Tại Hội thảo quốc tế “Học tập trải nghiệm trong giáo dục đại học định hướng đổi mới sáng tạo: Từ thực tiễn đến chiến lược”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, nếu hoạt động giảng dạy, nghiên cứu còn tách rời nhu cầu của doanh nghiệp và địa phương thì đại học khó có thể trở thành động lực phát triển như kỳ vọng.
Nhấn mạnh mục tiêu chiến lược của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, cô Mai cho hay, giai đoạn 2026-2030, nhà trường đặt mục tiêu mỗi năm hợp tác với ít nhất 100 doanh nghiệp, đưa học tập trải nghiệm gắn với doanh nghiệp thành nội dung cốt lõi của đào tạo. [1]
Đại diện một số đơn vị thành viên trực thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cao kế hoạch thực hiện mục tiêu này và đã lên phương án triển khai cụ thể.
Thể hiện định hướng đại học gắn chặt với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Đức Lung - Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, việc gắn hoạt động giảng dạy, nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp và địa phương là điều kiện tiên quyết để trường đại học phát huy vai trò động lực phát triển. Nếu tách rời thực tiễn, tri thức sẽ khó chuyển hóa thành giá trị kinh tế – xã hội.
Với Trường Đại học Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, việc gắn kết giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn luôn là kim chỉ nam trong chiến lược phát triển. Ngay từ khâu xây dựng chương trình đào tạo, nhà trường đã thực hiện nghiên cứu chuyên sâu về xu hướng thị trường lao động để đảm bảo tính thời đại. Trong suốt quá trình vận hành, đơn vị cũng chủ động phối hợp cùng các doanh nghiệp và cơ quan chức năng để khảo sát, tiếp nhận phản hồi. Những đóng góp chuyên môn này là cơ sở quan trọng để trường kịp thời điều chỉnh, bổ sung các kiến thức và kỹ năng thiết yếu, giúp sinh viên đáp ứng tốt nhất yêu cầu của nhà tuyển dụng.
Theo thầy Lung, mục tiêu hợp tác với ít nhất 100 doanh nghiệp/năm giai đoạn 2026 - 2030 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thể hiện định hướng đại học gắn chặt với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Với nhà trường, đây là mục tiêu để trường phấn đấu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và đặc biệt hướng tới thay đổi cơ cấu nguồn thu theo thông lệ của các trường uy tín trên thế giới.
Hơn nữa, việc được tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp cũng giúp giảng viên mở rộng không gian nghiên cứu gắn với thực tiễn, từ đó có thêm kinh nghiệm, kinh phí cùng nhiều cơ hội tạo ra sản phẩm tiêu biểu hoặc khởi nghiệp.
Ngoài ra, người học cũng được tăng cơ hội trải nghiệm, tiếp cận công nghệ, đáp ứng yêu cầu về kiến thức - kỹ năng để tăng cơ hội việc làm.
Còn theo Tiến sĩ Nguyễn Hữu Trí - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học An Giang, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, việc đẩy mạnh gắn kết giữa hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương không chỉ là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học, mà còn giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và hiệu quả hoạt động khoa học – công nghệ.
Việc gắn kết giữa hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học với nhu cầu của xã hội không chỉ dừng lại ở các hoạt động mang tính bổ trợ mà còn cần được xác lập như một triết lý xuyên suốt trong tổ chức và vận hành của cơ sở giáo dục đại học. Đây chính là con đường hiệu quả để chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế – xã hội, đồng thời góp phần đưa các cơ sở giáo dục đại học, trong đó có Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Đại học An Giang, trở thành những trung tâm đổi mới sáng tạo thực chất và bền vững.
Cũng theo thầy Trí, mục tiêu hợp tác với ít nhất 100 doanh nghiệp mỗi năm trong giai đoạn 2026 - 2030 của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là một chỉ tiêu định lượng mà còn là nỗ lực chiến lược nhằm hiện thực hóa mô hình “đại học gắn liền với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”.
Đối với Trường Đại học An Giang, đây là động lực then chốt để đưa học tập trải nghiệm trở thành nội dung cốt lõi, giúp khẳng định vai trò trụ cột của nhà trường trong việc bảo đảm quá trình đào tạo luôn gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của địa phương và thị trường lao động. Việc duy trì mạng lưới đối tác rộng lớn cho phép nhà trường triển khai đồng bộ cơ chế đồng thiết kế và thẩm định chương trình đào tạo, nơi các chuyên gia và nhà quản lý doanh nghiệp trực tiếp tham gia vào Hội đồng xây dựng chuẩn đầu ra, đảm bảo tính cập nhật và sự tương thích cao nhất với yêu cầu khắt khe của nền kinh tế số.
