Dù còn gần 5 tháng nữa mới bước vào năm học 2026-2027, nhiều địa phương, trong đó có tỉnh Gia Lai đã chủ động chuẩn bị đội ngũ giáo viên từ sớm. Thực tế cho thấy, tình trạng thiếu giáo viên không phải vấn đề mới mà đã kéo dài nhiều năm, đặc biệt ở các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, ngành giáo dục tỉnh Gia Lai đang tập trung rà soát nhu cầu, đồng thời xây dựng phương án tuyển dụng, điều tiết và sử dụng đội ngũ một cách linh hoạt để chủ động cho năm học tới.
Nhiều nơi vẫn không tuyển đủ giáo viên do số lượng thí sinh dự tuyển rất ít
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Phạm Văn Nam - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai cho biết: “Qua tổng hợp số liệu thống kê từ Ủy ban nhân dân cấp xã và các đơn vị trực thuộc Sở, năm học 2026-2027, toàn ngành giáo dục còn thiếu theo định mức là 2.275 giáo viên (theo quy định định mức tại Thông tư 19, 20/2023/TT-BGDĐT), chưa tính cán bộ quản lý và nhân viên.
Hiện nay, toàn tỉnh Gia Lai đang thiếu giáo viên ở tất cả các cấp học, trong đó thiếu nhiều nhất là bậc trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên với 1.151 giáo viên; tiếp đến là bậc mầm non thiếu 845 giáo viên, trung học cơ sở thiếu 159 giáo viên và tiểu học thiếu 120 giáo viên. Trước thực trạng này, Uỷ ban Nhân dân tỉnh Gia Lai đã có văn bản số 4915/UBND-NC ngày 13/10/2025 báo cáo Bộ Nội vụ và Bộ Giáo dục và Đào tạo về nhu cầu bổ sung biên chế cho ngành giáo dục.
Trên thực tế, tình trạng thiếu giáo viên chủ yếu tập trung tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.
Theo ông Nam, tình trạng thiếu giáo viên hiện nay là vấn đề chung của nhiều địa phương khi triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đồng thời khi phải thực hiện tinh giản biên chế. Dù các địa phương, trong đó có tỉnh Gia Lai đã ưu tiên sử dụng chỉ tiêu biên chế còn lại để tuyển giáo viên cho các môn học mới, nhưng nhiều nơi vẫn không tuyển đủ do số lượng thí sinh dự tuyển rất ít.
Nguyên nhân là một bộ phận ứng viên dự tuyển chưa đáp ứng chuẩn trình độ theo Luật Giáo dục 2019. Bên cạnh đó, nhiều người không mặn mà với nghề giáo vì có cơ hội việc làm khác với thu nhập cao hơn. Ngoài ra, chính sách thu hút và giữ chân giáo viên, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng khó khăn còn thấp, chưa đảm bảo đời sống, nhất là với giáo viên trẻ mới ra trường.
“Qua rà soát, thống kê của Ủy ban nhân dân các xã, phường tại các trường ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi, định mức giáo viên đều thấp hơn so với vùng đồng bằng. Cụ thể, bậc mầm non đạt trung bình 1,55 giáo viên/lớp (trong khi chuẩn là 2,0); bậc tiểu học đạt 1,31 giáo viên/lớp (chuẩn là 1,5); bậc trung học cơ sở đạt 1,63 giáo viên/lớp (chuẩn là 1,9); bậc trung học phổ thông đạt 1,98 giáo viên/lớp (chuẩn là 2,25).
Sau khi sắp xếp, tỉnh Gia Lai có diện tích lớn thứ hai cả nước, dân cư phân bố không đồng đều nên mạng lưới trường lớp phải bố trí trải rộng để đáp ứng nhu cầu học tập. Nhiều điểm trường cách xa trường chính, khiến một bộ phận giáo viên phải di chuyển giữa các điểm trường để giảng dạy. Trước thực tế này, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục chủ động phân công giảng dạy, bố trí kiêm nhiệm hợp lý, triển khai đồng bộ và linh hoạt các giải pháp sắp xếp đội ngũ, bảo đảm đủ định mức theo quy định, không để xảy ra tình trạng có học sinh mà không có giáo viên đứng lớp.
