Từ năm 2026, Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên (TNUS) chính thức tuyển sinh ngành Khoa học dữ liệu (mã ngành 7460108). Đây là ngành học thuộc lĩnh vực giao thoa giữa Toán học, Thống kê và Khoa học máy tính, hướng tới mục tiêu đào tạo những người có khả năng khai thác dữ liệu để tạo ra thông tin có giá trị, phục vụ dự báo, phân tích và hỗ trợ ra quyết định trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.
Chương trình đào tạo chú trọng nền tảng tư duy
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Minh Tuyên - Trưởng khoa, Khoa Toán - Tin, Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên bày tỏ, trong kỷ nguyên chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, dữ liệu đang dần trở thành một trong những nguồn tài nguyên quan trọng bậc nhất.
Nếu trước đây dữ liệu chỉ được nhìn nhận như những con số, những thông tin được lưu trữ trong hệ thống máy tính, thì ngày nay, dữ liệu đã trở thành “tài sản chiến lược” quyết định năng lực cạnh tranh và hiệu quả vận hành của mọi tổ chức. Từ doanh nghiệp, ngân hàng, bệnh viện đến cơ quan quản lý nhà nước, khả năng thu thập, phân tích và khai thác dữ liệu ngày càng đóng vai trò then chốt trong dự báo, ra quyết định và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, Khoa học dữ liệu nổi lên như một ngành học tiêu biểu của thời đại số – nơi giao thoa giữa tư duy khoa học, công nghệ hiện đại và nhu cầu thực tiễn của xã hội.
Không chỉ là xu thế của thế giới, phát triển dữ liệu và chuyển đổi số cũng đang là định hướng lớn của Việt Nam trong những năm gần đây. Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đã xác lập rõ mục tiêu thúc đẩy chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Tiếp đó, Quyết định số 142/QĐ-TTg ngày 02/02/2024 phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia đến năm 2030 tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng, kết nối, chia sẻ, quản trị và khai thác hiệu quả dữ liệu để phục vụ quản lý, sản xuất, kinh doanh và phát triển kinh tế - xã hội. Trong dòng chảy đó, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực dữ liệu không chỉ là nhu cầu cấp thiết của thị trường lao động, mà còn là yêu cầu gắn trực tiếp với chiến lược phát triển quốc gia.
"Do vậy, sự ra đời của ngành Khoa học dữ liệu không phải là một bước đi mang tính thời điểm, mà là kết quả của quá trình chuẩn bị bài bản, kỹ lưỡng từ nền tảng học thuật, đội ngũ giảng viên cho đến định hướng phát triển lâu dài của nhà trường" - thầy Tuyên chia sẻ.
Điểm nổi bật của ngành Khoa học dữ liệu tại TNUS là chương trình đào tạo được thiết kế theo hướng xây dựng nền tảng tư duy vững chắc, thay vì chỉ dừng ở việc hướng dẫn sử dụng công cụ. Sinh viên được tiếp cận một cách hệ thống với những nội dung cốt lõi của ngành như tối ưu hóa cho học máy, khai phá dữ liệu, trực quan hóa dữ liệu, học máy thống kê, học sâu…
Đây là những trụ cột quan trọng giúp người học không chỉ biết xử lý dữ liệu, mà còn hiểu bản chất mô hình, biết đặt ra bài toán, đọc kết quả phân tích và chuyển dữ liệu thành tri thức phục vụ thực tiễn. Chính cách tiếp cận này tạo nên khác biệt cho chương trình đào tạo, bởi trong lĩnh vực dữ liệu, công cụ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng tư duy nền tảng mới là yếu tố quyết định năng lực phát triển bền vững của người học.
Một lợi thế đáng chú ý của ngành đến từ chính Khoa Toán - Tin, đơn vị trực tiếp phụ trách đào tạo. Với đội ngũ hơn 10 tiến sĩ, trong đó có các phó giáo sư cùng nhiều giảng viên đang ở độ chín về chuyên môn, giàu kinh nghiệm và nhiệt huyết, sinh viên được học tập trong một môi trường vừa nghiêm túc về học thuật, vừa năng động và khuyến khích sáng tạo. Đây là điều đặc biệt quan trọng đối với một ngành học đòi hỏi đồng thời cả tư duy logic, năng lực phân tích và khả năng thích ứng liên tục với công nghệ mới. Với nền tảng đó, người học không chỉ được tiếp cận tri thức chuyên môn bài bản, mà còn được truyền cảm hứng để khám phá và phát triển bản thân trong một lĩnh vực đầy thử thách nhưng cũng vô cùng hấp dẫn.
Không dừng lại ở giảng dạy, Khoa Toán - Tin còn sở hữu những nhóm nghiên cứu có định hướng gắn chặt với dữ liệu và các bài toán hiện đại, như tối ưu hóa, mô phỏng tính toán cho hệ dữ liệu lớn, giảm bậc – giảm chiều dữ liệu dựa trên đại số tuyến tính và tối ưu, hay đồng bộ hóa dữ liệu trong các mô hình phương trình đạo hàm riêng.
