Trường đại học lý giải nguyên nhân không tuyển thẳng thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật

Tính đến thời điểm hiện tại, nhiều trường đại học đã đăng tải phương án tuyển sinh năm 2026. Trong đó, có hai trường đại học công bố không xét tuyển thẳng thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế là Trường Đại học Ngoại thương và Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Theo đại diện hai nhà trường cho biết, quyết định trên xuất phát từ yêu cầu bảo đảm chất lượng đầu vào, mức độ phù hợp với chương trình đào tạo và xu hướng điều chỉnh phương thức tuyển sinh theo hướng toàn diện hơn trong bối cảnh tuyển sinh mới.

Chuyển từ "xét tuyển thẳng" sang "cộng điểm" với giải khoa học kỹ thuật

Theo thông báo các phương thức xét tuyển đại học chính quy năm 2026 của Trường Đại học Ngoại thương, tổng chỉ tiêu tuyển sinh của trường năm nay dự kiến là 4.550 chỉ tiêu (tăng 390 chỉ tiêu so với năm 2025), bao gồm trụ sở chính ở Hà Nội, cơ sở II ở Thành phố Hồ Chí Minh và cơ sở ở Quảng Ninh.

Nhà trường tuyển sinh theo 4 phương thức gồm: Xét tuyển thẳng theo Quy chế tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Xét tuyển sử dụng kết quả học tập trung học phổ thông khi đáp ứng các điều kiện đảm bảo chất lượng của nhà trường; Xét tuyển sử dụng kết quả thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026; Xét tuyển sử dụng chứng chỉ đánh giá năng lực, đánh giá tư duy trong nước và đánh giá năng lực quốc tế.

Đáng chú ý, với phương thức xét tuyển thẳng, năm 2026, Trường Đại học Ngoại thương không xét tuyển thí sinh đoạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế. Theo đó, nhà trường xét tuyển thẳng các trường hợp như sau:

Thí sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông, tham gia hoặc đạt giải trong kỳ thi Olympic quốc tế các môn theo tổ hợp môn xét tuyển của trường (gồm: Toán, Tin học, Vật lý, Hoá học, Ngữ văn, Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Trung, Tiếng Nhật). Thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng.

Thí sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông, đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia các môn trong tổ hợp môn xét tuyển của trường (gồm các môn Toán, Tin học, Vật lý, Hoá học, Ngữ văn, Tiếng Anh, Tiếng Pháp, Tiếng Trung, Tiếng Nhật). Thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng.

Thí sinh đã tốt nghiệp trung học phổ thông, đạt giải chính thức trong các cuộc thi nghệ thuật quốc tế về ca, múa, nhạc, mỹ thuật được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận. Thời gian đạt giải không quá 4 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng và được xét tuyển thẳng vào Chương trình định hướng nghề nghiệp quốc tế Kinh doanh sáng tạo và Công nghiệp văn hoá.

Bên cạnh đó, thí sinh cần có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 theo tổ hợp xét tuyển của trường, bao gồm cả điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, đạt từ 24 điểm trở lên (ngưỡng điểm đảm bảo chất lượng của trường có thể điều chỉnh trên cơ sở phổ điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông thực tế năm 2026).

Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về lý do nhà trường không xét tuyển thẳng đối với thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế, Thạc sĩ Phạm Thanh Hà - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý Đào tạo, Trường Đại học Ngoại thương cho biết: "Đặc thù của các cuộc thi Khoa học kỹ thuật là hình thức dự thi theo nhóm, trong khi công tác xét tuyển đại học lại cần đánh giá trên cơ sở năng lực cá nhân, gắn với các tổ hợp môn xét tuyển cụ thể.

Vì vậy, sau khi cân nhắc tính phù hợp với bối cảnh tuyển sinh mới, Trường Đại học Ngoại thương điều chỉnh theo hướng thận trọng và thống nhất hơn, không tuyển thẳng riêng đối với giải Khoa học kỹ thuật, nhưng vẫn ghi nhận và xem xét thành tích này trong các phương thức xét tuyển phù hợp khác, thông qua cơ chế cộng điểm theo loại giải, trên cơ sở bảo đảm tính công bằng, minh bạch và khả thi trong toàn bộ quy trình tuyển sinh.

Có thể hiểu đây là sự điều chỉnh về cách thức xét tuyển, nhà trường luôn khuyến khích và ghi nhận hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng tạo của học sinh".

Theo đó, thí sinh tham gia, đạt giải trong các Cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc tế, quốc gia do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức và cử tham gia, có nội dung thi được Hội đồng tuyển sinh đánh giá là phù hợp với tổ hợp xét tuyển của trường, được xem xét cộng điểm ưu tiên, cụ thể: giải Nhất cộng 3 điểm; giải Nhì cộng 2 điểm; giải Ba cộng 1,5 điểm; giải Khuyến khích cộng 1 điểm; tham gia đội tuyển học sinh giỏi cấp Quốc gia cộng 0,5 điểm.

Các tổ hợp xét tuyển tương ứng với từng chương trình đào tạo (được quy định chi tiết tại thông tin tuyển sinh đại học chính quy năm 2026) gồm: A00 (Toán, Vật lý, Hóa học); A01 (Toán, Vật lý, Tiếng Anh); D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh); D03 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Pháp); D04 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Trung Quốc); D06 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Nhật); D07 (Toán, Hóa học, Tiếng Anh).