Bên cạnh đó, trong quá trình triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, các điểm trường lẻ gặp nhiều khó khăn trong việc đảm bảo dạy đủ môn và đủ tiết, đặc biệt là các môn Tin học và Ngoại ngữ. Nguyên nhân chủ yếu là nhà trường thiếu giáo viên có chuyên môn phù hợp, đồng thời việc bố trí và điều động giáo viên giữa các điểm trường còn hạn chế.
Ngoài ra, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học tại nhiều điểm trường còn thiếu, nhất là phòng máy tính, hạ tầng công nghệ thông tin và phòng học ngoại ngữ. Bên cạnh đó, điều kiện tổ chức dạy học tại các lớp ghép và điểm trường lẻ còn nhiều hạn chế, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng triển khai chương trình”, ông Nam bày tỏ.
Cùng chia sẻ về vấn đề này, thầy Phạm Công Trình - Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lý Tự Trọng (xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai) cho biết, hiện nay nhà trường đang chưa có giáo viên chính thức giảng dạy môn Giáo dục công dân. Do đó, để duy trì hoạt động dạy học, nhà trường buộc phải tận dụng đội ngũ giáo viên đã được đào tạo từ trước, chủ yếu là những người từng học cao đẳng chương trình Văn - Giáo dục công dân, sau đó liên thông lên đại học ngành Ngữ văn để đảm nhận giảng dạy.
Không chỉ dừng lại ở giải pháp tình thế, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã ký hợp đồng 3 giáo viên ở các môn Thể dục, Địa lý và Toán học để khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, đảm bảo công tác dạy học. Đến đầu kỳ II năm học 2025-2026, nhà trường được điều động thêm 1 giáo viên dạy môn Toán học. Ngoài ra, do chưa được bổ sung đủ nhân lực nên khối lượng công việc của giáo viên tăng cao, dao động từ 17-22 tiết/tuần.
“Bên cạnh đội ngũ giảng dạy, nhà trường còn thiếu nhân viên hỗ trợ. Hiện trường chỉ có 1 nhân viên kế toán, trong khi các vị trí như cán bộ văn thư, thiết bị và y tế vẫn chưa được bố trí. Vì vậy, nhà trường phải phân công giáo viên kiêm nhiệm các công việc này, nhưng đây chỉ là giải pháp tạm thời và dễ phát sinh bất cập do không đúng chuyên môn.
Từ thực tế đó, nhà trường mong muốn sớm được bổ sung đủ giáo viên theo đúng chuyên môn, đồng thời tăng thêm nhân viên hỗ trợ để từng bước khắc phục tình trạng thiếu hụt và nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục”, thầy Trình bày tỏ.
Tương tự, tại Trường Trung học cơ sở Cát Trinh (xã Phù Cát, tỉnh Gia Lai), tình trạng thiếu giáo viên cũng đang đặt ra nhiều khó khăn trong công tác dạy học.
Thầy Phạm Xuân Trứ - Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đơn vị hiện còn thiếu giáo viên ở hai môn Ngữ văn và Toán học, mỗi môn thiếu 1 giáo viên. Đây đều là những môn học quan trọng nên việc thiếu giáo viên phần nào gây áp lực cho công tác tổ chức dạy học của nhà trường.
“Do vậy, nhà trường buộc phải chủ động sắp xếp, phân công giáo viên hiện có để dạy tăng tiết, đồng thời linh hoạt điều chỉnh thời khóa biểu để đảm bảo không có lớp học nào bị gián đoạn. Nhờ đó, hoạt động dạy học cơ bản vẫn được duy trì ổn định, chưa gây xáo trộn lớn đến học sinh, tuy nhiên khối lượng công việc của giáo viên tăng lên có thể tiềm ẩn áp lực về lâu dài.
Đến nay, nhà trường đã kịp thời báo cáo và đề xuất với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh, đồng thời phối hợp rà soát nhu cầu nhân lực để có phương án bổ sung dự kiến vào năm học 2026-2027. Bên cạnh việc chờ tuyển dụng, nhà trường đang tính đến các giải pháp trước mắt như tăng cường sử dụng giáo viên kiêm nhiệm, tận dụng nguồn giáo viên thỉnh giảng hoặc hợp đồng ngắn hạn khi có điều kiện.