Đáng chú ý hơn, một số hướng nghiên cứu đã được phát triển thành các sản phẩm có tính ứng dụng thực tế cao, như nhận dạng chữ viết hay tổng hợp và nhận dạng giọng nói tiếng Việt trong môi trường đa ngôn ngữ (bao gồm người nước ngoài, người nói tiếng dân tộc thiểu số), và đã được chuyển giao cho nhiều cơ quan, tổ chức. Điều đó đồng nghĩa với việc sinh viên theo học ngành Khoa học dữ liệu tại TNUS không chỉ học lý thuyết trong lớp, mà còn có cơ hội tiếp cận với môi trường nghiên cứu thật, bài toán thật và sản phẩm thật ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường.
Cơ hội nghề nghiệp rộng mở
Theo thầy Tuyên, một trong những câu hỏi lớn nhất mà thí sinh và phụ huynh thường đặt ra là: Học Khoa học dữ liệu ra trường sẽ làm gì? Thực tế cho thấy đây là một trong những ngành có không gian nghề nghiệp rất rộng, bởi ở đâu có dữ liệu, ở đó có nhu cầu nhân lực.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên có thể làm việc trong các công ty công nghệ, ngân hàng, doanh nghiệp fintech, thương mại điện tử, sản xuất công nghiệp, y tế, truyền thông, cơ quan quản lý nhà nước, hoặc tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu tại các trường đại học, viện nghiên cứu. Đây là ngành học không bó hẹp trong một lĩnh vực cụ thể, mà mở ra cơ hội tham gia vào hầu hết những ngành nghề đang chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.
Về vị trí việc làm, người học có thể bắt đầu từ các vai trò gần với phân tích và vận hành dữ liệu như chuyên viên phân tích dữ liệu (Data Analyst), chuyên gia BI (Business Intelligence), sau đó phát triển lên các vị trí chuyên sâu hơn như kỹ sư dữ liệu (Data Engineer), nhà khoa học dữ liệu (Data Scientist) hay kỹ sư AI.
Trong từng môi trường, dữ liệu lại mở ra những cách đóng góp khác nhau: ở ngân hàng và fintech là phân tích hành vi khách hàng, đánh giá rủi ro, phát hiện gian lận; ở thương mại điện tử là cá nhân hóa trải nghiệm và tối ưu doanh thu; trong sản xuất là nâng cao hiệu suất vận hành; trong y tế là hỗ trợ chẩn đoán, dự báo; còn trong giáo dục và nghiên cứu là phân tích, mô hình hóa và phát triển các giải pháp thông minh. Chính sự linh hoạt và khả năng ứng dụng rộng lớn ấy đã làm nên sức hút bền vững của ngành Khoa học dữ liệu trong nhiều năm tới.
Để giúp sinh viên sẵn sàng bước vào thị trường lao động, Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên cũng chú trọng xây dựng môi trường học tập gắn chặt với thực hành và trải nghiệm nghề nghiệp. Sinh viên được học trong hệ thống phòng máy hiện đại, có cơ hội tham gia các đề tài nghiên cứu, thực tập tại doanh nghiệp, tiếp cận học bổng và các chương trình trao đổi quốc tế. Việc học không chỉ gói gọn trong giảng đường, mà được mở rộng thành quá trình tích lũy năng lực thực tế, hình thành bản lĩnh chuyên môn và tư duy hội nhập. Đây là một lợi thế quan trọng trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng đề cao năng lực thực hành, khả năng giải quyết vấn đề và tư duy liên ngành.
Là một trường đại học trẻ, năng động trong hệ thống Đại học Thái Nguyên, Trường Đại học Khoa học từ lâu đã được biết đến là đơn vị có thế mạnh về nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Vì vậy, việc mở ngành Khoa học dữ liệu không phải là bước đi theo phong trào, mà là sự phát triển có cơ sở từ chính nội lực chuyên môn của nhà trường: từ đội ngũ giảng viên, các nhóm nghiên cứu, nền tảng học thuật cho đến nhu cầu thực tiễn của xã hội. Sự chuẩn bị bài bản ấy tạo nên niềm tin rằng ngành Khoa học dữ liệu tại TNUS sẽ không chỉ đáp ứng nhu cầu đào tạo trước mắt, mà còn có khả năng phát triển bền vững, trở thành địa chỉ đào tạo đáng tin cậy cho những người trẻ muốn bước vào lĩnh vực giàu tiềm năng này.
"Trong một thế giới mà dữ liệu đang góp phần định hình tương lai của quản trị, sản xuất, kinh doanh và đời sống, lựa chọn học Khoa học dữ liệu cũng chính là lựa chọn bước vào trung tâm của những chuyển động lớn nhất của thời đại. Đây là ngành học dành cho những bạn trẻ yêu thích Toán học, công nghệ, tư duy phân tích và khát vọng khám phá những giá trị mới từ dữ liệu. Từ mùa tuyển sinh 2026, Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên sẵn sàng mở cánh cửa ấy – một cánh cửa dẫn tới tri thức, cơ hội nghề nghiệp rộng mở và hành trình chinh phục tương lai trong thời đại số" - thầy bày tỏ.