Không giao bài tập, trường học có nhiều giải pháp để không lo "đứt đoạn" học tập dịp Tết

Tết đến, thay vì tất bật với những trang bài tập dày đặc, nhiều học sinh được thảnh thơi đón xuân trong không khí nhẹ nhàng, ấm áp bên gia đình. Không còn nỗi lo “đứt mạch” học tập, các em được giao những hoạt động trải nghiệm gần gũi như ghi lại khoảnh khắc sum vầy, tìm hiểu phong tục quê hương hay tham gia việc làm ý nghĩa tại địa phương. Cách làm này không chỉ giúp học sinh giữ nhịp học tự nhiên sau kỳ nghỉ mà còn để Tết thực sự trở thành khoảng thời gian sum vầy.

Không giao bài tập Tết, thay bằng kế hoạch trải nghiệm mỗi ngày

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Nguyễn Thúy Hường - Phó Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tây Mỗ (phường Tây Mỗ, Hà Nội) chia sẻ: “Nhiều năm nay chúng tôi đều không giao bài tập Tết. Thay vì giao bài tập theo cách truyền thống, nhà trường xây dựng một kế hoạch 'Hoạt động trải nghiệm mỗi ngày' trong suốt thời gian nghỉ Tết.

Danh sách này được thiết kế như một thời gian biểu gợi ý, với những công việc rất quen thuộc trong gia đình. Mỗi ngày, học sinh chỉ cần lựa chọn từ một đến ba việc để thực hiện. Nhà trường khuyến khích chứ không ép buộc. Những việc ấy vốn dĩ các em học sinh vẫn làm khi về nhà, rất nhẹ nhàng và quen thuộc”.

Cô Hường cho hay, để Tết vừa diễn ra đúng nghĩa, vừa bổ ích, học sinh có thể ghi chép lại quá trình thực hiện, tự đánh giá mức độ hoàn thành, sau đó phụ huynh xác nhận, nhận xét thêm. Khi trở lại trường, các em không nộp bài theo hình thức kiểm tra mà kể lại câu chuyện của mình một cách vui vẻ.

Mục tiêu của hoạt động không phải là hoàn thành “chỉ tiêu”, mà là giúp học sinh biết sắp xếp công việc gia đình, chủ động quản lý thời gian và hiểu ý nghĩa của từng hành động nhỏ trong dịp Tết. Ngay cả việc đi chúc Tết, theo cô Hường, cũng có thể xem là một “công việc”, quan trọng là để học sinh hiểu đó không chỉ là phong tục, mà còn là cách ứng xử, là bài học về truyền thống và sự kính trọng.

Trước đây, nhà trường từng phối hợp với trang “Tây Mỗ Quê Hương Tôi” tổ chức cuộc thi nhiếp ảnh ghi lại những khoảnh khắc học sinh giúp đỡ gia đình hoặc tham gia các hoạt động lễ hội đầu xuân. Các tác phẩm xuất sắc được trao giải, tạo nên không khí hào hứng và lan tỏa giá trị tích cực.

Năm nay, học sinh có thể ghi lại trải nghiệm của mình bằng chuỗi hình ảnh hoặc video ngắn kể về cái Tết đáng nhớ. Đó là những ý tưởng mà Trường Trung học cơ sở Tây Mỗ đang triển khai để các em vừa chơi, vừa học, vừa sống trong không khí Tết đúng nghĩa.

Cô Nguyễn Thị Thanh Nga - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nguyễn Phú Hường (xã Hoà Tiến, thành phố Đà Nẵng) cũng cho hay, trong chương trình chính khóa, môn Giáo dục địa phương được nhà trường xác định là “đất” để thầy cô thiết kế những hoạt động trải nghiệm gắn với Tết cổ truyền một cách thiết thực và giàu ý nghĩa. Thay vì giao bài tập nặng tính lý thuyết, giáo viên xây dựng các nội dung tìm hiểu phong tục ngày xuân, giá trị gia đình, truyền thống quê hương… để học sinh khám phá bằng quan sát và trải nghiệm thực tế.