Nhìn chung, nhà trường mong muốn được bổ sung đủ giáo viên theo định mức, đặc biệt ở các môn học chính, đồng thời có cơ chế tuyển dụng linh hoạt và chính sách thu hút phù hợp để ổn định đội ngũ. Khi đó, áp lực cho giáo viên sẽ giảm bớt và chất lượng dạy học cũng được đảm bảo ổn định, lâu dài”, thầy Trứ thông tin.
Triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ổn định và phát triển đội ngũ giáo viên bền vững
Theo Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của ngành giáo dục trong thời gian tới và khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, Sở sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị có liên quan triển khai thực hiện 5 giải pháp đồng bộ.
Thứ nhất, Sở triển khai thực hiện sắp xếp trường lớp theo phương án số 03/PA-UBND ngày 27/3/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh về sắp xếp, tổ chức lại các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn 2026 - 2031.
Thứ hai, Sở nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích các tổ chức, cá nhân thành lập các cơ sở giáo dục ngoài công lập, tham gia xã hội hóa giáo dục để giảm số lượng người hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
Thứ ba, Sở tham mưu Uỷ ban Nhân dân tỉnh ban hành quy chế điều động, thuyên chuyển cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên ngành giáo dục theo quy định của Luật Nhà giáo nhằm bố trí, sắp xếp đội ngũ giáo viên từ đơn vị thừa qua đơn vị còn thiếu để giải quyết tình trạng thừa, thiếu cục bộ giữa các trường học, các vùng và các địa phương.
Thứ tư, Sở tham mưu xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù của địa phương để thu hút giáo viên đến công tác và gắn bó lâu dài tại địa phương.
Thứ năm, Sở thực hiện linh hoạt nhiều giải pháp để sử dụng có hiệu quả, tiết kiệm biên chế được giao như: bố trí nhân lực (tuyển dụng, ký hợp đồng lao động theo quy định tại Nghị định số 111/2022/NĐ-CP, ký hợp đồng thỉnh giảng, biệt phái giáo viên, bố trí giáo viên dạy liên trường, liên cấp, giáo viên môn tiếng Anh, Tin học cấp trung học cơ sở dạy cấp Tiểu học, dạy học trực tuyến ở những nơi đủ điều kiện, ...) đảm bảo đủ giáo viên thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 theo lộ trình.
“Để chuẩn bị cho năm học 2026-2027 cũng như khắc phục tình trạng thiếu giáo viên, nhân viên trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập trên địa bàn tỉnh, Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh phối hợp với các cơ quan, đơn vị xây dựng và tổ chức thực hiện việc tuyển dụng viên chức tại Kế hoạch số 3451/KH-SGDĐT ngày 19/12/2025 của Sở Giáo dục và Đào tạo về tuyển dụng viên chức trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập tỉnh Gia Lai năm 2025; Kế hoạch số 780/KH-SGDĐT ngày 12/02/2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo về điều chỉnh, sửa đổi một số nội dung của Kế hoạch số 3451/KH-SGDĐT.
Theo đó, tổng số nhu cầu tuyển dụng viên chức trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập tỉnh Gia Lai năm 2025 là 4.088 chỉ tiêu, gồm 3.620 chỉ tiêu giáo viên và 468 chỉ tiêu nhân viên.
Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban Nhân dân tỉnh về việc triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo trên địa bàn tỉnh, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai đã tổ chức triển khai thực hiện Kế hoạch nêu trên, đồng thời chủ trì, phối hợp với các sở ngành, Uỷ ban Nhân dân các xã, phường triển khai thực hiện 28 các nhiệm vụ, giải pháp.
Trong đó, Sở tập trung tham mưu xây dựng các nghị quyết về cơ chế đặc thù, cùng chế độ, chính sách dành cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh tại các vùng đặc biệt khó khăn, vùng biên giới đất liền, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Đây là giải pháp cấp thiết nhằm ổn định và phát triển đội ngũ một cách bền vững, qua đó góp phần đào tạo nguồn nhân lực có trình độ, kỹ năng, kỷ luật và bản lĩnh chính trị, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh của địa phương”, ông Nam nhấn mạnh.