Đưa nét đẹp Tết cổ truyền vào trường học: Gieo yêu thương, giữ gìn văn hóa dân tộc

Trong không khí Tết cổ truyền đang đến gần, nhiều trường học trên cả nước đã chủ động tổ chức các hoạt động trải nghiệm thiết thực, ý nghĩa, vừa tạo sân chơi bổ ích cho học sinh, vừa góp phần giáo dục truyền thống, kỹ năng sống và tinh thần sẻ chia.

Nhiều chương trình vui xuân đón Tết, gây quỹ giúp đỡ học sinh có hoàn cảnh khó khăn được triển khai đa dạng, gắn với bản sắc văn hóa địa phương và điều kiện thực tiễn của từng nhà trường.

Nhiều hoạt động ý nghĩa, mang đậm bản sắc văn hóa địa phương

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Lê Thị Quang - Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Quang (xã Tam Quang, tỉnh Nghệ An) cho biết, nhân dịp Tết cổ truyền, nhà trường đã xây dựng góc chụp ảnh lưu niệm với thông điệp "giữ khoảnh khắc trao gửi yêu thương", vừa tạo không khí đón Tết cho học sinh, vừa lan tỏa tinh thần sẻ chia trong cộng đồng.

Tại góc chụp ảnh, nhà trường đặt một hộp quyên góp để phụ huynh ủng hộ từ 5.000-10.000 đồng hoặc nhiều hơn tùy vào điều kiện của từng phụ huynh. Qua đó, trường gây quỹ trao quà Tết cho học sinh thuộc diện hộ nghèo trong trường. Hiện toàn trường có 32 em thuộc diện hộ nghèo, bên cạnh đó, tỷ lệ học sinh có hoàn cảnh khó khăn chiếm khoảng 40%.

Tại xã Tam Quang, đời sống người dân địa phương còn nhiều khó khăn, vì vậy nhà trường xác định đây không chỉ là hoạt động vận động quyên góp, mà còn mang ý nghĩa giáo dục. Thông qua góc chụp ảnh, nhà trường mong muốn học sinh hình thành ý thức quan tâm, biết sẻ chia với những bạn có hoàn cảnh kém may mắn hơn mình.

Hoạt động này còn hướng tới việc tạo "cầu nối" gắn kết giữa phụ huynh, gia đình và nhà trường, đồng thời thu hút sự quan tâm của cộng đồng trong công tác chăm lo, đồng hành cùng học sinh.

Bên cạnh đó, do Trường Mầm non Tam Quang có 7 điểm trường lẻ trên địa bàn nên nhà trường chia thành bốn cụm trường để tổ chức hoạt động "Vui xuân đón Tết" nhằm tạo không khí đón năm mới vui tươi, ấm áp cho học sinh.

Nội dung chương trình được thiết kế đa dạng, phong phú, phù hợp với lứa tuổi mầm non. Trong đó có các tiết mục văn nghệ chào mừng, biểu diễn theo chủ đề Tết và mùa xuân quê hương, giúp các em cảm nhận được không khí lễ hội truyền thống.

Ngoài hoạt động văn nghệ, nhà trường tổ chức giao lưu với một số nghệ nhân tại địa phương và những người am hiểu văn hóa, nghệ thuật dân gian như thổi khèn, đánh chiêng, nhằm giới thiệu, tạo điều kiện để học sinh được tham gia, giao lưu, tìm hiểu giá trị văn hóa truyền thống của địa phương và phong tục, tập quán ngày Tết.

Không chỉ vậy, mỗi cụm sẽ tổ chức thi trình diễn trang phục truyền thống dân tộc với sự tham gia của các cặp bố mẹ và con. Tại mỗi cụm, khoảng 10-12 cặp phụ huynh đăng ký tham gia trình diễn, giới thiệu về trang phục truyền thống của từng dân tộc. Việc này giúp học sinh có thể nhận biết, hiểu hơn về trang phục truyền thống và hình thành sự yêu thích, niềm tự hào với bản sắc văn hóa dân tộc. Đây cũng là dịp để phụ huynh đồng hành cùng con, tăng cường sự gắn kết giữa gia đình và nhà trường.