Đối với đội ngũ giảng viên, sự gắn kết chặt chẽ với 100 doanh nghiệp mỗi năm mở ra không gian nghiên cứu và giảng dạy mang tính thực tiễn sâu sắc. Thông qua cơ chế giảng viên thỉnh giảng và các chương trình trao đổi chuyên gia, giảng viên có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các vấn đề thực tế từ doanh nghiệp, từ đó làm giàu vốn kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả hướng dẫn đồ án, khóa luận tốt nghiệp. Đây là giải pháp quan trọng giúp đội ngũ sư phạm xóa bỏ rào cản giữa lý thuyết hàn lâm và kỹ thuật ứng dụng, đồng thời thúc đẩy các hoạt động chuyên môn theo hướng giải quyết những vấn đề mà thị trường đang đòi hỏi.
Đặc biệt, đối với người học, mục tiêu này mang lại những giá trị mang tính bước ngoặt thông qua mô hình “học kỳ doanh nghiệp” và "học tập trải nghiệm”. Việc tăng cường ký kết hợp tác tạo ra cơ sở thực tập đa dạng và chất lượng, nơi sinh viên được tiếp thu kiến thức trực tiếp từ các chuyên gia hàng đầu ngay tại môi trường làm việc chuyên nghiệp. Quá trình này không chỉ giúp người học hoàn thành các nội dung học tập theo tiêu chuẩn thực tế mà còn giúp các em sớm hình thành tư duy nghề nghiệp, rèn luyện kỷ luật lao động và kỹ năng thích ứng. Sự tham gia thực chất của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo chính là lời cam kết mạnh mẽ nhất về chất lượng nguồn nhân lực và cơ hội việc làm rộng mở cho sinh viên sau khi tốt nghiệp, góp phần thu hẹp khoảng cách từ giảng đường đến công sở trong dài hạn.
Trường thành viên đã và đang triển khai nhiều giải pháp để hiện thực hoá mục tiêu
Theo thầy Nguyễn Hữu Trí, Trường Đại học An Giang xác định hợp tác với doanh nghiệp là một trong những trụ cột chiến lược, nhằm bảo đảm quá trình đào tạo luôn gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của địa phương và thị trường lao động.
Trên cơ sở đó, nhà trường đã và đang triển khai đồng bộ nhiều cơ chế nhằm duy trì mối quan hệ hợp tác bền vững với doanh nghiệp, góp phần đồng hành cùng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hiện thực hoá mục tiêu.
Trước hết, nhà trường thực hiện cơ chế đồng thiết kế và thẩm định chương trình đào tạo, trong đó các chuyên gia, nhà quản lý doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình xây dựng và thẩm định chương trình, góp phần bảo đảm chuẩn đầu ra phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Tất cả các chương trình đào tạo xây dựng mới đều có sự tham gia của nhà sử dụng lao động với tư cách là thành viên hội đồng xây dựng và hội đồng thẩm định. Đồng thời, các chương trình đào tạo của trường được định kỳ rà soát, cải tiến theo quy định, trong đó việc tham vấn ý kiến doanh nghiệp là nội dung bắt buộc.
Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh triển khai mô hình “học kỳ doanh nghiệp” và “học tập trải nghiệm” thông qua việc tăng cường ký kết hợp tác với doanh nghiệp, địa phương trong đào tạo được nhà trường chú trọng. Nhiều học phần thực tế được tổ chức với sự tham gia trực tiếp của chuyên gia đến từ doanh nghiệp trong giảng dạy và hướng dẫn, góp phần xóa bỏ khoảng cách giữa lý thuyết và thực hành. Sinh viên được yêu cầu tham gia hoạt động thực tế và hoàn thành nội dung học tập theo hướng dẫn của doanh nghiệp để được đánh giá, từng bước hình thành học kỳ doanh nghiệp trong các chương trình đào tạo. Trong thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả mô hình này.
Ngoài ra, nhà trường đã xây dựng và triển khai cơ chế giảng viên thỉnh giảng, trong đó mời các chuyên gia, nhà quản lý tại những cơ sở thực tiễn đáp ứng yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm tham gia giảng dạy, hướng dẫn đồ án, khóa luận tốt nghiệp và các hoạt động chuyên môn khác. Đây là giải pháp quan trọng nhằm tăng cường sự tham gia thực chất của doanh nghiệp vào quá trình đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả hợp tác trong dài hạn.
