Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 15/2026/TT-BGDĐT quy định Điều lệ trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học. Trong đó, nhiệm kỳ của hiệu trưởng trường phổ thông là 5 năm. Hiệu trưởng giữ chức vụ tại một trường công lập không quá hai nhiệm kì liên tiếp.
Riêng trường hợp đối với vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, nhiệm kỳ hiệu trưởng do cấp có thẩm quyền bổ nhiệm xem xét, quyết định. Quy định này tiếp tục nhận được sự đồng thuận từ đội ngũ cán bộ quản lý.
Để cấp có thẩm quyền quyết định nhiệm kỳ hiệu trưởng trường vùng khó là hợp lý
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Hoàng Thị Ngân - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Vừ A Dính (xã Nậm Có, tỉnh Lào Cai) cho rằng, đây là hướng mở phù hợp với điều kiện thực tế tại các địa bàn khó khăn.
Cô Ngân chia sẻ: "Đặc thù ở vùng sâu, vùng xa là số lượng trường học trong mỗi xã thường rất ít, có nơi chỉ có 1 - 2 trường cùng cấp học. Điều này khiến việc luân chuyển, điều động cán bộ quản lý gặp không ít trở ngại. Trước đây, khi còn do cấp huyện quản lý, việc điều phối nhân sự có thể thực hiện trong phạm vi rộng hơn. Tuy nhiên, khi chuyển về cấp xã quản lý, phạm vi điều động bị thu hẹp, muốn luân chuyển phải có sự phối hợp giữa các địa phương lân cận, trong khi không phải nơi nào cũng có nhu cầu hoặc điều kiện tiếp nhận.
Thêm vào đó nhiều trường đã đủ đội ngũ cán bộ quản lý, hiệu trưởng trường họ cũng chưa hết nhiệm kỳ nên việc bố trí, sắp xếp nhân sự càng trở nên khó khăn hơn. Trong bối cảnh đó, quy định cho phép cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định về nhiệm kỳ của hiệu trưởng trường vùng đặc biệt khó khăn là hợp lý, sát với thực tiễn".
Không chỉ giải quyết bài toán nhân sự, theo cô Ngân, quy định này còn tạo điều kiện để hiệu trưởng có thể triển khai các chiến lược phát triển dài hạn cho nhà trường. Với những mục tiêu lớn như xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia với các trường vùng khó, việc thực hiện thường kéo dài qua nhiều năm, đòi hỏi sự ổn định trong công tác lãnh đạo. Trong những trường hợp như vậy, việc đề nghị cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định cho tiếp tục đảm nhiệm chức vụ là cần thiết, nhằm đảm bảo tính liên tục và hiệu quả của các kế hoạch đã đề ra.
Bên cạnh đó, yếu tố gắn bó lâu dài cũng được xem là một lợi thế lớn đối với hiệu trưởng tại vùng cao. Khi có thời gian công tác đủ dài, người đứng đầu nhà trường sẽ hiểu rõ đặc điểm địa phương, nắm bắt tâm lý học sinh, điều kiện gia đình cũng như những khó khăn đặc thù. Từ đó, việc triển khai các giải pháp giáo dục sẽ sát thực tế hơn, mang lại hiệu quả cao hơn.
Cô Ngân cho rằng, trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư thưa thớt, giao thông khó khăn, việc ổn định đội ngũ lãnh đạo càng có ý nghĩa quan trọng. Một hiệu trưởng tâm huyết, gắn bó lâu dài sẽ có điều kiện theo đuổi đến cùng các mục tiêu giáo dục, thay vì phải thay đổi giữa chừng do yêu cầu luân chuyển.
Tuy nhiên, cô cũng nhấn mạnh rằng, đây là “hướng mở” chứ không phải quy định áp dụng đại trà. Việc xem xét cần dựa trên thực tế từng địa phương, từng đơn vị, cũng như năng lực, hiệu quả công tác của hiệu trưởng. Khi có sự đánh giá khách quan từ cấp có thẩm quyền, quyết định sẽ sát thực tiễn hơn.
Thầy Vũ Vinh Lợi - Hiệu trưởng Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Thào Chư Phìn (xã Sín Chéng, tỉnh Lào Cai) cũng bày tỏ sự đồng thuận với quy định linh hoạt về nhiệm kỳ hiệu trưởng trong Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT. Theo thầy, thông thường cứ mỗi 5 năm sẽ thực hiện bổ nhiệm hoặc luân chuyển một lần; nếu đáp ứng yêu cầu, hiệu trưởng có thể đảm nhiệm tối đa hai nhiệm kỳ, tương đương 10 năm.
