động từ 50 đến 150 chỉ tiêu mỗi năm, chủ yếu là trường địa phương hoặc trường đa ngành mới tham gia đào tạo Điều dưỡng.
Sự chênh lệch về quy mô này đặt ra yêu cầu tương xứng về năng lực bảo đảm chất lượng đào tạo, đặc biệt trong bối cảnh đào tạo y khoa đòi hỏi cường độ thực hành cao, đội ngũ giảng viên chuyên môn sâu và hệ thống cơ sở thực hành đạt chuẩn.
Khi quy mô tuyển sinh mở rộng nhanh, bài toán bảo đảm chất lượng đầu ra giữa các cơ sở đào tạo, nhất là giữa nhóm trường quy mô lớn và quy mô nhỏ càng trở nên cấp thiết, đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và chiến lược phát triển phù hợp từ mỗi nhà trường.
Học phí dao động từ 16 triệu đến trên 50 triệu đồng mỗi năm
Không chỉ khác biệt về quy mô tuyển sinh, mức học phí ngành Điều dưỡng giữa các cơ sở đào tạo hiện nay cũng có sự chênh lệch đáng kể, phản ánh sự khác nhau về mô hình đào tạo, điều kiện thực hành lâm sàng và mức độ đầu tư của từng trường.
Cụ thể, nhóm trường chuyên ngành y – dược nhìn chung có mức học phí cao hơn, dao động phổ biến từ khoảng 40 đến trên 50 triệu đồng/năm. Trong nhóm này, Trường Đại học Y – Dược Cần Thơ có mức học phí cao nhất với 50,6 triệu đồng/năm. Tiếp đến là Trường Đại học Y Hà Nội và Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội cùng ở mức 47,2 triệu đồng/năm.
Trường Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh có mức học phí 46 triệu đồng/năm và Trường Đại học Y Dược Hải Phòng là 45 triệu đồng/năm.
Ở chiều ngược lại, một số trường y – dược áp dụng mức học phí thấp hơn, dao động từ 19 đến 30 triệu đồng/năm, như Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định (19,3 triệu đồng/năm), Trường Đại học Y khoa Vinh (26 triệu đồng/năm), Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương (26,6 triệu đồng/năm) và Trường Đại học Kỹ thuật Y – Dược Đà Nẵng (30 triệu đồng/năm).
Trong khi đó, nhóm trường đại học đa ngành có đào tạo Điều dưỡng ghi nhận mức học phí thấp hơn và phân hóa rõ rệt. Đại học Vinh có mức học phí 16,2 triệu đồng/năm, thấp nhất trong các cơ sở được thống kê.
Riêng Trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ) hiện chưa công khai mức học phí đối với ngành Điều dưỡng.