Tréo ngoe đào tạo Y khoa: Trường chuyên ngành chỉ tuyển B00, trường tư tuyển cả tổ hợp có môn Văn

Thực tế trong tuyển sinh ngành Y khoa 2026 cho thấy, trong khi nhiều trường lâu đời giữ chỉ xét tuyển B00, số trường lại dự kiến xét tuyển lên tới 6-7 tổ hợp cho ngành Y khoa, có cả các tổ hợp có môn Giáo dục kinh tế và pháp luật, Ngữ Văn. Điều này đặt ra một số băn khoăn về chất lượng đầu vào của người học ngành học này cũng như khả năng theo học được của sinh viên.

Vì sao sinh viên Y khoa cần phải có nền tảng cốt lõi về Toán, Hóa, Sinh?

Trường Đại học Y Dược Cần Thơ là một trong những cơ sở đào tạo dự kiến năm 2026 vẫn giữ nguyên việc chỉ tuyển sinh tổ hợp B00 đối với ngành Y khoa.

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Tiến sĩ, Bác sĩ Phạm Kiều Anh Thơ – Trưởng phòng Đào tạo đại học, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ cho biết, mỗi cơ sở đào tạo có mục tiêu và chuẩn đầu ra riêng nên việc lựa chọn tổ hợp xét tuyển có thể khác nhau giữa các trường. Trong nhiều năm qua, nhà trường vẫn duy trì tuyển sinh ngành Y khoa bằng tổ hợp B00. Tuy nhiên, năm 2026 dự kiến sẽ có điểm mới là mở rộng thêm phương thức xét tuyển nhằm tạo thêm cơ hội cho thí sinh.

Theo đó, bên cạnh phương thức xét tuyển dựa trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, nhà trường dự kiến bổ sung thêm phương thức sử dụng kết quả kỳ thi V-SAT và kết quả tốt nghiệp trung học phổ thông ở nước ngoài.

Cô Thơ cho biết, việc tiếp tục giữ nguyên tổ hợp xét tuyển B00 được Hội đồng khoa học của nhà trường cân nhắc và quyết định dựa trên nhiều yếu tố như chất lượng đầu vào, nền tảng kiến thức cần thiết của người học cũng như chuẩn đầu ra mà nhà trường đặt ra đối với sinh viên ngành Y khoa.

Theo đại diện nhà trường, xét theo truyền thống đào tạo cũng như thực tiễn tuyển sinh nhiều năm qua, tổ hợp B00 được xem là tổ hợp phù hợp đối với khối ngành sức khỏe. Thực tế đào tạo cho thấy các môn trong tổ hợp này đóng vai trò nền tảng quan trọng đối với sinh viên theo học ngành Y khoa nói riêng và lĩnh vực khoa học sức khỏe nói chung.

Trường Y Dược (Đại học Đà Nẵng) hiện chưa công bố tổ hợp và phương thức tuyển sinh năm 2026. Tuy nhiên, theo thông tin tuyển sinh năm 2025, đối với ngành Y khoa và ngành Răng – Hàm – Mặt, nhà trường xét tuyển theo hai tổ hợp gồm B00 (Toán, Hóa, Sinh) và B08 (Toán, Sinh, Anh).

Trao đổi về vấn đề này, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Viết Nho – Hiệu trưởng Trường Y Dược (Đại học Đà Nẵng) cho biết, trong những năm gần đây nhiều cơ sở đào tạo đã mở rộng tổ hợp xét tuyển đối với một số ngành học.

Hiện nay, có quan điểm cho rằng bác sĩ khi hành nghề ngoài năng lực chuyên môn còn cần có kỹ năng viết lách, tư vấn, giao tiếp… vì vậy một số trường đã mở rộng tuyển sinh thêm các tổ hợp có môn Ngữ văn. Tuy nhiên, theo thầy Nho, đối với ngành Y khoa, các môn nền tảng cốt lõi vẫn phải là Toán, Hóa, Sinh – những môn học liên quan trực tiếp đến lĩnh vực Y học.

Theo thầy Nho, ngành Y học gắn liền với việc nghiên cứu và làm việc trực tiếp trên cơ thể con người, đồng thời phải tiếp cận nhiều kiến thức liên quan đến các phản ứng hóa học và khoa học tự nhiên. Vì vậy, nếu thiếu nền tảng ở những môn học này, người học sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp thu chương trình đào tạo. Thực tế cho thấy chương trình Y khoa tương đối nặng, nếu nền tảng khoa học cơ bản yếu thì rất khó theo học lâu dài. Trong trường hợp mở rộng tổ hợp xét tuyển khiến đầu vào “dễ” hơn, sinh viên có thể trúng tuyển nhưng sau một thời gian học tập cũng dễ bỏ dở vì không theo được chương trình. Tuy vậy, đối với một số ngành khác thuộc lĩnh vực sức khỏe như Tâm lý học lâm sàng, có thể xem xét mở rộng tổ hợp xét tuyển linh hoạt hơn.

Trong bối cảnh các trường đại học được tự chủ tuyển sinh, việc ban hành quy định bắt buộc các ngành như Y khoa hay Răng – Hàm – Mặt chỉ được tuyển sinh theo một số tổ hợp nhất định là điều không dễ thực hiện.

