Nghị định số 93/2026/NĐ-CP ngày 31/03/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Nhà giáo (Nghị định 93) có nhiều điểm mới đáng chú ý. Trong đó, Khoản 1, Điều 3, Chương II của Nghị định quy định chức danh giáo viên trong cơ sở giáo dục bao gồm: giáo viên mầm non; giáo viên tiểu học; giáo viên trung học cơ sở; giáo viên trung học phổ thông; giáo viên dự bị đại học; giáo viên giáo dục thường xuyên; giáo viên sơ cấp; giáo viên trung học nghề; giáo viên trung cấp.
Nội dung này đang thu hút sự quan tâm lớn từ đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục. Theo giáo viên, lãnh đạo một số trường phổ thông, đây là bước điều chỉnh phù hợp với thực tiễn, góp phần giảm bớt tính hình thức, để giáo viên tập trung vào dạy học và đổi mới, sáng tạo phương pháp giảng dạy.
Không còn phân nhiều hạng chức danh với giáo viên mầm non, phổ thông giúp thầy cô tập trung đổi mới dạy học
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Hứa Văn Thiện - Giáo viên Trường Tiểu học Nguyễn Huệ (xã Đắk Wil, tỉnh Lâm Đồng) chia sẻ: “Theo tôi, việc Nghị định 93 không còn phân loại, thăng tiến chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non, phổ thông là phù hợp với thực tiễn.
Trong quá trình công tác, tôi nhận thấy việc triển khai các quy định về phân hạng giáo viên, như Thông tư số 02/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương viên chức giảng dạy trong các trường tiểu học công lập hay Thông tư số 13/2024/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định tiêu chuẩn, điều kiện xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp giáo viên mầm non, phổ thông công lập và giáo viên dự bị đại học được triển khai không đồng bộ giữa các địa phương. Có nơi triển khai, có nơi chưa, dẫn đến sự thiếu thống nhất trong toàn ngành.
Thực tế cũng cho thấy, việc thăng hạng phụ thuộc nhiều vào thời điểm và chỉ tiêu. Có những giáo viên “đúng thời điểm” thì được xét lên hạng II, trong khi nhiều người khác, dù có năng lực và kinh nghiệm tương đương, lại không có cơ hội vì không còn đợt xét. Thậm chí, ở một số trường, việc lên hạng còn phụ thuộc vào chỉ tiêu cứng; chỉ khi có người nghỉ hưu hoặc chuyển công tác thì mới có thêm suất xét thăng hạng.
Điều này dẫn đến tình trạng nhiều thầy cô, dù đã đáp ứng đầy đủ điều kiện về bằng cấp, thời gian công tác và năng lực chuyên môn, vẫn không được xét thăng hạng, ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng, gây ra thiệt thòi nhất định và tâm tư trong đội ngũ”.
Từ những bất cập trên, thầy Thiện cho rằng việc không còn phân hạng chức danh nhà giáo là hợp lý, góp phần giảm bớt tính hình thức và tạo sự công bằng hơn trong đội ngũ giáo viên. Việc đánh giá giáo viên cần dựa vào kết quả thực hiện nhiệm vụ và thành tích trong từng năm học, thay vì phụ thuộc vào các tiêu chí mang tính hành chính.
Bên cạnh đó, thầy cũng bày tỏ mong muốn việc triển khai chính sách cần được thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc, bảo đảm sự công bằng giữa các địa phương. Việc xếp lương, xếp vị trí việc làm cũng cần gắn với trình độ đào tạo và năng lực thực tế, qua đó phản ánh đúng đóng góp của giáo viên.
Từ thực tiễn nhiều năm công tác trong ngành giáo dục từ vị trí giáo viên đến lãnh đạo quản lý, thầy Trần Hữu Phước - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Chí Thanh (xã Krông Nô, tỉnh Đắk Lắk) cho biết: “Ngay từ những năm đầu vào nghề, tôi đã nhận thấy một số bất cập trong cơ chế xếp hạng giáo viên.
Thời điểm tôi mới ra trường, tôi đứng lớp giảng dạy như các đồng nghiệp khác, và có học sinh đạt thành tích cao trong học tập. Tuy nhiên, có thầy cô vào nghề trước tôi nhiều năm, dù cùng khối lượng công việc, hiệu quả giảng dạy thấp hơn, nhưng mức lương lại cao gấp nhiều lần do xếp hạng giáo viên cao hơn.
Thực tế đó cho thấy cơ chế phân hạng giáo viên chưa thực sự phản ánh đúng năng lực và mức độ đóng góp của nhà giáo”.
Từ đó, thầy Phước cho rằng, việc Khoản 1, Điều 3, Nghị định 93 quy định chức danh nhà giáo không còn chia hạng, thăng hạng giáo viên sẽ mang lại những tác động tích cực. Trước hết, giáo viên sẽ không còn áp lực phải “chạy theo danh xưng”.
Quan trọng hơn, khi không còn phân hạng, giảm bớt các yêu cầu hành chính, giáo viên có thể tập trung vào nhiệm vụ cốt lõi của nhà trường là dạy chữ và rèn người. Trong bối cảnh giáo dục hiện nay lấy học sinh làm trung tâm, đây là điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Ở góc độ quản lý, việc bỏ xếp hạng chức danh giáo viên cũng góp phần giảm tính hình thức, hướng tới sự công bằng hơn trong hệ thống giáo dục.
