Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT (gọi tắt là Thông tư 01) về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học là cơ sở để thực hiện quy hoạch, sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học; đánh giá và giám sát các điều kiện đảm bảo chất lượng, việc thực hiện trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật.
Theo quy định, các cơ sở giáo dục đại học phải chốt số liệu vào ngày 31 tháng 12 hằng năm; đối với số liệu về tài chính, thời điểm chốt số liệu là ngày 31 tháng 3 của năm tiếp theo.
Để tìm hiểu rõ hơn về việc đáp ứng các tiêu chuẩn, tiêu chí tại Thông tư 01, phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam gửi câu hỏi tới Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh và đã nhận được chia sẻ của nhà trường.
Trường chưa có giảng viên chức danh giáo sư
Tỷ lệ giảng viên toàn thời gian có trình độ tiến sĩ theo điểm a, tiêu chí 2.3, Thông tư số 01/2024/TT-BGDĐT về Chuẩn cơ sở giáo dục đại học quy định: “Không thấp hơn 20% và từ năm 2030 không thấp hơn 30% đối với cơ sở giáo dục đại học không đào tạo tiến sĩ; không thấp hơn 5% và từ năm 2030 không thấp hơn 10% đối với các trường đào tạo ngành đặc thù không đào tạo tiến sĩ".
Theo bảng thống kê đội ngũ giảng viên toàn thời gian tại Báo cáo đánh giá thực hiện chuẩn cơ sở giáo dục đại học (số liệu năm 2024) của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh ngày 28/4/2025 cho thấy, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ của nhà trường trong năm 2024 đạt 17,48%.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh cho biết: “Theo Báo cáo chuẩn cơ sở giáo dục đại học năm 2024, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh đạt 17,48%, chưa đạt chuẩn cơ sở giáo dục đại học tại thời điểm báo cáo.
Tuy nhiên, từ thời điểm lập báo cáo đến nay, nhà trường đã có thêm 12 nghiên cứu sinh bảo vệ thành công luận án tiến sĩ. Do đó, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ hiện nay của trường đạt 20,6%, đáp ứng chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT.
Bên cạnh đó, hiện nay nhà trường có 19 nghiên cứu sinh đang tiếp tục thực hiện luận án tiến sĩ, vì vậy tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới”.
Theo báo cáo, nhà trường có tổng 206 giảng viên, giảm 41 người so với năm 2023. Trong đó có 36 tiến sĩ, 169 thạc sĩ và 1 cử nhân. Nhà trường hiện chưa có giáo sư nào. Ở năm 2023, nhà trường có tổng 247 giảng viên; trong đó có 3 phó giáo sư, 39 tiến sĩ và 205 thạc sĩ.
Năm 2024, tỷ lệ người học quy đổi trên giảng viên đạt 23,99% và tỷ lệ giảng viên cơ hữu trong độ tuổi lao động đạt 97,57%.
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh cho biết, trong quá trình khuyến khích giảng viên có trình độ tiến sĩ phấn đấu đạt chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư, nhà trường gặp một số khó khăn cả khách quan và chủ quan.
Một là nguồn lực tài chính dành cho hoạt động nghiên cứu khoa học còn hạn chế.
Hai là cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu chưa thật sự đồng bộ.
Ba là một bộ phận giảng viên phải đảm nhiệm khối lượng giảng dạy tương đối lớn nên thời gian dành cho nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế còn hạn chế.
Bốn là việc đáp ứng các tiêu chuẩn về công bố khoa học quốc tế, chủ trì đề tài nghiên cứu và tham gia các hoạt động học thuật theo quy định đối với chức danh giáo sư, phó giáo sư cũng là thách thức đối với giảng viên tại các trường đại học địa phương.
Để khuyến khích và tạo điều kiện cho giảng viên phấn đấu đạt các chức danh khoa học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh đã và đang triển khai nhiều chính sách như: hỗ trợ kinh phí nghiên cứu khoa học và công bố quốc tế; ưu tiên giao chủ trì hoặc tham gia các đề tài khoa học; khen thưởng các công bố khoa học có chất lượng; tạo điều kiện cho giảng viên tham gia các hội thảo khoa học trong và ngoài nước; từng bước cải thiện môi trường nghiên cứu và điều kiện làm việc; hỗ trợ thu nhập hằng tháng đối với giảng viên có trình độ tiến sĩ, phó giáo sư và giáo sư.
Ngoài ra, nhà trường đã xây dựng Đề án phát triển đội ngũ giảng viên, trong đó xác định mục tiêu tăng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ, từng bước hình thành đội ngũ giảng viên có chức danh phó giáo sư, giáo sư, đáp ứng chuẩn cơ sở giáo dục đại học theo quy định.
Tỷ lệ sinh viên thôi học năm đầu còn cao do đặc thù vùng miền
Theo quy mô đào tạo theo lĩnh vực và theo trình độ đào tạo trong năm 2024, trình độ đại học của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh có tổng 5.224 sinh viên đang theo học. Trong đó có 4.200 sinh viên đang theo học hệ đại học chính quy và 976 sinh viên theo học hệ vừa làm vừa học.
Trình độ sau đại học của trường có 48 học viên đang theo học; trong đó có 13 học viên theo học lĩnh vực Khoa học giáo dục và đào tạo giáo viên, 35 học viên theo học lĩnh vực Kỹ thuật
Theo bảng chỉ số đánh giá về tuyển sinh và đào tạo năm 2024, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp của nhà trường đạt 74,8%; trong đó có 65% sinh viên tốt nghiệp đúng hạn. Tỷ lệ sinh viên thôi học năm đầu của trường là 22,47%.
Trong khi đó, Tiêu chí 5.2, Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT quy định: Tỷ lệ thôi học, được xác định bằng tỷ lệ người học chưa tốt nghiệp mà không tiếp tục theo học hằng năm, không cao hơn 10% và riêng đối với người học năm đầu không cao hơn 15%.
Lý giải về vấn đề này, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh cho biết, đặc thù kinh tế - xã hội của khu vực Bắc Trung Bộ, đặc biệt tại tỉnh Nghệ An và tỉnh Hà Tĩnh đã ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn học tập và việc làm của thanh niên.
Trong nhiều năm qua, xuất khẩu lao động trở thành một hướng đi phổ biến của người trẻ tại địa phương do cơ hội thu nhập nhanh và khả năng cải thiện kinh tế gia đình. Vì vậy, một bộ phận sinh viên sau khi nhập học một thời gian ngắn đã thay đổi kế hoạch ban đầu, chuyển sang tham gia thị trường lao động hoặc đăng ký đi làm việc ở nước ngoài. Thực tế này khiến tỷ lệ sinh viên thôi học trong năm đầu tại trường vẫn ở mức tương đối cao, phản ánh tác động trực tiếp của điều kiện kinh tế vùng và xu hướng dịch chuyển lao động đối với lựa chọn giáo dục đại học của người học.
Ngoài ra, theo quy định tại Thông tư 01/2024/TT-BGDĐT, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp tối thiểu phải đạt 60%. Theo Báo cáo chuẩn cơ sở giáo dục đại học của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh, tỷ lệ này hiện đạt 74,8%, đáp ứng yêu cầu theo quy định. Đối với tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng hạn, Thông tư 01 quy định tối thiểu 40%, trong khi hiện nay tỷ lệ này của nhà trường đạt 65%, cũng đáp ứng yêu cầu.
Để nâng cao chất lượng đào tạo, giảm tỷ lệ sinh viên thôi học và hỗ trợ người học tiếp cận cơ hội việc làm đúng chuyên ngành sau khi tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.
Trong đó, nhà trường tập trung điều chỉnh và cập nhật chương trình đào tạo theo hướng tiếp cận CDIO nhằm tăng tính thực tiễn, gắn đào tạo với yêu cầu của thị trường lao động. Đồng thời, các hoạt động hỗ trợ sinh viên cũng được tăng cường thông qua hệ thống cố vấn học tập, giáo viên quản lý sinh viên cùng sự tham gia của Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên để kịp thời nắm bắt và hỗ trợ những trường hợp gặp khó khăn trong quá trình học tập.
Bên cạnh đó, nhà trường chú trọng lấy ý kiến các bên liên quan, đặc biệt là doanh nghiệp, trong quá trình xây dựng và điều chỉnh chương trình đào tạo nhằm bảo đảm nội dung đào tạo sát với nhu cầu thực tế.
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh cũng đẩy mạnh kết nối với doanh nghiệp để tìm kiếm học bổng hỗ trợ sinh viên, đồng thời phối hợp tổ chức các ngày hội việc làm và các đợt tuyển dụng, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận sớm với thị trường lao động. Song song với đó, cơ sở vật chất phục vụ dạy và học tiếp tục được đầu tư, bổ sung nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và trải nghiệm học tập cho sinh viên.
Tại Định hướng phát triển và phân bố mạng lưới đến năm 2030, Quyết định số 452/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 có nêu phương án sắp xếp, phát triển các cơ sở giáo dục đại học như sau: “Củng cố, sắp xếp và tăng cường năng lực đối với các cơ sở giáo dục đại học hiện có; chấm dứt hoạt động trước năm 2028 và giải thể trước năm 2030 đối với cơ sở giáo dục đại học, phân hiệu của cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn hoặc không hoàn thành xác lập vị trí pháp lý theo quy định của pháp luật”.