Nhằm hiện thực hóa mục tiêu trở thành động lực phát triển của địa phương, Trường Đại học An Giang, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh xác định việc tăng cường gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và doanh nghiệp là giải pháp then chốt để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn 2026 - 2030.
Bên cạnh các cơ chế huy động chuyên gia doanh nghiệp tham gia xây dựng, thẩm định và triển khai chương trình đào tạo đã được đề cập, nhà trường tiếp tục triển khai nhiều chính sách nhằm thúc đẩy sự kết nối hiệu quả giữa giảng viên, người học và đội ngũ chuyên gia thực tiễn.
Trước hết, nhà trường chú trọng hỗ trợ và khuyến khích giảng viên gắn với thực tiễn địa phương và doanh nghiệp thông qua việc tạo điều kiện về kinh phí và thời gian để giảng viên đi học tập thực tế, trao đổi kinh nghiệm, khảo sát nhu cầu nguồn nhân lực. Trên cơ sở đó, giảng viên cập nhật nội dung chương trình đào tạo, tài liệu giảng dạy và chuyển hóa các bài toán sản xuất, kinh doanh thành chủ đề học tập, nghiên cứu cho sinh viên.
Bên cạnh đó, nhà trường duy trì và không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động ngày hội việc làm. Đây là hoạt động thường niên có ý nghĩa quan trọng trong việc kết nối doanh nghiệp, giảng viên và sinh viên. Thông qua hoạt động này, các bên có điều kiện trao đổi trực tiếp về nhu cầu tuyển dụng, yêu cầu nghề nghiệp và định hướng phát triển nguồn nhân lực. Quy mô tổ chức ngày càng được mở rộng, thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp phù hợp với ngành nghề đào tạo của nhà trường, qua đó hình thành cầu nối hiệu quả giữa nhà trường và doanh nghiệp địa phương.
Ngoài ra, việc xây dựng hệ sinh thái kết nối bền vững thông qua việc phát triển các mạng lưới chuyên môn, diễn đàn đối thoại và hợp tác với lãnh đạo doanh nghiệp cũng đã được nhà trường triển khai. Đây là môi trường để hình thành các cộng đồng học thuật và nghề nghiệp đa dạng, tạo nền tảng cho sự hợp tác lâu dài, phục vụ mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.
Trong khi đó, theo thầy Vũ Đức Lung, để biến các bài toán thực tiễn từ doanh nghiệp và địa phương thành các đề tài nghiên cứu và dự án khởi nghiệp ngay trong trường học, Trường Đại học Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai mô hình phòng thí nghiệm nghiên cứu – phát triển (R&D) liên kết doanh nghiệp, tiêu biểu là phòng thí nghiệm hợp tác với Tập đoàn ROSEN (Đức). Nhờ đó, quá trình đào tạo, nghiên cứu được kết hợp nhuần nhuyễn, tạo ra nhiều sản phẩm được ứng dụng không chỉ tại Việt Nam mà còn ở Đức và nhiều quốc gia khác. Đây là minh chứng rõ nét cho việc xóa bỏ ranh giới giữa lý thuyết và nhu cầu thị trường thông qua hợp tác có chiều sâu và bền vững giữa cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp.
Thầy Lung cũng cho biết, Trường Đại học Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã có những chính sách để tăng cường sự kết nối giữa giảng viên, người học và chuyên gia thực tiễn từ doanh nghiệp.
Cụ thể, nhà trường ban hành chính sách khuyến khích giảng viên tham gia dự án với doanh nghiệp, mời chuyên gia từ doanh nghiệp đồng giảng dạy và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu khoa học thông qua đồ án, thực tập và khóa luận tốt nghiệp. Người học được công nhận tín chỉ từ học tập, trải nghiệm, thực tập theo dự án thực.
Đồng thời, nhà trường phát triển mạng lưới chuyên gia, cựu sinh viên đến từ doanh nghiệp để duy trì kết nối thường xuyên, bền vững. Hiện nay, nhà trường đã triển khai mạng lưới kết nối giữa trường và doanh nghiệp nhiều năm, các môn học do chuyên gia, kỹ sư FSoft, Renesas, Faraday, Bosch… dày dặn kinh nghiệm của các doanh nghiệp uy tín và có quy mô lớn trên địa bàn tham gia giảng dạy, truyền đạt cho sinh viên.
Tài liệu tham khảo:
[1] https://nhandan.vn/hoc-tap-trai-nghiem-trong-giao-duc-dai-hoc-doi-moi-sang-tao-post940287.html