Các chương trình hỗ trợ về kỹ thuật, công nghệ và quản trị góp phần nâng cao nhận thức của bà con nông dân, đồng thời giúp hợp tác xã trên địa bàn thành phố Hà Nội thích ứng tốt hơn với yêu cầu ngày càng cao của thị trường, từng bước nâng tầm giá trị nông sản Thủ đô.
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, bà Đặng Thị Cuối - Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý (xã Đan Phượng, Hà Nội) cho biết, bà từng có hơn 16 năm làm việc tại các trang trại rau hữu cơ ở nước ngoài. Năm 2017, với kinh nghiệm tích lũy được và quyết tâm theo đuổi nông nghiệp sạch, bà trở về nước khởi nghiệp trong lĩnh vực sản xuất rau hữu cơ. Thời gian đầu, do chưa hiểu rõ về điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng trong nước, bà nhiều lần thất bại, thậm chí mất trắng vốn đầu tư.
Vượt qua giai đoạn khó khăn, đến nay hợp tác xã đã phát triển vùng trồng với hơn 30 loại rau, củ chất lượng cao như cải bó xôi, rau diếp, cà chua, cà rốt, bí Nhật… Trên diện tích 5ha, khu sản xuất của hợp tác xã có hơn 80 nhà màng trồng rau hữu cơ, ứng dụng công nghệ phun tưới nhỏ giọt, cung cấp thường xuyên khoảng 6 tấn rau, củ/tháng cho các trường học, khu công nghiệp, nhà hàng.
Toàn bộ sản phẩm được canh tác trong hệ thống nhà lưới theo tiêu chuẩn VietGAP và hữu cơ. Trong đó, có hơn 20 mặt hàng, như rau cải ngồng, cải ngọt, bông hẹ, măng tây, quả ổi, đu đủ được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội công nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao, doanh thu hàng năm đạt khoảng hơn 1 tỷ đồng.
Để duy trì mô hình sản xuất hữu cơ và mở rộng thị trường, hợp tác xã tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm cũng như hoàn thiện quy trình sản xuất theo hướng chuyển đổi kép, đẩy mạnh số hóa và phát triển xanh." hoặc "hoàn thiện quy trình sản xuất theo hướng "chuyển đổi kép" - số hóa mạnh mẽ hơn và xanh hóa toàn diện hơn. Trong quá trình này, sự đồng hành của cơ quan quản lý nhà nước đã góp phần tạo điều kiện giúp hợp tác xã tiếp cận các phương thức sản xuất, quản trị phù hợp với xu hướng phát triển mới của ngành nông nghiệp.
Thông qua các chương trình tập huấn, bồi dưỡng do Liên minh hợp tác xã thành phố Hà Nội tổ chức về chuyển đổi số như: hướng dẫn sử dụng phần mềm quản lý hợp tác xã; ứng dụng nền tảng số trong thương mại điện tử; số hóa quy trình sản xuất (truy xuất nguồn gốc); áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản trị, bán hàng. Về chuyển đổi xanh, có các khóa đào tạo về kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, tiêu thụ năng lượng hiệu quả, giảm phát thải và phát triển các sản phẩm đạt chuẩn OCOP thân thiện với môi trường.
Theo bà Cuối, nội dung tập huấn, bồi dưỡng thường tập trung vào việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, đồng thời hướng dẫn kỹ năng bán hàng đa kênh, khai thác nền tảng thương mại điện tử và mở rộng hệ thống phân phối. Qua đó, hợp tác xã từng bước nâng cao năng lực quản trị, thích ứng với xu hướng thị trường.
Bên cạnh đó, còn có các nội dung hướng dẫn về quá trình chuyển đổi xanh trong nông nghiệp như: hướng dẫn quy trình gieo trồng; chăm sóc cây trồng theo hướng an toàn, bền vững; lựa chọn và sử dụng phân bón, chế phẩm sinh học phù hợp; giảm thiểu chất thải trong canh tác; tái sử dụng phụ phẩm nông nghiệp và áp dụng mô hình sản xuất tuần hoàn.
Những chương trình này vừa hỗ trợ về kỹ thuật vừa góp phần thay đổi nhận thức của người sản xuất. Trước đây, nhiều hộ nông dân chưa phân biệt rõ giữa sản xuất hữu cơ và sản xuất thông thường, chưa nhận thức đầy đủ về tiêu chuẩn "sạch". Thông qua những chương trình hỗ trợ, người dân đã hiểu rõ hơn việc sản xuất an toàn không chỉ đơn thuần là hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật mà còn liên quan đến toàn bộ quy trình từ nguồn nước, đất trồng đến vật tư đầu vào.
Đặc biệt, với sự phát triển của công nghệ kiểm định, sản phẩm không bảo đảm tiêu chuẩn có thể dễ dàng bị phát hiện. Điều này đặt ra yêu cầu khách quan đối với người sản xuất trong việc nâng cao ý thức tuân thủ quy trình sản xuất an toàn, bền vững.
Bên cạnh đẩy mạnh chuyển đổi xanh, Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý đã ứng dụng một số phần mềm vào quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc nông sản. Các phần mềm quản lý giúp số hóa dữ liệu canh tác, hỗ trợ theo dõi và kiểm soát quy trình sản xuất; công nghệ QR cho phép người tiêu dùng tiếp cận thông tin về quá trình gieo trồng, thu hoạch, sử dụng vật tư đầu vào, góp phần nâng cao tính minh bạch cũng như khả năng kiểm chứng chất lượng sản phẩm.
"Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số là hướng đi tất yếu giúp sản xuất nông nghiệp phát triển bền vững và nâng cao giá trị nông sản. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi phải có thời gian, chi phí và sự thay đổi trong nhận thức, thói quen sản xuất của người nông dân, do đó cần có sự đồng hành, hỗ trợ lâu dài từ các cơ quan chức năng", bà Cuối bày tỏ.
Trong thời gian tới, để quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đạt hiệu quả cao hơn, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Tiêu thụ rau hữu cơ công nghệ cao Cuối Quý cho rằng, cần có thêm chính sách hỗ trợ về nguồn vốn cho người dân, hợp tác xã. Phần lớn nguồn lực tài chính của nông dân còn hạn chế, chủ yếu "lấy ngắn nuôi dài" nên việc đầu tư cho đổi mới công nghệ, trang thiết bị còn gặp nhiều khó khăn.
Nếu có thêm các chính sách hỗ trợ phù hợp, người nông dân sẽ có điều kiện đầu tư hệ thống nhà màng, máy móc hiện đại cũng như giải pháp kỹ thuật tiên tiến trong sản xuất. Việc này giúp hợp tác xã giảm gánh nặng lao động thủ công, từng bước chuyển sang sản xuất bài bản, hiện đại hơn, từ đó nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế.