Hiện nay, lĩnh vực dịch vụ xã hội ở Việt Nam đang phát triển nhanh nhưng còn thiếu hụt đội ngũ nhân lực có năng lực quản lý và phát triển dịch vụ một cách chuyên nghiệp.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Học viện Phụ nữ Việt Nam xây dựng Chương trình đào tạo “Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội”, nhằm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng tốt hơn các đòi hỏi của thực tiễn.
Chương trình tiếp cận chuẩn quốc tế, định hướng năng lực quản trị và phát triển dịch vụ
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Thị Thanh Huyền - Trưởng khoa Khoa Công tác xã hội, Học viện Phụ nữ Việt Nam cho biết, hiện nay, phần lớn nhân lực làm việc trong lĩnh vực dịch vụ xã hội được đào tạo theo hướng hỗ trợ trực tiếp, trong khi các kỹ năng về lập kế hoạch, điều phối, giám sát và đánh giá dịch vụ còn hạn chế.
Bên cạnh đó, năng lực kết nối nguồn lực, xây dựng mô hình dịch vụ bền vững và thích ứng với nhu cầu ngày càng đa dạng của xã hội vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
So với chương trình đào tạo Công tác xã hội hiện nay, điểm khác biệt cốt lõi của chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội nằm ở định hướng đào tạo và năng lực đầu ra.
Cụ thể, theo cô Huyền, nếu chương trình đào tạo Công tác xã hội tập trung vào can thiệp trực tiếp với cá nhân, nhóm và cộng đồng (thông qua các học phần như Công tác xã hội cá nhân, nhóm, phát triển cộng đồng), thì chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội lại nhấn mạnh vào năng lực thiết kế, vận hành và quản trị hệ thống dịch vụ.
Ví dụ, chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội được cấu trúc xoay quanh các học phần như: thiết kế dịch vụ, quản trị chất lượng, phát triển nhân lực, quản lý nguồn lực, xây dựng dự án và giám sát, đánh giá, giúp người học có tư duy quản lý và phát triển ở tầm tổ chức và hệ thống. Trong khi đó, chương trình đào tạo Công tác xã hội chú trọng nhiều hơn đến kỹ năng thực hành nghề nghiệp và tương tác trực tiếp với thân chủ.
“Học viện Phụ nữ Việt Nam hướng tới đào tạo đội ngũ nhân lực vừa có khả năng hỗ trợ, can thiệp trực tiếp với thân chủ, vừa có tư duy hệ thống để thiết kế, tổ chức và phát triển dịch vụ xã hội.
Người học sau khi tốt nghiệp được kỳ vọng có năng lực lập kế hoạch, quản lý chất lượng, điều phối nguồn lực, xây dựng và đánh giá chương trình/dự án xã hội, đồng thời hiểu rõ nhu cầu của các nhóm yếu thế để đảm bảo dịch vụ phù hợp và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu chuyên nghiệp hóa lĩnh vực dịch vụ xã hội trong bối cảnh hiện nay”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Thị Thanh Huyền chia sẻ.
Được biết, chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội được học viện đối sánh với các mô hình quốc tế. Từ đó, có những điều chỉnh sao cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Chia sẻ về điều này, cô Huyền nhấn mạnh, chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo được tham chiếu từ các mô hình đào tạo quốc tế về quản lý và phát triển dịch vụ xã hội, đặc biệt ở các năng lực như quản trị chất lượng, phát triển chương trình, giám sát – đánh giá và điều phối nguồn lực. Tuy nhiên, chương trình được điều chỉnh theo hướng gắn chặt với hệ thống chính sách an sinh xã hội, đặc điểm tổ chức cung cấp dịch vụ và nhu cầu của các nhóm yếu thế trong nước.
Các học phần như: Chính sách xã hội, An sinh xã hội, quản lý dịch vụ theo nhóm đối tượng (trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật…) giúp người học hiểu sâu bối cảnh pháp lý và thực tiễn triển khai tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, chương trình tăng cường tính ứng dụng thông qua các học phần thực hành, kiến tập và thực tập tại cơ sở, nhằm đảm bảo người học không chỉ nắm vững chuẩn quốc tế mà còn có khả năng vận dụng linh hoạt vào điều kiện nguồn lực, văn hóa và hệ thống dịch vụ xã hội trong nước.
Sinh viên cần có khả năng học tập liên ngành
Xu hướng đào tạo liên ngành đã và đang được Học viện Phụ nữ Việt Nam đặc biệt quan tâm. Để học tốt chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội, sinh viên trước hết cần có tư duy chủ động và khả năng học tập liên ngành. Bởi, chương trình có sự kết hợp giữa kiến thức xã hội, quản lý và phát triển dịch vụ. Năng lực tư duy hệ thống và phân tích vấn đề là rất quan trọng để hiểu nhu cầu xã hội và thiết kế các giải pháp phù hợp.
Bên cạnh đó, sinh viên cần rèn luyện các kỹ năng như lập kế hoạch, làm việc nhóm, giao tiếp và điều phối công việc, vì đây là nền tảng cho việc quản trị và vận hành dịch vụ. Kỹ năng nghiên cứu, thu thập và xử lý thông tin cũng giúp người học xây dựng và đánh giá chương trình một cách hiệu quả.
Ngoài ra, sự linh hoạt, tinh thần trách nhiệm và khả năng thích ứng với môi trường thực tiễn cũng sẽ giúp sinh viên tận dụng tốt các học phần thực hành, kiến tập và thực tập, từ đó phát triển năng lực nghề nghiệp một cách vững chắc.
Với những kiến thức được trang bị và tinh thần chủ động của người học, sau khi tốt nghiệp, các em có nhiều cơ hội việc làm trong lĩnh vực dịch vụ xã hội, ở cả khu vực công lập và ngoài công lập.
Cụ thể, sinh viên sau khi tốt nghiệp và tham gia thị trường lao động có thể làm cán bộ quản lý, điều phối dịch vụ tại các cơ sở cung cấp dịch vụ xã hội; làm chuyên viên xây dựng và quản lý dự án trong các tổ chức phi chính phủ (NGOs), tổ chức quốc tế; cán bộ phát triển chương trình, giám sát – đánh giá; hoặc phụ trách truyền thông, vận động chính sách và huy động nguồn lực. Chưa kể, các em vẫn có thể làm nhân viên công tác xã hội nhưng với lợi thế hiểu sâu về hệ thống dịch vụ.
“Lợi thế cạnh tranh của sinh viên tốt nghiệp chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội nằm ở năng lực quản trị dịch vụ theo hướng chuyên nghiệp và hiện đại.
Người học được trang bị tư duy hệ thống, khả năng thiết kế và phát triển dịch vụ dựa trên nhu cầu thực tiễn, cùng với kỹ năng lập kế hoạch, điều phối nguồn lực và quản lý chất lượng. Bên cạnh đó, sinh viên có năng lực xây dựng và triển khai dự án, giám sát – đánh giá hiệu quả hoạt động, cũng như khả năng huy động nguồn lực và truyền thông phát triển dịch vụ”, cô Huyền chia sẻ.
Có thể thấy, việc được đào tạo gắn với thực hành giúp sinh viên chương trình đào tạo Phát triển và Quản lý dịch vụ xã hội thích ứng nhanh với môi trường làm việc đa dạng, từ khu vực công đến các tổ chức xã hội và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.
Sự kết hợp giữa tư duy phát triển và năng lực vận hành thực tiễn giúp người học có thể tham gia ngay vào các vị trí điều phối, quản lý hoặc phát triển dịch vụ, tạo ra giá trị rõ ràng cho tổ chức ngay từ giai đoạn đầu làm việc.