Cuối cùng, nhà trường tổ chức bữa cơm Tết cho học sinh với những món ăn truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa địa phương. Phụ huynh cùng chung tay hỗ trợ nhà trường gói bánh chưng, học sinh sẽ được trực tiếp tham gia, quan sát quá trình gói bánh, thưởng thức món ăn truyền thống và cảm nhận trọn vẹn không khí ngày Tết.

Thông qua chuỗi hoạt động này, nhà trường hy vọng các em hiểu hơn phong tục, tập quán ngày Tết cũng như bồi đắp tình yêu quê hương, ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và tinh thần gắn kết cộng đồng.

Cùng chia sẻ về các hoạt động trải nghiệm Tết trong nhà trường, cô Vũ Thị Ánh Tuyết - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân (phường Yên Hòa, Hà Nội) cho biết, nhà trường đang xây dựng và triển khai một số hoạt động nhằm tạo không khí đón Tết vui tươi, ấm áp, đồng thời lồng ghép giáo dục truyền thống, kỹ năng sống và tinh thần sẻ chia trong dịp Tết Bính Ngọ năm 2026.

Hiện tại, nhà trường đã phát động cuộc thi thiết kế bao lì xì để in ấn, gây quỹ quyên góp, ủng hộ học sinh có hoàn cảnh khó khăn trong trường. Với hoạt động này, hy vọng các em sẽ hiểu hơn về ý nghĩa ngày Tết cổ truyền, đồng thời phát huy sự sáng tạo, tự tin và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.

Cô Tuyết chia sẻ thêm, ngoài ra, trường dự kiến tổ chức cuộc thi thuyết trình về Tết cổ truyền bằng tiếng Anh nhằm tạo sân chơi bổ ích cũng như nâng cao kỹ năng ngoại ngữ cho học sinh. Theo đó, các em sẽ quay video phần trình bày của bản thân, gửi về nhà trường để đăng tải lên fanpage của trường. Các bài dự thi sau đó được bình chọn, chấm điểm và trao giải nhằm động viên, khích lệ tinh thần học tập của các em.

Hoạt động này hướng tới hai mục tiêu. Thứ nhất là giới thiệu, quảng bá những nét đẹp trong phong tục Tết cổ truyền của Việt Nam tới bạn bè quốc tế, giúp học sinh hiểu hơn về giá trị văn hóa cũng như lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng.

Thứ hai, góp phần nâng cao trình độ tiếng Anh cho học sinh, tạo điều kiện để các em vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Bên cạnh đó, hoạt động này còn giúp rèn luyện sự tự tin, khả năng giao tiếp và kỹ năng thuyết trình trước đám đông, từng bước hình thành bản lĩnh, tư duy chủ động và sự mạnh dạn thể hiện bản thân trong môi trường học tập hiện đại.

Dự kiến sau dịp Tết Nguyên Đán nhà trường sẽ tiến hành công bố giải thưởng này.

Theo cô Tuyết, đối với học sinh bậc tiểu học các em chưa có nhiều cơ hội được trải nghiệm trực tiếp các hoạt động gắn với phong tục, tập quán truyền thống. Vì vậy, nhà trường mong muốn lan tỏa không khí Tết cổ truyền một cách sinh động, gần gũi, tạo điều kiện để các em tham gia, cảm nhận, ghi nhớ và nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Đặc biệt, những hoạt động này không chỉ giúp học sinh hiểu hơn về ngày Tết của quê hương, mà còn góp phần phát huy năng lực sáng tạo, kỹ năng giao tiếp và tinh thần chủ động, qua đó hỗ trợ các em phát triển hài hòa cả về kiến thức, kỹ năng và phẩm chất.

Giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống

Việc đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào trường học là hướng đi được nhiều trường quan tâm, nhằm giúp học sinh có thêm không gian trải nghiệm và gắn kết với cội nguồn.

Theo cô Đoàn Thị Thái - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Tương Giang (phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh) chia sẻ, với mong muốn tạo không khí đón Tết vui tươi trong nhà trường và giúp học sinh hiểu hơn về giá trị truyền thống của dân tộc, nhà trường đã tổ chức chương trình "Tết sum vầy - Xuân yêu thương" với nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.

Chương trình tái hiện sinh động những hình ảnh quen thuộc trong ngày Tết như gói bánh chưng, giã bánh dày, múa hát dân gian, vui chơi ngày xuân… tạo không khí rộn ràng, phấn khởi cho cán bộ, giáo viên và học sinh toàn trường. Đây vừa là dịp để học sinh trải nghiệm, tìm hiểu về phong tục Tết Việt vừa góp phần giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn", gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Nhà trường cũng mong muốn tăng cường sự gắn kết giữa thầy và trò, giữa gia đình - nhà trường - xã hội; đồng thời lan tỏa tinh thần sẻ chia, yêu thương, giúp học sinh thêm trân trọng giá trị của gia đình trong những ngày Tết đến, Xuân về.

Cô Thái cho rằng, hiện nay phần lớn công việc nhà phụ huynh đều làm hết cho các con nên học sinh ít có cơ hội trực tiếp tham gia làm. Điều này khiến nhiều em thiếu kỹ năng tự phục vụ và chưa thực sự nhận thức đầy đủ về giá trị của lao động trong đời sống gia đình.

Vì vậy, trong chương trình này, học sinh sẽ được tham gia vào một số công việc quen thuộc như nhặt rau, rửa rau, nướng thịt, sắp mâm ngũ quả, gói bánh chưng. Mỗi hoạt động đều được hướng dẫn cụ thể, phù hợp với lứa tuổi, giúp các em vừa học vừa làm trong không khí hào hứng. Sau đó, học sinh được thực hành bày mâm cỗ, bóc bánh chưng và cùng thưởng thức bữa cơm ngày Tết.

Từ những trải nghiệm thực tế, các em sẽ hình thành được kỹ năng sống cơ bản, rèn luyện tính tự lập và tinh thần hợp tác, đồng thời hiểu rõ hơn ý nghĩa của phong tục truyền thống, trân trọng công sức của cha mẹ và giá trị của bữa cơm sum họp trong dịp Tết cổ truyền.

Trong khi đó, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Quang cho rằng, việc lồng ghép hoạt động trải nghiệm Tết cổ truyền mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc cùng yếu tố địa phương vào chương trình giáo dục một cách linh hoạt góp phần làm phong phú nội dung học tập và tăng cường tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số vùng cao.

Các em được làm quen với phong tục, tập quán ngày Tết, hiểu về nguồn gốc dân tộc và giá trị văn hóa truyền thống của quê hương, từ đó khơi dậy sự yêu thích, niềm tự hào cũng như ý thức trân trọng, gìn giữ bản sắc văn hóa.

Chẳng hạn, các hoạt động được triển khai thông qua âm nhạc, trò chơi dân gian, ẩm thực, trang phục truyền thống là những hình thức sinh động, gần gũi, giúp học sinh tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên, hứng thú hơn.

"Trong bối cảnh đời sống hiện đại ngày càng phát triển, giá trị văn hóa truyền thống đang chịu nhiều tác động từ sự giao thoa văn hóa của các nước trên thế giới, nếu không có những hoạt động bảo tồn, lưu giữ và khơi dậy kịp thời, giá trị văn hóa truyền thống rất dễ bị mai một. Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm văn hóa trong trường học giúp học sinh hiểu và yêu hơn bản sắc dân tộc cũng như gìn giữ, lan tỏa những nét đẹp văn hóa truyền thống cho thế hệ sau", cô Quang bày tỏ.