Đáng chú ý, nhà trường còn ứng dụng công nghệ trong tổ chức hoạt động. Một ứng dụng trực tuyến chung được sử dụng để học sinh đăng nhập, tải lên hình ảnh, video và viết những dòng chia sẻ của mình. Không gian này mở cho toàn bộ học sinh, tạo điều kiện để các em ghi lại khoảnh khắc Tết, lan tỏa câu chuyện nhỏ của gia đình và cộng đồng. Theo cô Nga, cách làm này vừa nhẹ nhàng, vừa khuyến khích tinh thần chủ động, sáng tạo của học sinh.

"Trước khi bước vào kỳ nghỉ, các em đã được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm ngay tại trường như viết thư pháp, trang trí hoa xuân… như một cách khép lại năm cũ và chào đón năm mới trong không khí rộn ràng. Chúng tôi chỉ lưu ý các em về việc sinh hoạt lành mạnh, an toàn trong dịp Tết, chứ không giao bài tập căng thẳng”, cô Nga chia sẻ.

Thay cho bài tập Tết truyền thống, trường triển khai một số dự án nhỏ mang tính gợi mở như ghi lại hình ảnh gia đình vui Tết, tham gia hoạt động bảo vệ môi trường tại địa phương, dọn dẹp khu dân cư rồi chụp ảnh gửi về lớp. Với môn Giáo dục công dân, nội dung bảo vệ môi trường được lồng ghép tự nhiên qua những việc làm cụ thể trong dịp xuân. Tất cả chỉ dừng ở mức định hướng, không bắt buộc các em phải hoàn thành theo khuôn mẫu cứng nhắc.

Năm trước, trường tổ chức cuộc thi ảnh “Tết quê em”, học sinh chụp lại khoảnh khắc ngày xuân và viết một bài cảm nhận ngắn, sau đó đăng tải trên trang Facebook của trường để bình chọn. Hoạt động nhận được sự hưởng ứng tích cực, bởi các em chỉ cần ghi lại điều mình trải nghiệm, không chịu áp lực điểm số.

“Quan trọng nhất là các em học sinh được vui Tết bên gia đình, biết nói lời cảm ơn ông bà, cha mẹ và tham gia những việc làm ý nghĩa. Sau kỳ nghỉ, nhà trường sẽ từng bước triển khai lại kế hoạch học tập, đặc biệt với học sinh cuối cấp, theo lộ trình phù hợp để các em bắt nhịp nhẹ nhàng, không tạo áp lực ngay từ những ngày đầu năm mới", cô Nga cho hay.

Không lo gián đoạn học tập sau kỳ nghỉ Tết

Nhiều phụ huynh, đặc biệt là những gia đình có con học cuối cấp không khỏi băn khoăn việc không giao bài tập Tết có khiến các em “chệch nhịp” ôn tập trong giai đoạn quan trọng. Về điều này, cô Nguyễn Thị Thanh Nga bày tỏ, thời gian nghỉ Tết hiện nay cũng không quá dài như trước. Học sinh nghỉ cuối tuần, trọn tuần kế tiếp rồi trở lại trường, nên không tạo áp lực hay nguy cơ “đứt mạch” kiến thức. Trong khoảng thời gian đó, các em chưa thể quên ngay những nội dung đã học trên lớp.

"Thứ nhất, giáo viên giảng dạy kiến thức vững vàng, học sinh đã được rèn nền nếp học tập nên không dễ quên bài chỉ sau một tuần nghỉ. Thứ hai, ngay khi trở lại trường, nhịp học sẽ được khởi động lại theo đúng kế hoạch, vì vậy phụ huynh có thể yên tâm để con đón Tết trọn vẹn, thoải mái về tinh thần.

Với học sinh cuối cấp, kỳ thi năm nay diễn ra vào tháng 7 nên thời gian ôn tập vẫn còn. Tại Đà Nẵng, ngành giáo dục đã giới thiệu bộ tài liệu ôn tập để học sinh chủ động nghiên cứu. Trước Tết, các em đã được phát tài liệu, có thể tự học ở nhà; những nội dung chưa hiểu sẽ đánh dấu lại để sau kỳ nghỉ trao đổi với thầy cô. Việc ôn tập diễn ra đều đặn, không tạo áp lực nặng nề trong dịp Tết”, cô Nga chia sẻ thêm.

Bên cạnh đó, địa phương chủ yếu là khu vực thuần nông, nhiều học sinh tranh thủ thời gian nghỉ để phụ giúp cha mẹ sản xuất, buôn bán. Cô Nga cho rằng đó cũng là những trải nghiệm thực tế quý giá. Chính vì vậy, nhà trường không đặt nặng yêu cầu bài tập Tết, mà ưu tiên để các em được san sẻ công việc gia đình và tận hưởng không khí sum vầy đầu năm.