Thầy Lợi chia sẻ, điểm mới của Thông tư được hiểu là trao quyền cho cấp có thẩm quyền linh hoạt quyết định số nhiệm kỳ, có thể rút ngắn hoặc kéo dài đối với hiệu trưởng tại các trường vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Việc này cần căn cứ vào điều kiện thực tế của địa phương cũng như năng lực, hiệu quả công tác của từng cán bộ quản lý. Những yếu tố như thời gian công tác tại vùng cao, độ tuổi, kinh nghiệm nghề nghiệp hay đặc thù từng đơn vị trường (như mô hình liên cấp, sáp nhập…) đều cần được xem xét.
"Nếu một hiệu trưởng làm việc chưa hiệu quả, thiếu đổi mới, dẫn đến trì trệ trong quản lý thì việc thay thế hoặc điều chuyển là cần thiết, không nhất thiết phải chờ hết nhiệm kỳ. Ngược lại, với những người có năng lực, đáp ứng tốt yêu cầu, có thể xem xét tạo điều kiện để tiếp tục cống hiến thêm nhiệm kỳ thứ ba. Điều này càng hợp lý trong bối cảnh đất nước đang có chủ trương tinh gọn, trọng dụng người tài", thầy nhấn mạnh.
Ngoài nhiệm vụ chuyên môn trong nhà trường, hiệu trưởng tại các xã vùng cao còn đảm nhiệm nhiều vai trò khác trong hệ thống chính trị địa phương. Họ có thể tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ, Hội đồng nhân dân, hoặc các hoạt động của Ủy ban nhân dân xã; đồng thời trực tiếp tham gia công tác vận động học sinh ra lớp, phổ cập giáo dục, khuyến học - khuyến tài, cũng như đối thoại với người dân. Điều này cho thấy vai trò của hiệu trưởng không chỉ bó hẹp trong phạm vi nhà trường mà còn gắn chặt với sự phát triển chung của địa phương.
Từ thực tế đó, thầy Lợi nhận định, việc quy định linh hoạt nhiệm kỳ, gắn với phân cấp cho địa phương là hướng đi sát thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng đội ngũ cán bộ trong giai đoạn hiện nay.
Đồng tình với ý kiến trên, cô Trần Thị Thuỷ - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cư M'lan (xã Ea Súp, tỉnh Đắk Lắk) cho biết, việc để cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định nhiệm kỳ của hiệu trưởng trường vùng đặc biệt khó khăn giúp giảm thiểu những bất cập phát sinh trong quá trình luân chuyển cán bộ quản lý tại các khu vực đặc thù.
Thực tế cho thấy, ở nhiều xã vùng cao, hệ thống trường học phân bố thưa thớt, có nơi chỉ có một trường hoặc rất ít trường cùng cấp học. Khoảng cách giữa các xã xa xôi, giao thông đi lại khó khăn khiến việc điều động, luân chuyển hiệu trưởng không hề đơn giản. Nếu áp dụng cứng nhắc quy định luân chuyển sau hai nhiệm kỳ, có thể dẫn đến tình trạng cán bộ phải di chuyển quãng đường rất xa, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác quản lý.
"Đặc biệt, với những trường có mô hình nội trú hoặc liên cấp, vai trò của hiệu trưởng càng trở nên quan trọng. Khi xảy ra các tình huống đột xuất liên quan đến học sinh, việc người quản lý không sinh sống gần địa bàn sẽ gây ra nhiều khó khăn trong xử lý. Thậm chí, đã từng có những trường hợp đáng tiếc liên quan đến việc di chuyển xa trong điều kiện địa hình phức tạp, cho thấy rủi ro không nhỏ nếu luân chuyển thiếu tính toán", cô Thuỷ chia sẻ.
Chính vì vậy, việc trao quyền cho cấp xã (đối với trường tiểu học, trung học cơ sở) được xem là giải pháp linh hoạt, sát với điều kiện địa phương. Thông qua quá trình theo dõi, đánh giá, chính quyền cơ sở có thể nhận diện rõ năng lực, mức độ hoàn thành nhiệm vụ cũng như uy tín của hiệu trưởng, từ đó đưa ra quyết định phù hợp.
Tuy nhiên, để quy định này phát huy hiệu quả, cô Thuỷ cho rằng cần có thêm hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý cấp trên. Việc ban hành các tiêu chí rõ ràng, thống nhất sẽ giúp các địa phương có căn cứ thực hiện, tránh tình trạng áp dụng chủ quan hoặc thiếu đồng bộ. Khi có hệ thống tiêu chí như chất lượng giáo dục, năng lực quản lý đến mức độ gắn bó với địa phương, việc xem xét kéo dài nhiệm kỳ sẽ trở nên khách quan, thuyết phục hơn.
Đồng thời, các văn bản hướng dẫn cũng sẽ giúp chính quyền cấp xã có “cơ sở pháp lý” vững chắc khi đưa ra quyết định, đảm bảo sự thống nhất với các quy định của Đảng và Nhà nước trong công tác cán bộ. Đây là yếu tố quan trọng để vừa đảm bảo tính linh hoạt, vừa giữ được kỷ cương trong quản lý đội ngũ.