Được biết, năm 2026, Trường Đại học Ngoại Thương dự kiến mở mới 10 ngành đào tạo, phát triển 3 ngành đào tạo từ các chương trình hiện có và mở thêm 1 chương trình đào tạo mới thuộc ngành đã có, với tổng chỉ tiêu tuyển sinh cho các ngành/chương trình đào tạo mới dự kiến khoảng 370 chỉ tiêu. Phần lớn các chương trình mới được thiết kế theo mô hình định hướng nghề nghiệp quốc tế và giảng dạy bằng tiếng Anh, tăng cường tính thực tiễn và khả năng thích ứng nghề nghiệp cho sinh viên.

Đảm bảo mức độ phù hợp với chương trình đào tạo của nhà trường

Tại Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội), theo thông tin tuyển sinh năm 2026, nhà trường cũng không xét tuyển thẳng thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế.

Nhà trường chỉ xét tuyển thẳng với thí sinh đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, quốc tế do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức; thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét tuyển thẳng và tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 được xét tuyển thẳng vào bậc đại học theo ngành phù hợp với môn thi đã đạt giải, cụ thể:

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) lý giải: "Qua quá trình theo dõi và đánh giá chất lượng đầu vào cũng như mức độ phù hợp của sinh viên đối với chương trình đào tạo trong những năm gần đây, nhà trường nhận thấy rằng những thí sinh có nền tảng kiến thức Toán và Vật lý vững vàng mới có thể đáp ứng tốt yêu cầu học tập tại trường.

Với đặc thù đào tạo các ngành công nghệ, kỹ thuật có hàm lượng chuyên môn cao, chương trình học đòi hỏi kiến thức về Toán và Vật lý rất lớn, vì vậy, nhà trường đặc biệt chú trọng tiêu chí này ngay từ khi tuyển sinh nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo và sự phát triển lâu dài của sinh viên.

Bên cạnh đó, các nội dung nghiên cứu trong các cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp quốc gia, quốc tế phần lớn cũng là những kiến thức mà sinh viên sẽ được đào tạo bài bản khi theo học tại Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội). Do đó, nhà trường quyết định không xét tuyển thẳng đối với thí sinh đạt giải khoa học kỹ thuật quốc gia, quốc tế, mà chỉ áp dụng tuyển thẳng đối với thí sinh đạt giải các kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc các kỳ thi Olympic quốc tế, nhằm lựa chọn những thí sinh có nền tảng khoa học cơ bản phù hợp nhất với chương trình đào tạo".

Năm 2026, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) dự kiến tuyển 4.080 sinh viên đại học chính quy và dành 5% chỉ tiêu cho phương thức xét tuyển thẳng. 95% chỉ tiêu còn lại trường dành cho 3 phương thức gồm: xét điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông; xét điểm thi đánh giá năng lực do Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức; xét chứng chỉ quốc tế SAT.

Đối với các thí sinh không dùng quyền tuyển thẳng sẽ được ưu tiên xét tuyển. Mức điểm cộng theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, và của Đại học Quốc gia Hà Nội. Thí sinh đạt nhiều thành tích, có nhiều điểm cộng, chỉ được tính 1 lần với mức điểm/thành tích cao nhất.

Nhà trường cũng lưu ý thêm, Đại học Quốc gia Hà Nội không xét cộng điểm ưu tiên đối với các cuộc thi học sinh giỏi hệ Giáo dục thường xuyên cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương (tổ chức độc lập với cuộc thi học sinh giỏi cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương). Đồng thời, điểm cộng ưu tiên cũng không được áp dụng đối với thí sinh đạt giải tại các cuộc thi khoa học kỹ thuật quốc tế, quốc gia khi xét tuyển vào Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Ngoài ra, dành lời khuyên dành cho thí sinh trong mùa tuyển sinh đại học năm 2026, Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình nhấn mạnh một số điểm quan trọng.

Thứ nhất, thí sinh cần tập trung ôn tập tốt kiến thức ở bậc trung học phổ thông và chuẩn bị thật kỹ cho kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cũng như các phương thức xét tuyển khác.

Thứ hai, khi lựa chọn ngành học, thí sinh cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng giữa nguyện vọng cá nhân, năng lực học tập và điều kiện gia đình, bảo đảm ngành học phù hợp với sở trường và định hướng nghề nghiệp lâu dài.

Thứ ba, thí sinh không nên chỉ lựa chọn theo tên ngành mà cần tìm hiểu sâu về chương trình đào tạo của từng trường, bởi cùng một ngành nhưng nội dung đào tạo có thể khác nhau đáng kể giữa các cơ sở giáo dục đại học.

Về cách sắp xếp nguyện vọng, thí sinh nên chia thành ba nhóm: nhóm nguyện vọng ước mơ (các ngành có điểm chuẩn cao, yêu thích nhất); nhóm nguyện vọng phù hợp với năng lực; nhóm nguyện vọng an toàn, có điểm chuẩn thấp hơn để tăng khả năng trúng tuyển.

Sau khi trúng tuyển, thí sinh cần xác định rõ mục tiêu, yêu thích ngành học đã chọn và tập trung học tập nghiêm túc. Đồng thời, cần chuẩn bị sức khỏe tốt để đáp ứng cường độ học tập cao ở bậc đại học, đặc biệt đối với các ngành công nghệ, kỹ thuật và khoa học tự nhiên vốn có khối lượng kiến thức nặng hơn nhiều so với bậc phổ thông.