Đồng tình với quan điểm trên, thầy Nguyễn Thanh Hải - Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Trương Định (phường Long Thuận, tỉnh Đồng Tháp) nhận định, khi không còn phân hạng, giáo viên sẽ có điều kiện tập trung nhiều hơn vào chuyên môn, vào hiệu quả thực chất trong giảng dạy và giáo dục học sinh. Đây cũng là cơ hội để giảm bớt tâm lý so sánh, áp lực giữa thầy cô trong cùng một môi trường làm việc, từ đó tạo sự công bằng và ổn định hơn trong đội ngũ.
Ở góc độ phát triển nghề nghiệp, quy định này phần nào gỡ bỏ được “rào cản hình thức” vốn tồn tại trước đây. Giáo viên không còn bị giới hạn bởi các nấc thang hành chính cứng nhắc, mà có thể phát triển theo năng lực thực tiễn, thông qua việc nâng cao chuyên môn, đổi mới phương pháp dạy học và đóng góp trực tiếp cho nhà trường.
Tuy nhiên, đi cùng với đó, ngành giáo dục cũng cần xây dựng các cơ chế đánh giá, ghi nhận phù hợp hơn để đảm bảo những giáo viên có năng lực, tâm huyết vẫn được tôn vinh và tạo động lực phát triển lâu dài.
Cần sớm hoàn thiện cơ chế tiền lương sau khi không còn phân loại, thăng tiến chức danh nghề nghiệp
Theo Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Chí Thanh, việc quy định chức danh nhà giáo trong cơ sở giáo dục theo từng bậc học là hợp lý. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, một số vấn đề cần được xem xét để bảo đảm tính công bằng và tạo động lực cho đội ngũ giáo viên.
Trước hết, nếu chỉ xếp chung một chức danh theo bậc học mà chưa có cơ chế phân biệt hợp lý về trình độ đào tạo, có thể dẫn đến bất cập trong chính sách đãi ngộ, khó khuyến khích thầy cô tiếp tục học tập, nâng cao chuyên môn.
Giáo viên trình độ cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ cần được xem xét mức lương khác nhau. Thực tế, việc theo học chương trình đào tạo sau đại học đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và chi phí, nên cần có cơ chế ghi nhận tương xứng. Bên cạnh đó, cần sớm có quy định cụ thể về cơ chế tiền lương phù hợp trong bối cảnh mới để thầy cô và nhà trường dễ dàng nắm rõ và thực hiện.
“Những giáo viên có trình độ cao hơn thường có điều kiện tiếp cận kiến thức chuyên sâu, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy. Vì vậy, chính sách tiền lương và đãi ngộ cần được thiết kế theo hướng phân hóa hợp lý, gắn với trình độ và đóng góp, nhằm tạo động lực phát triển cho đội ngũ giáo viên”, thầy Phước nêu quan điểm.
Ngoài ra, thầy Phước cũng cho rằng, nên có cơ chế đãi ngộ gắn với năng lực và mức độ đóng góp của giáo viên, đồng thời có thể ghi nhận thông qua kết quả chuyên môn đạt được hoặc danh hiệu thi đua để thầy cô có động lực phát triển năng lực giảng dạy.
Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Nguyễn Chí Thanh nhấn mạnh: “Việc xây dựng chính sách tiền lương hợp lý không chỉ giúp giáo viên yên tâm công tác mà còn tạo điều kiện để các nhà trường chủ động triển khai, tư vấn, giải thích kịp thời cho thầy cô, hạn chế phát sinh băn khoăn trong quá trình thực hiện”.
Bên cạnh những điểm tích cực khi bỏ chia hạng và thăng hạng giáo viên, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Trương Định cũng bày tỏ băn khoăn về cơ chế tiền lương khi không còn phân hạng chức danh nhà giáo.
Căn cứ vào Điều 8, Thông tư số 04/2021/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương viên chức giảng dạy trong các trường trung học phổ thông công lập ở bậc trung học phổ thông, giáo viên trung học phổ thông hạng III, mã số V.07.05.15, được áp dụng hệ số lương của viên chức loại A1, từ 2,34 đến 4,98.
Giáo viên trung học phổ thông hạng II, mã số V.07.05.14, được áp dụng hệ số lương của viên chức loại A2, nhóm A2.2, từ 4,0 đến 6,38.
Giáo viên trung học phổ thông hạng I, mã số V.07.05.13, được áp dụng hệ số lương của viên chức loại A2, nhóm A2.1, từ 4,40 đến 6,78.
“Khi không còn phân hạng giáo viên, tiền lương của nhà giáo sẽ được xây dựng theo cơ chế nào? Bên cạnh yếu tố thâm niên và vị trí việc làm, liệu cần xem xét hiệu quả giảng dạy, cống hiến của giáo viên như thế nào để bảo đảm công bằng và tạo động lực để thầy cô nâng cao chuyên môn hay không?”, thầy Hải chia sẻ.
Bên cạnh vấn đề tiền lương, việc không còn phân hạng cũng đặt ra yêu cầu phải có cơ chế nhằm duy trì động lực phấn đấu của giáo viên. Theo đó, cần xây dựng các chính sách khuyến khích phù hợp như cơ chế khen thưởng, động viên cần rõ ràng, thực chất, gắn với kết quả công việc và mức độ đóng góp của từng cá nhân. Đây là yếu tố quan trọng để thúc đẩy đội ngũ giáo viên tiếp tục tự học, đổi mới và nâng cao năng lực trong bối cảnh mới.
Thầy Hải cũng mong muốn sớm có các quy định cụ thể về cơ chế tiền lương khi bỏ xét hạng để giáo viên yên tâm công tác, đồng thời giúp các nhà trường thuận lợi trong quá trình triển khai.