Theo Hiệu trưởng Trường Y Dược (Đại học Đà Nẵng), ở nhiều quốc gia phát triển trên thế giới, khi tuyển sinh vào ngành Y khoa, thí sinh đều phải tham gia các bài kiểm tra liên quan đến các môn khoa học cơ bản. Riêng tại Mỹ, người học muốn dự tuyển vào ngành Y phải hoàn thành chương trình cử nhân trước đó, thường là các ngành có liên quan đến khoa học sức khỏe, đồng thời phải trải qua các vòng phỏng vấn để đánh giá thái độ và động cơ nghề nghiệp.

Đối với Trường Y Dược (Đại học Đà Nẵng), thầy Nho cho biết ngoài tổ hợp truyền thống B00 và tổ hợp B08, hiện nhà trường chưa có đủ dữ liệu khoa học để “mạo hiểm” tuyển sinh ngành Y khoa bằng những tổ hợp có các môn như Ngữ văn hay Giáo dục kinh tế và pháp luật,…

Cần tăng cường các biện pháp đánh giá năng lực học tập đầu vào phù hợp với đặc thù ngành Y

Trong khi đó, theo Tiến sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Trọng Tuấn - Phó trưởng phòng Quản lý Đào tạo Trường Đại học Y khoa Vinh, hiện nay, việc nhiều trường đào tạo y khoa lâu đời vẫn chỉ tuyển sinh tổ hợp truyền thống B00 (Toán, Hóa học, Sinh học) trong tuyển sinh ngành Y khoa và Răng-Hàm-Mặt là hoàn toàn có cơ sở khoa học và thực tiễn. Đây là ba môn học nền tảng gắn trực tiếp với các kiến thức cơ bản của y học như Sinh học, Giải phẫu, Lý sinh, Hóa sinh, Sinh lý học hay Dược lý học…. Khi thí sinh có nền tảng tốt về các môn khoa học tự nhiên ngay từ đầu vào, quá trình đào tạo sau đó sẽ thuận lợi hơn và giúp đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực y tế.

Ngoài ra, ngành Y là lĩnh vực đặc thù, thời gian đào tạo dài, khối lượng kiến thức khoa học rất lớn và liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người. Vì vậy, việc tuyển sinh dựa trên các tổ hợp thiên về khoa học tự nhiên giúp lựa chọn được những thí sinh có tư duy khoa học và khả năng tiếp thu tốt các môn học cơ sở trong chương trình đào tạo.

Trước thực tiễn một số trường mở rộng nhiều tổ hợp xét tuyển khối ngành sức khỏe, thầy Tuấn cho rằng, việc làm có thể giúp đa dạng hóa nguồn tuyển, tuy nhiên với những ngành đặc thù như Y khoa, các tổ hợp xét tuyển nên ưu tiên hoặc xoay quanh các môn khoa học tự nhiên. Điều này góp phần duy trì chuẩn đầu vào và đảm bảo chất lượng đào tạo của ngành y trong dài hạn.

Hơn nữa, thực tế hiện nay cũng cho thấy các cơ sở đào tạo ngành Y khoa có cách tiếp cận khác nhau trong tuyển sinh. Một số trường y lâu đời vẫn duy trì tổ hợp B00 trong khi một số trường đa ngành mở rộng nhiều tổ hợp. Điều này phần nào phản ánh quyền tự chủ tuyển sinh của các trường theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, sự khác biệt trong tổ hợp xét tuyển cũng phần nào xuất phát từ định hướng đào tạo và chuẩn đầu ra của từng cơ sở. Mỗi trường có thể xây dựng chương trình đào tạo với mức độ nhấn mạnh khác nhau về kiến thức khoa học cơ bản, kỹ năng lâm sàng hoặc các năng lực bổ trợ khác. Vì vậy, việc lựa chọn tổ hợp xét tuyển được xem như một cách để các trường tuyển chọn thí sinh phù hợp với định hướng đào tạo và chuẩn đầu ra mà chương trình hướng tới.

Trong bối cảnh cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, thầy Tuấn cho rằng, việc tuyển sinh các ngành thuộc lĩnh vực Khoa học sức khỏe nên được quản lý theo hướng vừa bảo đảm quyền tự chủ của các trường, vừa có những chuẩn chung tối thiểu về đầu vào. Các tổ hợp xét tuyển nên ưu tiên hoặc bắt buộc có các môn khoa học tự nhiên cốt lõi như Sinh học, Hóa học hoặc Toán học, vì đây là nền tảng của chương trình đào tạo.

Không những vậy, cơ quan quản lý và các trường cũng cần tăng cường các biện pháp đánh giá năng lực học tập phù hợp với đặc thù ngành Y, nhằm đảm bảo sinh viên có đủ năng lực theo học chương trình dài và nặng về khoa học.

“Tôi cũng đồng tình rằng, một bác sĩ hiện đại ngoài chuyên môn còn cần kỹ năng giao tiếp, hiểu biết pháp luật, quản lý và kinh tế y tế. Tuy nhiên, những năng lực này có thể được đào tạo trong quá trình học tại trường đào tạo Y. Trong khi đó, nền tảng khoa học tự nhiên – đặc biệt là Sinh học và Hóa học – lại là điều kiện rất quan trọng để sinh viên có thể tiếp thu kiến thức y học ngay từ năm đầu.

Vì vậy, việc mở rộng tổ hợp xét tuyển nếu có cũng nên thực hiện một cách thận trọng, không nên làm giảm vai trò của các môn khoa học cơ bản trong tuyển sinh. Nhìn chung, tuyển sinh cần hướng tới mục tiêu quan trọng nhất là bảo đảm chất lượng đào tạo và chất lượng đội ngũ thầy thuốc trong tương lai, bởi y tế là lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của người dân”, Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Trọng Tuấn nhấn mạnh.