Nếu thuận lợi vẫn nên áp dụng quy định hiệu trưởng làm không quá hai nhiệm kỳ
Bên cạnh cơ chế linh hoạt dành cho vùng khó khăn, cô Trần Thị Thuỷ cũng nhấn mạnh rằng quy định hiệu trưởng không giữ chức vụ quá hai nhiệm kỳ liên tiếp vẫn là nguyên tắc quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới và nâng cao chất lượng quản lý giáo dục.
Theo chia sẻ, việc luân chuyển cán bộ sau một thời gian công tác không chỉ là yêu cầu quản lý mà còn mang lại nhiều lợi ích cho chính người hiệu trưởng. Khi làm việc quá lâu tại một đơn vị, không ít người có xu hướng làm việc theo thói quen, dựa vào kinh nghiệm cũ, từ đó hạn chế sự sáng tạo và đổi mới. Trong khi đó, môi trường giáo dục luôn đòi hỏi sự linh hoạt, thích ứng với những thay đổi liên tục.
Việc chuyển sang môi trường mới sẽ tạo cơ hội để hiệu trưởng làm mới tư duy, phát huy năng lực và khẳng định bản thân. Mỗi đơn vị có đặc thù riêng về đội ngũ, học sinh và điều kiện hoạt động, buộc người quản lý phải tìm ra cách tiếp cận phù hợp. Đây chính là động lực để họ nỗ lực hơn, đổi mới phương thức điều hành, từ đó nâng cao hiệu quả công tác.
Về phía cô Hoàng Thị Ngân, cô cũng cho rằng ngoài các trường ở khu vực đồng bằng, đô thị thì những trường vùng cao có địa bàn thuận lợi vẫn cần bám sát nguyên tắc hiệu trưởng không giữ chức vụ quá hai nhiệm kỳ liên tiếp. Đây không chỉ là quy định mang tính quản lý, mà còn là giải pháp thúc đẩy phát triển năng lực đội ngũ và đổi mới môi trường giáo dục.
Theo cô Hoàng Thị Ngân, khi công tác đủ hai nhiệm kỳ một đơn vị, hiệu trưởng dễ rơi vào trạng thái “an toàn”, vẫn áp dụng những cách làm cũ, khiến các quyết định dần trở nên lạc hậu trong bối cảnh giáo dục đang chuyển mình mạnh mẽ. Bên cạnh đó, nếu thiếu động lực thay đổi, người đứng đầu nhà trường có thể ngại đổi mới, dẫn đến sự chững lại trong phát triển chung của đơn vị.
Ngược lại, việc luân chuyển sau hai nhiệm kỳ mang lại cơ hội để hiệu trưởng làm mới chính mình. Người quản lý buộc phải thích nghi, tìm tòi và phát huy năng lực một cách toàn diện hơn. Đây cũng là thời điểm họ có thể vận dụng những kinh nghiệm tích lũy từ đơn vị cũ, đồng thời tiếp cận những cách làm mới, từ đó tạo ra giá trị khác biệt.
Không chỉ tác động đến cá nhân hiệu trưởng, việc luân chuyển còn giúp các nhà trường có cơ hội tiếp nhận những cách quản lý mới. Mỗi cán bộ quản lý đều có cách lãnh đạo riêng, vì vậy sự thay đổi nhân sự có thể mang lại những luồng gió mới trong tổ chức hoạt động. Điều này góp phần tạo nên sự năng động, tránh tình trạng “đóng khung” trong một mô hình quản lý kéo dài quá lâu", cô Ngân bày tỏ.
Đặc biệt, trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, yêu cầu về sáng tạo, linh hoạt trong quản lý ngày càng cao. Nếu hiệu trưởng không liên tục cập nhật, thích nghi với xu hướng mới, rất dễ bị tụt lại phía sau. Việc giới hạn nhiệm kỳ vì thế trở thành cơ chế thúc đẩy để mỗi cán bộ quản lý không ngừng hoàn thiện bản thân.
Từ góc độ hệ thống, quy định này cũng giúp tạo cơ hội cho các cán bộ kế cận có năng lực được thử sức ở vị trí lãnh đạo. Việc luân chuyển, thay đổi không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực quản lý giáo dục.
Có thể thấy, trong điều kiện không quá đặc biệt và khi việc luân chuyển thuận lợi, việc thực hiện nghiêm quy định hiệu trưởng không giữ chức vụ quá hai nhiệm kỳ là cần thiết. Đây là giải pháp góp phần nâng cao chất lượng quản lý, tạo động lực đổi mới và đảm bảo sự phát triển bền vững của các cơ sở giáo dục.