Về phía cô Nguyễn Thuý Hường, hình thức giao một loạt bài tập trọng tâm môn Toán, Văn như trước đây không còn phù hợp với bối cảnh giáo dục hiện nay. Kỳ nghỉ Tết không cần thiết phải làm bài tập, bởi nhiệm vụ học tập của học sinh đã diễn ra hàng ngày. Thay vào đó, các trường nên định hướng học sinh chuẩn bị bài cho những tiết học đầu tiên sau kỳ nghỉ. Ví dụ, nếu thứ Hai có bốn tiết học, các em chỉ cần xem lại thời khóa biểu và chuẩn bị bài tương ứng.

Cô Hường cho hay, một số môn học còn có thể khéo léo lồng ghép nội dung Tết vào bài tập. Chẳng hạn, môn Công nghệ có thể yêu cầu học sinh tìm hiểu vì sao muối dưa hành lại chua, hay nguyên lý hoạt động của đèn trang trí. Sau Tết, các em báo cáo kết quả tìm hiểu trong giờ học đầu tiên của bộ môn đó. Khi ấy, việc học trở nên thú vị vì gắn liền với đời sống thực tế.

“Học sinh trung học cơ sở sắp bước vào học kỳ II, có thi chuyển cấp nên phụ huynh đôi khi lo lắng các con sẽ ‘đứt mạch’ học tập. Nhưng theo tôi, học ra học, chơi ra chơi. Nghỉ một tuần không phải vấn đề đáng lo ngại. Quan trọng là các em học sinh được phát triển thêm kỹ năng sống", cô Hường phân tích.

Vị phó hiệu trưởng cho rằng, ngày Tết có rất nhiều hoạt động gắn với môn học. Đi tham quan di tích là bài học Lịch sử; quan sát mạch điện khi lắp đèn trang trí là Công nghệ; học cách chúc Tết là bài học Ngữ văn; tham gia lễ hội là hiểu thêm về văn hóa địa phương. Đó đều là những “bài tập” rất lý thú.

Ngoài ra, cô Hường nhận định thêm, thực tế học sinh chỉ nghỉ 5 ngày Tết trong tuần học chính thức, thứ Bảy và Chủ nhật vốn đã là ngày nghỉ thường lệ. Vì vậy, không thể coi đó là khoảng thời gian đứt đoạn kiến thức. Chỉ cần đặt ra những câu hỏi đơn giản liên quan đến chủ đề Tết, học sinh khi nghỉ Tết sẽ quan sát, trải nghiệm và tự tìm câu trả lời. Khi được thực hành, các em thậm chí nhớ lâu hơn so với học lý thuyết.

Nhà trường chú trọng nhất là cách thiết kế các hoạt động trải nghiệm cho học sinh. Tổ chuyên môn của trường sẽ cùng nhau xây dựng danh sách câu hỏi, tích hợp vào kế hoạch dạy học trước khi nghỉ Tết. Buổi học cuối cùng trước kỳ nghỉ được xem như thời điểm “giao việc” không nặng nề mà đầy háo hức.

Đặc biệt, trước Tết năm nay, Trường Trung học cơ sở Tây Mỗ còn có một “bài tập” quan trọng: hãy chơi hết mình và tìm hiểu về Tết cổ truyền.

Không khí ấy được thể hiện rõ trong Hội chợ Xuân Yêu Thương 2026 - chương trình thường niên của nhà trường. Mở đầu là hội thi văn nghệ với những tiết mục rộn ràng sắc xuân. Tiếp đó là các hoạt động trải nghiệm như viết câu đối, thi gói bánh chưng, nhảy dây, nhảy bao bố. Học sinh còn được tham gia các trò chơi dân gian như đập niêu, tô tượng, ô ăn quan. Đây là những giá trị văn hóa tưởng chừng giản dị nhưng đầy ý nghĩa.

Với cách tiếp cận đó, bài tập Tết không còn là những trang vở dày đặc con chữ, mà trở thành hành trình trải nghiệm, nơi học sinh được sống, được cảm nhận và trưởng thành qua từng hoạt động nhỏ trong những ngày đầu xuân.